Giải pháp cải tạo, hồi phục những “vùng đất chết”

Những năm qua, một số khu vực đất của làng tái chế chì Đông Mai, xã Chỉ Đạo, huyện Văn Lâm - Hưng Yên (nay là xã Lạc Đạo, tỉnh Hưng Yên) bị ô nhiễm nghiêm trọng với hàm lượng kim loại nặng vượt ngưỡng cho phép nhiều lần. Nhờ áp dụng phương pháp rửa đất, tình trạng ô nhiễm dần được cải thiện, mở ra cơ hội hồi phục những điểm nóng ô nhiễm khác.

0:00 / 0:00
0:00

Một làng nghề là điểm nóng ô nhiễm

Hình thành từ thập niên 1970, Đông Mai có hàng trăm hộ gia đình làm nghề tái chế ắc quy chì. Tất cả công đoạn, từ phá dỡ, nấu chảy đến tách kim loại đều diễn ra ngay trong sân nhà, bờ ao, ruộng của các hộ gia đình. Từ đó, một lượng lớn khói và bụi chì đã trực tiếp thải ra môi trường, gây ô nhiễm nghiêm trọng đất, nước và không khí, biến nơi đây thành một trong những điểm ô nhiễm môi trường trầm trọng ở tỉnh Hưng Yên.

Các kết quả nghiên cứu được thực hiện bởi nhiều tổ chức như Viện Blacksmith năm 2013, Tổng cục Môi trường (nay là Cục Môi trường) năm 2019 đều cho thấy tình trạng ô nhiễm kim loại nặng nghiêm trọng trong đất ở đây, vượt nhiều lần quy chuẩn cho phép, đặc biệt là ô nhiễm chì (Pb), đồng (Cu) và kẽm (Zn).

img1234568.jpg

Ô nhiễm đi vào đất, nước, môi trường không khí, thông qua chuỗi thức ăn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ người dân nơi đây, nhất là người già và trẻ em. Nhiều báo cáo đã chỉ ra hệ luỵ đáng buồn từ tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, khoảng 80% người dân trong làng mắc một trong các bệnh về đường ruột, tá tràng, dạ dày, hô hấp và đau mắt. Theo khảo sát của Viện Y học Lao động và Vệ sinh Môi trường (Bộ Y tế), nhiều trường hợp có hàm lượng chì trong máu vượt quá ngưỡng an toàn, khuyến cáo cần thải lọc.

Tìm đường cứu đất…

Những năm qua, điểm nóng ô nhiễm này nhận được sự quan tâm đặc biệt của chính quyền địa phương cũng như cơ quan chức năng. Năm 2010, UBND tỉnh Hưng Yên quyết định xây dựng “Cụm công nghiệp xã Chỉ Đạo” để di dời các hộ sản xuất ra khỏi làng Đông Mai. Chính quyền địa phương cũng phối hợp với các tổ chức, cơ quan chuyên môn thực hiện nhiều giải pháp cải thiện chất lượng môi trường đất, nước, không khí ở đây. Tuy nhiên tình trạng ô nhiễm vẫn tiếp diễn, chưa được xử lý dứt điểm.

Nhằm giúp địa phương cải thiện tình trạng ô nhiễm đất nghiêm trọng, trong khuôn khổ “Dự án lồng ghép chống chịu biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường để phát triển các đô thị xanh” của Cục Môi trường, các chuyên gia đã tiến hành thí điểm cải tạo và phục hồi môi trường đất bị ô nhiễm tại đây.

img1234.jpg

Với đặc điểm ô nhiễm kim loại nặng, thời gian ô nhiễm kéo dài, nhóm chuyên gia đề xuất phương pháp rửa đất bằng phèn sắt III (FeCl3) - phương pháp được chứng minh có hiệu quả giảm nhanh hàm lượng kim loại nặng (Pb, Zn) trong thời gian ngắn.

Sau hơn một năm triển khai, kết quả quan trắc ở khu vực lựa chọn thí điểm cho thấy, hàm lượng các kim loại nặng (As, Cr, Cu, Pb, Cd, Zn) trong đất sau xử lý đều giảm xuống dưới ngưỡng cho phép theo quy định của Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Đặc biệt, hàm lượng các kim loại nặng có mức độ ô nhiễm cao trước khi xử lý như chì, đồng, kẽm đã giảm rõ rệt, cho thấy phương pháp xử lý phát huy hiệu quả cao, loại bỏ đáng kể lượng kim loại nặng tích tụ lâu dài trong đất.

