Thứ Bảy hằng tuần, chợ phiên Cán Cấu, xã Si Ma Cai luôn tấp nập người dân và du khách đến tham quan, trải nghiệm, trao đổi hàng hóa. Các gian hàng thổ cẩm, đặc sản vùng cao, đồ lưu niệm... tạo nên không gian mua sắm mang đậm bản sắc địa phương.
Phía sau sự nhộn nhịp ấy là những thay đổi đang diễn ra từng ngày trong cách tiểu thương kinh doanh, buôn bán. Nếu trước đây, việc buôn bán chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, mối quan hệ quen biết và sức hút của chợ truyền thống, thì nay, tiểu thương chợ Cán Cấu chú trọng đến chất lượng, nguồn gốc, giá cả, cách trưng bày và trải nghiệm của khách hàng.
Theo chị Giàng Thị Dín, tiểu thương chợ Cán Cấu, trước đây, khách đến chợ chủ yếu hỏi giá rồi mặc cả, còn hiện nay, khách hàng lại quan tâm nhiều hơn đến chất liệu, nguồn gốc sản phẩm, cách sử dụng và câu chuyện phía sau mỗi sản phẩm. “Khách du lịch và người dân giờ đây đã tìm hiểu kỹ trước khi quyết định mua hàng. Vì thế, bán hàng phải giữ chữ tín, nói đúng về sản phẩm, niêm yết giá rõ ràng và giữ thái độ vui vẻ với khách”, chị Dín cho biết.
Từ một giao dịch ở chợ vùng cao, câu chuyện về sản phẩm và chữ tín của tiểu thương đang trở thành một phần trong hình ảnh thương mại của cả địa phương. Đó cũng là lý do xây dựng văn minh thương mại ngày càng được ngành công thương và các địa phương quan tâm. Theo lãnh đạo ngành công thương tỉnh, văn minh thương mại trước hết phải bắt đầu từ chữ tín của tiểu thương và chất lượng hàng hóa. Hàng hóa phải bảo đảm tiêu chuẩn, an toàn, có truy xuất nguồn gốc và thông tin minh bạch; người kinh doanh phải chuyên nghiệp trong giới thiệu, đóng gói, bảo quản, giao hàng và chăm sóc khách hàng.
Lào Cai là tỉnh có lợi thế lớn về nông sản, dược liệu, sản phẩm OCOP và sản phẩm đặc trưng. Đến thời điểm hiện tại, toàn tỉnh có 565 sản phẩm OCOP đạt từ 3 - 5 sao. Nhiều sản phẩm từng bước được chuẩn hóa về chất lượng, bao bì, nhãn hiệu, mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao giá trị hàng hóa. Không chỉ đa dạng về số lượng, điều quan trọng hơn là tư duy của chủ thể sản xuất sản phẩm OCOP đang thay đổi.
Từ chỗ sản xuất theo kinh nghiệm và bán trong phạm vi địa phương, nhiều hợp tác xã, doanh nghiệp đã bắt đầu quan tâm đến nghiên cứu thị trường, thiết kế bao bì, đăng ký nhãn hiệu, xây dựng vùng nguyên liệu và hoàn thiện quy trình sản xuất.
Chị La Thị Phượng - chủ thể 2 sản phẩm OCOP tại xã Dương Quỳ cho rằng: “Thời gian tới, cần tập trung nâng hạng và nâng giá trị sản phẩm. Mỗi sản phẩm phải xác định rõ thị trường mục tiêu, phân khúc khách hàng và từng bước đáp ứng những tiêu chuẩn cao hơn. Khi chất lượng thực sự trở thành nền tảng, sản phẩm đặc trưng của tỉnh mới có cơ hội vào các hệ thống phân phối lớn và từng bước tiếp cận thị trường nước ngoài”.
Sự chuyển mình của văn minh thương mại còn thể hiện rõ qua hệ thống phân phối hiện đại. Tại Trung tâm thương mại Go! Lào Cai, hàng hóa được tổ chức theo từng ngành hàng, giá niêm yết công khai, phương thức thanh toán thuận tiện, không gian mua sắm ngày càng chuyên nghiệp.
Người tiêu dùng không chỉ mua sản phẩm mà còn được cung cấp thông tin về giá cả, nguồn gốc, chương trình khuyến mại và các dịch vụ đi kèm. Yêu cầu về tính chuyên nghiệp không chỉ dừng ở sản phẩm mà còn được thể hiện ngay trong từng khâu giao dịch với khách hàng.
Một trong những thay đổi rõ nét là thanh toán không dùng tiền mặt ngày càng trở thành phương thức phổ biến tại các điểm bán lẻ.
Ông Nông Văn Hà - Giám đốc Trung tâm thương mại Go! Lào Cai cho biết: “Ngày càng nhiều khách hàng ưu tiên thanh toán điện tử, nhất là nhóm khách hàng trẻ và khách du lịch. Vì vậy, đơn vị không chỉ chú trọng nâng cao chất lượng hàng hóa, dịch vụ mà còn đầu tư các giải pháp để việc thanh toán thuận tiện, an toàn hơn”.
Không chỉ ở các trung tâm thương mại, thanh toán không dùng tiền mặt đang từng bước len sâu vào các khu vực kinh doanh truyền thống. Với các tiểu thương vùng cao, đây cũng là bước thay đổi đáng kể trong cách thức kinh doanh. Nhiều người đã quen với tài khoản ngân hàng, mã QR và các ứng dụng thanh toán điện tử.
Chị Giàng Thị Sử, tiểu thương chợ văn hóa Bắc Hà, xã Bắc Hà cho biết: “Khách mua hàng bây giờ nhiều người không mang tiền mặt, họ chỉ cần quét mã QR hoặc chuyển khoản là thanh toán được ngay. Mình bán hàng cũng thấy thuận tiện hơn”.
Từ chợ phiên Cán Cấu đến chợ văn hóa Bắc Hà, từ những quầy hàng của đồng bào vùng cao đến các kệ hàng hiện đại trong trung tâm thương mại, những thay đổi đang tạo nên một chuyển động lớn.
Đó là chuyển động từ kinh doanh theo kinh nghiệm sang kinh doanh bằng tiêu chuẩn; từ bán hàng sang bán câu chuyện về sản phẩm và chữ tín; từ giao dịch tiền mặt sang thanh toán số; từ thị trường địa phương hướng tới những chuỗi phân phối rộng lớn hơn.
Từ chất lượng sản phẩm đến thái độ phục vụ, từ truy xuất nguồn gốc đến thanh toán không dùng tiền mặt, từ cửa hàng truyền thống đến thương mại điện tử, mỗi thay đổi đều hướng đến một mục tiêu chung: Xây dựng niềm tin của người tiêu dùng và nâng sức cạnh tranh của hàng hóa Lào Cai trên thị trường.
Mục tiêu của ngành công thương không chỉ là tạo ra một thị trường hàng hóa sôi động mà phải từng bước hình thành môi trường thương mại chuyên nghiệp, minh bạch và có khả năng cạnh tranh. Sức cạnh tranh của sản phẩm Lào Cai trong tương lai sẽ không chỉ ở chất lượng, mà còn ở khả năng đáp ứng tiêu chuẩn, giữ chữ tín, giao hàng đúng cam kết và tham gia được vào những chuỗi phân phối lớn.
