Hành trình đến di sản văn hoá

Hành trình đến di sản văn hoá ảnh 1

LCĐT - Mùa xuân năm nay, niềm vui được nhân lên bội phần với đồng bào dân tộc Tày, bởi hát Then giờ đây không chỉ là món ăn tinh thần của người Tày, mà còn là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Hành trình đến di sản văn hoá ảnh 2

Trong không khí nô nức chuẩn bị đón mừng tết Nguyên đán Quý Mão 2023, chúng tôi về Bản Rịa (xã Nghĩa Đô, huyện Bảo Yên), tìm gặp Nghệ nhân Ưu tú Ma Thanh Sợi - người “giữ hồn” văn hóa Tày của vùng đất này. Đón chúng tôi ở ngay bậc nhà sàn là người đàn ông ở tuổi xưa nay hiếm, với nụ cười hồn hậu. Pha ấm trà ngon mời khách, Nghệ nhân Ưu tú Ma Thanh Sợi chia sẻ: Cho đến nay, vẫn chưa có tài liệu nghiên cứu nào khẳng định thời điểm ra đời của Then, chỉ biết rằng Then là những câu văn vần, gắn với làn điệu cụ thể được lưu truyền từ đời này qua đời khác. 

Hành trình đến di sản văn hoá ảnh 3
Then theo tiếng Tày là Thiên, tức là Trời, vì thế, hiểu theo ngôn ngữ dân tộc thì điệu hát Then còn được coi là điệu hát thần tiên.

Cũng theo Nghệ nhân Ưu tú Ma Thanh Sợi, trong kho tàng Then của người Tày ở mảnh đất Bảo Yên, hiện có vài trăm làn điệu hát Then từ cổ truyền đến hiện đại. Những làn điệu hát Then nơi đây không lẫn với bất cứ làn điệu hát Then ở những vùng Tày khác. Đó là những sáng tạo của người Tày nơi đây, với những bài thơ, bài hát nói về phong tục, tập quán, đạo lý làm người, những điệu hát giao duyên, hát đối nam nữ, hát mừng trong các lễ hội… Những câu thơ đố hóm hỉnh như món gì ăn cả con không có ruột (con nhộng), tiếng gì đánh thức giấc ngủ thiên hạ (tiếng gà gáy)… đều được người dân trân trọng và truyền giữ cẩn thận.

Những người có dịp được đắm mình trong cuộc hát Then giao duyên của những chàng trai, cô gái Tày sẽ khó quên được lời hát tinh tế, ví von sâu xa, giàu hình ảnh, cảm xúc cùng giai điệu mượt mà, da diết say đắm lòng người. “Tháng Giêng hoa mận trắng như bông/Mùa xuân hoa đào nở mới lạ/Gái trai đánh cà kheo ruộng trên/Còn bay lên giữa trời bóng ngân”...

Hành trình đến di sản văn hoá ảnh 4
Nghệ nhân Ưu tú Hoàng Văn Thụy (xã Vĩnh Yên, Bảo Yên) bên cây đàn tính.

Xưa kia, người Tày đã biết sử dụng nguyên vật liệu sẵn có để chế tạo ra những nhạc cụ đơn giản, trong đó có cây đàn tính được làm từ quả bầu khô, gắn lên mặt cắt một miếng ván mỏng, với các sợi dây làm từ tơ tằm. Đây là nhạc cụ không thể thiếu trong mỗi nghi lễ Then, ngoài ra còn có những đạo cụ khác gồm trang phục, mũ, quần áo, khăn, quạt, đai thắt, nhạc cụ, chùm soóc, quả soóc, đồ cúng, lệnh bài, dây bùa hộ mệnh, thanh âm dương…

Nghi lễ thực hành Then của người Tày ở Lào Cai được chia làm nhiều loại gồm Then tính, Then quạt, Then cấp sắc, Then lễ hội, Then cầu chúc… Trong đó, Then cấp sắc được coi là đại lễ, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, công nhận một người đã trưởng thành, đủ điều kiện thực hành các nghi lễ và trao truyền di sản Then.

Hành trình đến di sản văn hoá ảnh 5
Hành trình đến di sản văn hoá ảnh 6

Tháng 9/2022, Lễ đón Bằng ghi danh “Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam” vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được tổ chức tại thành phố Tuyên Quang, tỉnh Tuyên Quang. Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam, ông Christian Manhart chia sẻ lý do ghi danh di sản: Then là một thực hành nghi lễ không thể thiếu trong đời sống tâm linh của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam, phản ánh các quan niệm về con người, thế giới tự nhiên và vũ trụ. Các lễ Then diễn tả hành trình thầy Then dâng lễ vật và thỉnh cầu trong lễ cầu an, chữa bệnh, cầu mùa, mừng năm mới... thông qua điệu hát và chơi đàn tính. Di sản Then có thể gắn kết cộng đồng, đề cao tôn trọng đa dạng văn hóa, khuyến khích đối thoại giữa các cá nhân, các cộng đồng và các dân tộc khác nhau vì sự khoan dung, tình yêu và lòng bác ái đúng theo tôn chỉ và mục tiêu của Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO. Đây chính là sự ghi danh xứng đáng, UNESCO ghi nhận cam kết của Việt Nam và nghệ nhân bảo tồn, phát huy di sản Then.