Sau xử lý, khu vực ô nhiễm trước đây cũng được các chuyên gia cải tạo bằng cách bổ sung đất mới, bón vôi và phân hữu cơ vi sinh, giúp cải thiện độ phì nhiêu và cân bằng pH cho đất, tạo điều kiện cho hệ thực vật phát triển trở lại. Nhờ đó, hệ sinh thái được phục hồi dần, tăng độ che phủ thực vật, góp phần cải thiện chất lượng không khí và cảnh quan môi trường.

Theo ông Dương Quỳnh Thái, chuyên gia phân tích hoá chất độc hại khó phân huỷ của Dự án, dù mới thí điểm ở quy mô nhỏ, kết quả của Dự án mở ra khả năng cải tạo, phục hồi các khu vực đất bị ô nhiễm kim loại nặng. So với các công nghệ rửa đất bằng dung dịch hoá chất hay phối trộn đất với chất hoá học hoặc xử lý sinh học bằng thực vật - vi sinh, phương pháp rửa đất bằng phèn sắt mang lại những hiệu quả tích cực như giảm nhanh hàm lượng kim loại nặng trong đất mà không phá huỷ đất, bảo vệ phần đất sét khoáng trong đất, ít tác động đến chất lượng đất. Đất sau xử lý có thể kết hợp cải tạo bằng vôi và phân bón hữu cơ để phục hồi và tái canh tác.

img12345.jpg

Theo báo cáo môi trường quốc gia giai đoạn 2016 - 2020 của Tổng cục Môi trường (nay là Cục Môi trường), môi trường đất tại một số khu vực xung quanh các làng nghề, khu công nghiệp ở nước ta có nguy cơ cao bị ô nhiễm kim loại nặng. Một số khu vực được quan trắc như khu công nghiệp Phú Tài (Bình Định), khu công nghiệp Liên Chiểu (Đà Nẵng), một số xã của huyện Lâm Thao (cũ) tỉnh Phú Thọ, khu công nghiệp quận 12 của Thành phố Hồ Chí Minh, khu công nghiệp Đại Đăng của Bình Dương (cũ) đều có hàm lượng kim loại nặng vượt ngưỡng cho phép.

Kết quả của Dự án giúp giảm thiểu nguy cơ phơi nhiễm kim loại nặng từ đất ô nhiễm đến với người dân địa phương, đặc biệt là các đối tượng dễ bị tổn thương như người già và trẻ em, từng bước giúp “điểm nóng” ô nhiễm nổi tiếng ở miền Bắc xanh hơn, sạch hơn.

Vì thế, kết quả đạt được của dự án có ý nghĩa quan trọng. Công nghệ xử lý kim loại nặng trong đất bằng dung dịch phèn sắt có thể nhân rộng ra các khu vực khác cũng đang gánh chịu khi tình trạng ô nhiễm kim loại nặng, nhất là tại các làng nghề, bãi chôn lấp rác hay các khu công nghiệp cũ.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Đảm bảo an toàn hồ đập trước mùa mưa bão

Đảm bảo an toàn hồ đập trước mùa mưa bão

Với đặc thù là tỉnh miền núi, Lào Cai thường xuyên phải đối mặt với nhiều hình thái thiên tai cực đoan, trong đó mưa lớn kéo dài vào mùa mưa bão gây áp lực lớn lên hệ thống hồ chứa, đập thủy lợi. Trước nguy cơ mất an toàn công trình, các cấp chính quyền, ngành chức năng và người dân trên địa bàn đang chủ động triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm đảm bảo an toàn hồ đập, giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra.

Ngày mới ở Ao Ếch

Ngày mới ở Ao Ếch

Những ngày đầu hạ, chúng tôi trở lại thôn Ao Ếch, xã Châu Quế, đường đất lầy lội ngày nào giờ đã đổ bê tông sạch đẹp, những nếp nhà khang trang nép mình bên triền đồi quế xanh ngát. Trong nắng sớm, tiếng nói, tiếng cười nhộn nhịp trên đồi quế, nương ngô cùng tiếng tiếng trẻ nhỏ ríu rít đến trường tạo nên nhịp mới đầy sức sống ở vùng quê từng nhiều khó khăn.

Nông dân Nghĩa Lộ thu hoạch nhanh vụ lúa xuân

Nông dân Nghĩa Lộ thu hoạch nhanh vụ lúa xuân

Trung tuần tháng 5, trên nhiều cánh đồng của phường Nghĩa Lộ, không khí thu hoạch lúa xuân diễn ra khẩn trương. Những chiếc máy gặt liên hợp hoạt động liên tục từ sáng sớm đến chiều muộn. Lúa chín đến đâu, nông dân tranh thủ thu hoạch đến đó, nhanh chóng giải phóng đất, chuẩn bị vụ mùa.

