Nơi thượng nguồn sông Chảy, Si Ma Cai (Lào Cai) được mệnh danh là một trong những vùng đất cổ vào bậc nhất Việt Nam. Xứ sở xa xôi này từ lâu được du khách mọi miền dừng chân khám phá vẻ đẹp muôn màu và quyến rũ lòng người...
Hoang sơ và bí ẩn
Theo tiếng Mông “Si Ma Cai” có nghĩa là “Chợ ngựa mới” hay “Chợ có con ngựa lạ”, là vùng đất nằm ở phía Đông Bắc tỉnh Lào Cai, cách thành phố Lào Cai khoảng 100km, giáp huyện Bắc Hà và Mường Khương. Truyền thuyết kể rằng, vùng đất Si Ma Cai và Sa Pa vốn là hai chị em sinh đôi giữa núi rừng. Vì thế, Si Ma Cai sở hữu một vùng khí hậu vô cùng mát mẻ. Nằm ở nơi thượng nguồn con sông Chảy, từ lâu, Si Ma Cai được biết đến là một vùng đất cổ, nơi có nhiều dấu tích sinh sống của người Việt, còn khu phố cũ, ngôi đền cổ, chợ ngựa cổ và là nơi định cư lâu đời của người Mông, người Nùng.
Những địa danh của Si Ma Cai mới nghe qua đã cảm nhận được vẻ hoang sơ, bí ẩn và không kém phần thơ mộng như Bản Mế, Cán Cấu, Cán Hồ, Lử Thẩn, Lùng Sui, Mản Thẩn, Nàn Sán, Nàn Xín, Quan Thần Sán, Sán Chải, Sín Chéng, Thào Chư Phìn. Cư dân bản địa ở đây kể rằng, địa danh nào của Si Ma Cai cũng sở hữu một vẻ đẹp riêng đầy quyến rũ mà ít nơi nào có được. Bởi thế, nếu đến Si Ma Cai mà không đi hết những vùng đất này thì quả sẽ uổng phí một hành trình.
Thơ mộng bốn mùa
Con đường đi vào trung tâm huyện Si Ma Cai uốn lượn quanh những triền núi cao như chạm tới mây trời. Phía xa xa là những đám mây trắng tựa bông vương vất quanh triền núi tạo nên một vẻ đẹp bồng bềnh hư ảo. Phía dưới là dòng sông Chảy hiền hòa lồng bóng núi gợi lên không gian sơn thủy hữu tình đầy thơ mộng. Si Ma Cai là một thung lũng giữa những trùng trùng, điệp điệp của núi. Xung quanh, những rừng cây sa mộc vươn mình thẳng tắp, gợi lên thế đứng vững chãi và khỏe khoắn của Si Ma Cai.
Càng đi sâu bên trong các bản làng, bạn sẽ càng có cơ hội khám phá vẻ đẹp của vùng đất Si Ma Cai. Tuy là vùng đất có khí hậu khắc nghiệt vào mùa đông nhưng bốn mùa ở đây hoa trái đua nở, cây cỏ xanh tốt. Vì thế, Si Ma Cai quanh năm khoác trên mình chiếc áo nhiều màu sắc. Vào mùa xuân, những cánh rừng ở Quan Thần Sán, Sán Chải rực rỡ, tinh khiết hoa đào, hoa mận, hoa ban trắng. Còn vào mùa hạ và mùa thu, trên khắp các triền núi, hoa tam giác mạch bung nở tạo nên một tấm thảm khổng lồ choàng lên những ngọn núi nhấp nhô.
Nếu đứng từ xa mà quan sát thì bạn sẽ cảm nhận được sự rực rỡ, mềm mịn của hoa tam giác mạch, lại gần sẽ cảm nhận thêm được hương vị, sức quyến rũ của nó. Cư dân bản địa nơi đây trồng tam giác mạch để làm ngũ cốc, nấu rượu, làm bánh. Mỗi độ chớm thu, du khách mọi miền đổ về đây rất đông để chiêm ngưỡng vẻ đẹp thơ mộng của những triền hoa đang nở rộ.
Rừng cấm và ruộng bậc thang
Tại xã Lùng Sui có khu rừng cấm rất hùng vĩ và bí ẩn. Đồng bào Mông nơi đây quan niệm, trong khu rừng có “Thần rừng” cai quản, ban cho con người gỗ, muông thú, cho nên họ rất kính trọng và coi đó là khu rừng thiêng. Rừng cấm sở hữu hàng trăm cây gỗ to sừng sững tựa như rừng đại ngàn, rừng nguyên sinh vậy. Đến đây, bạn sẽ được chứng kiến và chiêm ngưỡng một nghi lễ vô cùng thiêng liêng của đồng bào Mông, đó là nghi lễ cúng rừng thiêng được tổ chức ngay tại rừng cấm.
Si Ma Cai cũng được mệnh danh là vùng đất có ruộng bậc thang đẹp vào bậc nhất của xứ sở Tây Bắc. Nếu dừng chân ở vùng đất này vào mùa thu thì đó là cơ hội lý tưởng để bạn chiêm ngưỡng sắc vàng ruộng bậc thang vào thời điểm lúa chín. Điều kỳ diệu ở đây chính là bằng sự sáng tạo và bàn tay tài hoa của đồng bào các dân tộc ở Si Ma Cai đã chinh phục thiên nhiên để biến những triền dốc thành những công trình ruộng bậc thang kỳ vĩ. Đứng trên cao để quan sát, bạn phải thốt lên trước vẻ đẹp đến nao lòng của những sóng lúa đang uốn lượn quanh những triền núi, quanh những bản làng. Vào ngày mùa ở Si Ma Cai, du khách sẽ được hòa mình vào các phong tục như ăn cơm mới, hội giã cốm, lễ cúng tổ tiên của đồng bào các dân tộc nơi đây.
Chợ trâu Cán Cấu, phiên chợ độc đáo của vùng đất Si Ma Cai
Có một phiên chợ độc đáo vào bậc nhất Việt Nam được cư dân bản địa Si Ma Cai tổ chức vào thứ Bảy hằng tuần. Đó là phiên chợ trâu Cán Cấu, “sàn giao dịch” trâu lớn nhất cả nước. Cứ thứ Bảy hàng tuần, khi màn sương còn dày đặc trên lối đi, mặt trời lấp ló nơi đầu non, một âm thanh đặc trưng vốn đã trở nên quen thuộc ở vùng đất này đó là tiếng lọc cọc của chân trâu, tiếng kêu của những chú nghé và tiếng rống của những con trâu mộng. Đồng bào từ trên các bản xa tấp nập dắt những con trâu với cặp sừng to, vai u thịt bắp xuống chợ để bán.
Đậm đà ẩm thực
Ẩm thực Si Ma Cai độc đáo và đậm đà khi thưởng thức. Dừng chân ở phố núi hay những bản làng, bạn sẽ có cơ hội được thưởng thức món ngon của cư dân bản địa chế biến như bánh và rượu làm từ hạt tam giác mạch, gà đen nướng mật ong, gà đen hầm thuốc bắc, bánh đúc, phở chua. Dịch vụ homestay ở Si Ma Cai luôn sẵn sàng phục vụ du khách.
Si Ma Cai, miền đất cổ nơi thượng nguồn sông Chảy, nơi đang cất lên lời gọi mời những tâm hồn đam mê khám phá những miền đất lạ.
