Những ngày này, vườn na rộng 1 ha của chị Đoàn Thị Dung phủ màu xanh mướt. Dưới tán lá rộng, từng chùm quả non đang vào giai đoạn phát triển sau khi được thụ phấn nhân tạo. Giữa vườn cây, chị Dung tất bật tỉa quả, bón phân để chuẩn bị cho vụ thu hoạch sắp tới.
Trước đây, diện tích này chủ yếu canh tác lúa. Do điều kiện đồng đất không thuận lợi, hiệu quả kinh tế mang lại thấp, thu nhập của gia đình luôn bấp bênh. Trăn trở tìm hướng đi mới, sau quá trình chủ động học hỏi kinh nghiệm tại nhiều địa phương, chị Dung quyết định chuyển đổi toàn bộ diện tích sang trồng na.
Thời điểm mới bắt đầu tôi rất lo vì đây là cây trồng mới ở địa phương, kỹ thuật chăm sóc lại cầu kỳ. Nhưng nếu cứ giữ cách làm cũ thì khó nâng cao thu nhập. Vì vậy, gia đình quyết tâm thử sức, vừa làm vừa học hỏi thêm kinh nghiệm.
Từ những ngày đầu cải tạo đất, lựa chọn giống, dựng hệ thống tưới đến kỹ thuật thụ phấn nhân tạo, chị Dung đều thực hiện bài bản. Trên diện tích 1 ha, chị trồng khoảng 300 gốc na dai và na mãng cầu. Đây là hai giống chủ lực có khả năng thích nghi tốt, chất lượng quả cao và được thị trường ưa chuộng.
Để bảo đảm chất lượng quả, ngay từ khi còn nhỏ, chị đã tiến hành tuyển chọn quả kỹ lưỡng. Cắt bỏ quả lép, méo, phát triển không đồng đều để nuôi dưỡng quả tốt. Nhờ vậy, na khi thu hoạch có kích thước đồng đều, mẫu mã đẹp, hạn chế sâu bệnh và đáp ứng yêu cầu của thị trường.
Sự nhạy bén của chị Dung còn thể hiện ở việc chủ động áp dụng kỹ thuật xử lý cho cây ra quả 2 vụ mỗi năm để nâng cao giá trị kinh tế. Bên cạnh vụ chính từ tháng 7 đến tháng 9, chị Dung chăm sóc để cây cho thu hoạch thêm vụ trái mùa từ tháng 10 đến tháng 12. Đây cũng là giai đoạn thị trường khan hiếm nguồn cung nên giá bán luôn ở mức cao.
“Na trái vụ chăm sóc vất vả hơn vì phải can thiệp kỹ thuật, đặc biệt là công đoạn thụ phấn và dưỡng quả. Nhưng bù lại giá bán cao hơn hẳn, đầu ra thuận lợi. Nhiều thời điểm khách đặt trước vẫn không đủ hàng để bán” - chị Dung cho biết.
Với cách làm bài bản, mô hình trồng na hiện mang lại cho chị Đoàn Thị Dung doanh thu khoảng 130 triệu đồng/năm. Kết quả này khẳng định hiệu quả rõ nét của việc bám sát thực tế địa phương để chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp.
Bên cạnh việc phát triển kinh tế gia đình, chị Đoàn Thị Dung còn tích cực chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ kỹ thuật cho người dân trong thôn. Từ khâu cải tạo đất, lựa chọn giống, thụ phấn nhân tạo đến chăm sóc cây theo từng giai đoạn sinh trưởng đều được chị tận tình hướng dẫn.
Sự đồng hành ấy tạo động lực để người dân mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Đến nay, thôn Báu đã có khoảng 10 hộ mạnh dạn chuyển đổi diện tích đất cấy lúa kém hiệu quả sang trồng na, hướng tới hình thành vùng chuyên canh cây ăn quả.
Là một trong những hộ chuyển đổi từ năm 2023, ông Vũ Văn Nam cho biết: Thời điểm đầu gia đình tôi rất băn khoăn do thiếu kinh nghiệm. Nhờ chị Dung thường xuyên sang tận vườn hướng dẫn cách chăm sóc, cắt tỉa, thụ phấn, chúng tôi mới yên tâm làm theo. Đến nay, diện tích na của gia đình phát triển ổn định, bước đầu mang lại tín hiệu kinh tế tích cực.
Đánh giá về mô hình trồng na của chị Đoàn Thị Dung, ông Đỗ Văn Kiện - Trưởng thôn Báu cho biết: Chị Dung là hộ tiên phong đưa cây na vào trồng tại địa phương và đã chứng minh được hiệu quả rõ rệt. Việc nhiều hộ dân trong thôn mạnh dạn chuyển đổi sang trồng na có sự đóng góp rất lớn từ mô hình của gia đình chị.
Theo ông Kiện, cây na đã cho thấy tiềm năng phát triển tại địa phương nhờ phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng và mang lại giá trị kinh tế cao hơn nhiều so với cây trồng truyền thống. Việc hình thành vùng trồng na tập trung góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, tạo động lực thúc đẩy chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng sản xuất hàng hóa.
Từ sự mạnh dạn thay đổi tư duy sản xuất của chị Đoàn Thị Dung, những vườn na xanh tốt hôm nay mở ra kỳ vọng về hướng phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững tại thôn Báu. Thành công này không chỉ là câu chuyện làm giàu chính đáng mà còn là minh chứng sinh động cho tinh thần dám nghĩ, dám làm của người nông dân trong phong trào xây dựng nông thôn mới.