Giữ rừng giáp ranh: Chủ động “phòng” để hạn chế “chống”

Giữ rừng giáp ranh: Chủ động “phòng” để hạn chế “chống”

Khi đồng bào vùng cao bước vào cao điểm sản xuất, những cánh rừng đầu nguồn cũng đứng trước áp lực gia tăng rõ rệt cả từ tự nhiên lẫn con người. Ở các khu vực giáp ranh, nơi địa hình chia cắt, ranh giới hành chính đan xen, nguy cơ xâm hại rừng không chỉ đến từ một phía mà thường là hệ quả cộng hưởng của tập quán canh tác, nhu cầu sinh kế và những “khoảng trống” trong quản lý.

Thu “trái ngọt” từ cần cù lao động

Thu “trái ngọt” từ cần cù lao động

Từ chỗ sản xuất phụ thuộc nhiều vào cây lúa truyền thống, bà Hoàng Thị Inh - tổ dân phố Năm Hăn Thượng, phường Trung Tâm đã mạnh dạn chuyển đổi đất lúa sang trồng dưa hấu và thu “trái ngọt” từ chăm chỉ, cần cù lao động trên ruộng đồng.

Lùng Húi thoát nghèo từ chuyển đổi cây trồng

Lùng Húi thoát nghèo từ chuyển đổi cây trồng

Từ một thôn vùng cao còn nhiều khó khăn của xã Mường Khương, thôn Lùng Húi đang từng bước thay đổi diện mạo nhờ chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng hàng hóa. Chè và ớt - những cây trồng phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng đang mở ra hướng phát triển mới, góp phần nâng cao thu nhập, hướng tới giảm nghèo bền vững cho người dân.

Gần dân, sát việc, củng cố niềm tin

Gần dân, sát việc, củng cố niềm tin

Với phương châm “gần dân, sát việc, vì dân phục vụ”, thời gian qua, xã Văn Chấn đã chủ động bám nắm địa bàn, kịp thời tháo gỡ khó khăn, đưa các nghị quyết vào cuộc sống bằng những giải pháp thiết thực. Qua đó, nhiều chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập cho người dân được triển khai hiệu quả, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và củng cố niềm tin của Nhân dân.

Hành trình làm chủ hợp tác xã

Hành trình làm chủ hợp tác xã

Trên địa bàn tỉnh, nhiều nông dân đã nỗ lực vượt qua khó khăn, trở thành giám đốc hợp tác xã, vừa làm giàu cho gia đình, vừa giúp những nông dân khác vươn lên.

Khơi nguồn nước - gieo niềm hy vọng

Khơi nguồn nước - gieo niềm hy vọng

Những ngày cuối tháng 4, dưới cái nắng hanh hao của vùng cao Lào Cai, các thửa ruộng bậc thang bắt đầu được dẫn nước để chuẩn bị bước vào vụ sản xuất Hè Thu. Với đồng bào các dân tộc nơi đây, sản xuất không chỉ là một khung thời vụ trong năm,  mà còn gắn liền với "cuộc chiến" bảo đảm sinh kế và an ninh lương thực.

Người đưa dâu tằm về Chấn Thịnh

Người đưa dâu tằm về Chấn Thịnh

Sinh ra và lớn lên ở đất trồng dâu, nuôi tằm thuộc xã Trấn Yên, năm 2010, chị Nguyễn Thị Chanh Yên lấy chồng về làm dâu ở thôn Bồ, xã Chấn Thịnh. Tìm kế sinh nhai, chị đã mang nghề trồng dâu, nuôi tằm về quê chồng để phát triển kinh tế gia đình. Nghề mới được đón nhận, Chanh Yên được nhắc đến với vai trò là người đưa nghề dâu tằm về với người dân vùng đất khó.

Đánh thức tiềm năng nuôi thủy sản trên các lòng hồ tại Lào Cai

Đánh thức tiềm năng nuôi thủy sản trên các lòng hồ tại Lào Cai

Việt Nam hiện đang sở hữu "kho tài nguyên xanh" vô cùng quý giá với hệ thống hơn 6.700 hồ chứa thủy lợi. Trong bối cảnh ngành thủy sản đang chuyển dịch mạnh mẽ từ khai thác sang nuôi trồng, hệ thống hồ chứa không chỉ đóng vai trò điều tiết nước mà còn trở thành không gian sinh thái lý tưởng để phát triển sinh kế bền vững. Tại khu vực miền núi phía Bắc, Lào Cai đang nổi lên là điểm sáng trong việc khai thác tiềm năng nuôi thủy sản tạo động lực tăng trưởng mới.

fb yt zl tw