Nghị định 301/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 1/9/2026 của Chính phủ có nhiều điểm mới; trong đó, nổi bật là việc thực hiện một lần đăng ký trên môi trường điện tử có thể đồng thời giải quyết 4 thủ tục thuộc nhóm thủ tục khai sinh gồm: đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú, cấp thẻ bảo hiểm y tế và cấp thẻ Căn cước cho trẻ dưới 6 tuổi. Đối với nhóm thủ tục khai tử, tự động hoá chia sẻ dữ liệu để xoá thường trú trong 1 ngày làm việc và giải quyết chế độ mai táng phí, tử tuất.
Hệ thống tự động khai thác dữ liệu đã có để hỗ trợ điền hồ sơ, giảm kê khai, giấy tờ và thao tác cho người dân. Đáng chú ý, thời gian giải quyết cũng được rút ngắn; nhóm thủ tục khai sinh - thường trú - bảo hiểm y tế được giải quyết không quá 3 ngày làm việc, trường hợp phải xác minh không quá 5 ngày và thủ tục khai tử thời gian giải quyết chung trong 24 giờ hoặc tối đa 3 ngày nếu cần xác minh.
Cùng theo quy định mới, kết quả của từng thủ tục được trả ngay sau khi hoàn thành. Đồng thời hệ thống tự động chia sẻ dữ liệu để tiếp tục hoàn thiện các bước tiếp theo trong quy trình. Thông báo hẹn trả kết quả được gửi qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia, ứng dụng VNeID hoặc tin nhắn SMS; người dân có thể nhận kết quả bản giấy trực tiếp tại Bộ phận Một cửa hoặc qua dịch vụ bưu chính công ích tùy theo nhu cầu.
Tại phường Yên Bái, quy định mới được triển khai gắn với mô hình “Tổ hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính đăng ký khai sinh liên thông” ngay tại các cơ sở y tế. Tại đây, cán bộ trực tiếp hướng dẫn, hỗ trợ người dân kê khai, kiểm tra và tự nộp hồ sơ trực tuyến; các cơ quan có thẩm quyền tiếp tục xử lý theo quy trình liên thông trên môi trường điện tử.
Bà Trần Thị Phương - Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Yên Bái cho biết: Tổ hỗ trợ của UBND phường đã chủ động phối hợp với các bệnh viện trên địa bàn, Công an phường và Bảo hiểm Xã hội tỉnh Lào Cai để giải quyết nhanh chóng nhóm thủ tục liên thông cho người dân.
Sau khi nhận được thông tin đăng ký của người dân do các bệnh viện cung cấp, Trung tâm hướng dẫn người dân nộp hồ sơ trực tuyến, dữ liệu sẽ được chuyển ngay đến các cơ quan có thẩm quyền để tiếp tục xử lý việc đăng ký thường trú, cấp thẻ Bảo hiểm Y tế và cấp thẻ Căn cước cho trẻ nếu gia đình có nhu cầu.
Gia đình chị Đào Tố Uyên, cư trú tại tổ dân phố Đồng Tâm 10, phường Yên Bái là một trong những hộ gia đình được thụ hưởng tiện ích này. Khi đón con trai chào đời tại Bệnh viện Đa khoa số 1 tỉnh Lào Cai thay vì chờ về nhà mới đi thực hiện các thủ tục, gia đình chị đã được hỗ trợ nộp hồ sơ trực tuyến trọn gói ngay tại bệnh viện.
Từ thông tin trên giấy chứng sinh điện tử được liên thông từ cơ sở khám, chữa bệnh, cùng các thông tin của cha, mẹ và trẻ, cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Yên Bái đã hướng dẫn chị Uyên kê khai hồ sơ điện tử. Với gia đình chị Uyên, điều dễ nhận thấy nhất là thay đổi trong cách tiếp cận thủ tục hành chính. Nếu trước đây gia đình thực hiện một lần liên thông với 3 nhóm thủ tục hành chính gồm: khai sinh, đăng ký thường trú và cấp thẻ bảo hiểm y tế thì nay có thể đăng ký thêm cấp thẻ căn cước cho trẻ ngay trong cùng quy trình và mọi thủ tục đều có thể thực hiện trực tuyến.
Chị Đào Tố Uyên cho biết: Việc làm thủ tục cho con ngay tại bệnh viện giúp gia đình thuận tiện hơn rất nhiều. Được cán bộ hướng dẫn và hỗ trợ thực hiện liên thông, lại có thể đăng ký thêm thẻ căn cước cho con, chúng tôi thấy rất thuận tiện, không mất thời gian đi lại nhiều lần.
Đưa quy định mới vào thực tiễn, UBND tỉnh Lào Cai đã có văn bản đề nghị các cơ quan, đơn vị địa phương theo ngành, lĩnh vực mình quản lý nghiên cứu kỹ các nội dung tại Nghị định 301/2026/NĐ-CP và hướng dẫn của các bộ, ngành để tham mưu, tổ chức triển khai thực hiện. Đồng thời, phối hợp với các bộ, ngành, chủ quản rà soát, nâng cấp, hoàn thiện các hệ thống, cơ sở dữ liệu thuộc phạm vi quản lý có liên quan. Tỉnh Lào Cai cũng đã đặt mục tiêu 100% hồ sơ được giải quyết đúng và trước hạn; đồng thời tiếp tục rà soát, đơn giản hóa quy trình, đẩy mạnh công khai, minh bạch và nâng cao hiệu quả hoạt động của các bộ phận một cửa.
Từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh đã tiếp nhận 574.476 hồ sơ thủ tục hành chính. Trong đó, 98,34% hồ sơ được trả trước và đúng hạn; 99% người dân, doanh nghiệp hài lòng với việc giải quyết thủ tục hành chính cấp tỉnh và 98,1% hài lòng với việc giải quyết thủ tục hành chính cấp xã.
Bà Nguyễn Thị Hải Nhung – Phó giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Lào Cai cho biết thêm: Điểm quan trọng của Nghị định 301/2026/NĐ-CP là tiếp tục nâng cấp hệ thống; hoàn thiện cơ sở dữ liệu để thực hiện kết nối, chia sẻ dữ liệu thay vì để người dân phải thực hiện từng thủ tục riêng lẻ. Khi các hệ thống được kết nối, thông tin được chia sẻ, người dân sẽ giảm được thời gian và số lần đi lại.
Khi dữ liệu được kết nối, quy trình được rút gọn và cán bộ chủ động đến gần người dân, những thủ tục hành chính tưởng như phải thực hiện nhiều lần thì nay đang trở nên đơn giản, thuận tiện hơn. Đây không chỉ là sự thay đổi về cách thức giải quyết thủ tục hành chính mà còn là bước chuyển trong phương thức phục vụ của chính quyền: lấy dữ liệu làm nền tảng, lấy sự thuận tiện của người dân làm thước đo, từng bước đưa dịch vụ công đến gần hơn với người dân, doanh nghiệp.
