Toàn tỉnh hiện chỉ có 16/99 xã, phường có cán bộ đáp ứng chuẩn chuyên môn về công nghệ thông tin. Điều này đồng nghĩa với việc phần lớn địa phương đang phải vận hành các nền tảng số bằng lực lượng cán bộ kiêm nhiệm, trong khi khối lượng công việc liên quan đến chuyển đổi số ngày càng gia tăng.
Tại xã Võ Lao, chị Triệu Thị Mùi là chuyên viên Văn phòng HĐND và UBND xã. Ngoài nhiệm vụ chuyên môn được giao, chị còn đảm nhận vai trò hỗ trợ công nghệ thông tin cho cơ quan do địa phương chưa có cán bộ chuyên trách. Mỗi khi hệ thống phần mềm phát sinh lỗi, triển khai ứng dụng mới hoặc có yêu cầu thực hiện nhiệm vụ chuyển đổi số, những cán bộ có hiểu biết nhất định về công nghệ thông tin trở thành “đầu mối kỹ thuật”. Họ phải tự tìm hiểu tài liệu, vừa làm vừa học hoặc liên hệ với các đơn vị chuyên môn cấp trên để được hỗ trợ.
Chị Triệu Thị Mùi cho biết: “Khó khăn lớn nhất là nhiều nội dung chuyên sâu về công nghệ thông tin vượt quá khả năng xử lý của đội ngũ cán bộ kiêm nhiệm. Những sự cố phát sinh trong quá trình vận hành phần mềm, trao đổi dữ liệu hay xử lý văn bản điện tử đôi khi không thể giải quyết ngay tại cơ sở. Có những trường hợp văn bản điện tử gửi đi nhưng không đến được nơi nhận, trong khi cấp xã không có cán bộ đủ chuyên môn để khắc phục. Để bảo đảm công việc không bị gián đoạn, cán bộ địa phương phải tải văn bản về rồi gửi qua các ứng dụng mạng xã hội”.
Thực tế này đang diễn ra ở nhiều địa phương khác trên địa bàn tỉnh. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, số lượng công việc liên quan đến chuyển đổi số tại xã, phường tăng lên đáng kể. Từ giải quyết thủ tục hành chính trực tuyến, quản lý văn bản điện tử, vận hành các phần mềm chuyên ngành đến hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt hay ứng dụng công nghệ số trong sản xuất, tất cả đều đòi hỏi đội ngũ cán bộ có kiến thức và kỹ năng công nghệ thông tin.
Ông Hoàng Văn Toàn - Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Võ Lao cho biết: “Đến nay, đơn vị vẫn chưa có cán bộ chuyên trách công nghệ thông tin. Công việc chủ yếu do các cán bộ kiêm nhiệm đảm nhận, trong khi phần lớn mới chỉ được tham gia các lớp bồi dưỡng tin học ngắn hạn, chưa được đào tạo bài bản về chuyên môn”.
Không riêng Võ Lao, tình trạng thiếu hụt nhân lực công nghệ thông tin đang là bài toán chung của nhiều xã, phường trên địa bàn tỉnh.
Tại xã Tằng Loỏng, nhiệm vụ phụ trách công tác chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo hiện cũng được giao cho những công chức chưa được đào tạo chuyên sâu về công nghệ thông tin. Điều này khiến quá trình triển khai nhiệm vụ gặp không ít khó khăn, đặc biệt trong bối cảnh các yêu cầu về số hóa ngày càng cao.
Ông Ngô Hữu Tưởng - Phó Chủ tịch UBND xã Tằng Loỏng cho biết: “Trong đội ngũ công chức thuộc khối chính quyền của xã hiện chưa có cán bộ có trình độ chuyên sâu về công nghệ thông tin. Việc quản lý, vận hành các hệ thống số, tham mưu triển khai các nhiệm vụ CĐS chủ yếu dựa vào lực lượng cán bộ kiêm nhiệm”.
Thiếu nhân lực công nghệ thông tin không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động quản lý Nhà nước mà còn tác động trực tiếp đến tiến trình xây dựng kinh tế số và xã hội số tại cơ sở. Khi cán bộ chưa thành thạo công nghệ, việc hướng dẫn người dân tiếp cận các nền tảng số, sử dụng dịch vụ công trực tuyến hay tham gia các hoạt động thương mại điện tử cũng gặp nhiều hạn chế.
Trong khi đó, chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện của các cơ quan hành chính mà còn liên quan mật thiết đến đời sống người dân và hoạt động sản xuất, kinh doanh. Nếu đội ngũ cán bộ cơ sở chưa đủ năng lực để hỗ trợ, dẫn dắt và lan tỏa kỹ năng số thì việc đưa công nghệ đến với cộng đồng sẽ gặp nhiều trở ngại.
Thực tế cho thấy, hạ tầng số có thể được đầu tư, phần mềm có thể được triển khai, dữ liệu có thể được xây dựng, nhưng nếu thiếu con người vận hành và khai thác hiệu quả thì những hệ thống hiện đại ấy khó phát huy hết giá trị.
Nhận thức rõ những khó khăn từ thực tiễn, tỉnh đang triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực số tại cơ sở.
Theo ông Lê Anh Đức - Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh, Lào Cai sẽ đẩy mạnh tuyển dụng và tiếp nhận cán bộ có trình độ công nghệ thông tin về công tác tại các xã, phường; đồng thời tăng cường luân chuyển, bổ sung đội ngũ công chức từ cấp tỉnh hỗ trợ cấp cơ sở. Cùng với đó, tham mưu tỉnh xây dựng các cơ chế, chính sách thu hút, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực công nghệ thông tin nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong giai đoạn mới. Công tác đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở cũng được xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới”.
Bài toán thiếu cán bộ công nghệ thông tin tại cấp xã, phường vì vậy cần được giải quyết bằng các giải pháp đồng bộ, lâu dài và mang tính chiến lược. Khi đội ngũ nhân lực số được bổ sung và nâng cao chất lượng, các nền tảng công nghệ mới có thể vận hành hiệu quả, phục vụ tốt hơn nhu cầu của người dân và doanh nghiệp. Đó cũng chính là điều kiện quan trọng để chuyển đổi số thực sự vào cuộc sống, trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng quản trị và xây dựng nền hành chính hiện đại ngay từ cơ sở.