Hành trình đến di sản văn hoá ảnh 7

Trong sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng này, Lào Cai có 5 nghệ nhân thực hành nghi lễ Then đại diện cho cộng đồng người Tày ở Lào Cai góp mặt trong màn biểu diễn ra mắt thực hành Then của 11 tỉnh, thành phố. Thầy Then Chu Hồng Phương, sinh năm 1993, ở xã Hòa Mạc (huyện Văn Bàn) hiện là thầy Then trẻ nhất tại Lào Cai - 1 trong 5 nghệ nhân thực hành nghi lễ Then tham dự Lễ đón Bằng ghi danh tại thành phố Tuyên Quang bày tỏ: Tôi rất vinh dự, tự hào được góp mặt trong Lễ đón Bằng ghi danh thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Đây là dịp tôn vinh di sản Then, ghi nhận công lao đóng góp của cộng đồng và các nghệ nhân, qua đó, thúc đẩy trách nhiệm trao truyền di sản giữa các thế hệ và thực hành di sản trong đời sống xã hội hiện nay.

Hành trình đến di sản văn hoá ảnh 8

Nhiều năm qua, tỉnh Lào Cai luôn quan tâm, tổ chức các hoạt động nghi lễ, sưu tầm Then; mở các lớp tập huấn bảo tồn Then cho cán bộ văn hóa các cấp và các nghệ nhân quan tâm truyền dạy dân ca, dân vũ, nhạc cụ dân gian cho con, em của mình. Trở thành Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại là cơ hội để Then được lưu giữ và phát huy mạnh mẽ hơn, góp phần giữ mãi điệu Then…

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Khi lời nói biết yêu thương

Khi lời nói biết yêu thương

Trong môi trường học đường, có những tổn thương âm ỉ bắt đầu từ một câu trêu đùa quá lời, một lời chê trước đám đông, một biệt danh bị gọi đi gọi lại như trò vui… rồi lớn dần thành miệt thị. Khi mạng xã hội len sâu vào đời sống học đường, càng dễ lan truyền: tin đồn, bình luận, tin nhắn trong các nhóm chat có thể đẩy một học sinh ra ngoài và bị cô lập ngay giữa tập thể.

Những người kể chuyện lịch sử

Những người kể chuyện lịch sử

Không cần sân khấu rực ánh đèn, cũng chẳng cần micro hay những bộ quân phục chỉnh tề, những cựu chiến binh của mảnh đất Lào Cai vẫn lặng lẽ kể chuyện lịch sử bằng chính ký ức của mình. Những câu chuyện được kể bằng giọng nói đã nhuốm màu thời gian, bằng đôi mắt từng đi qua bom đạn và bằng trái tim chưa bao giờ thôi thổn thức vì Tổ quốc. Họ đang ngày ngày truyền lại cho thế hệ hôm nay những lát cắt chân thực, sống động và đầy tự hào về một thời máu lửa mà anh dũng của dân tộc.

Hơi thở mới trong nghề xưa

Hơi thở mới trong nghề xưa

Festival sông Hồng năm 2025 đã khép lại, nhưng để lại nhiều dấu ấn đậm nét về các sự kiện văn hóa sôi động, trong đó, nổi bật là không gian văn hóa các dân tộc Lào Cai - trở thành điểm nhấn thu hút du khách. 

Tạo nền tảng dữ liệu cho lưới điện số

Tạo nền tảng dữ liệu cho lưới điện số

Công ty Điện lực Lào Cai (PC Lào Cai) đang đẩy nhanh chuyển đổi hệ thống đo xa sau trạm biến áp công cộng (TBA) sang nền tảng Hệ thống thu thập dữ liệu đo đếm từ xa của Tập đoàn điện lực việt nam (EVNHES) - hệ thống đo xa tập trung dùng chung toàn Tập đoàn. Đây là nhiệm vụ kỹ thuật trọng điểm năm 2025, tạo nền tảng dữ liệu cho lưới điện số trong giai đoạn tới.

Thay đổi nhờ điện lưới quốc gia

Thay đổi nhờ điện lưới quốc gia

Nằm lọt thỏm giữa những cánh rừng già, cách xa trung tâm tỉnh trên 210 km, xã Chế Tạo từng được biết đến là xã đặc biệt khó khăn. Năm 2014 khi dòng điện Quốc gia được kéo về, mảnh đất nơi “chín tháng sương mù, ba tháng mưa rừng” đã bước sang trang mới. Sau 11 năm có điện, Chế Tạo đang thay đổi từng ngày, đổi thay hiện hữu trong từng nếp nhà, từng thôn bản.

Điểm hẹn

Điểm hẹn giao thương vùng biên

Chợ Cốc Lếu đã được tỉnh Lào Cai công nhận là điểm du lịch. Việc công nhận nhằm phát huy giá trị văn hóa - thương mại đặc sắc của chợ, góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch và thu hút du khách đến với tỉnh Lào Cai. Để đạt được mục tiêu này, chợ Cốc Lếu đang có nhiều giải pháp nhằm nâng chất lượng dịch vụ, bảo tồn bản sắc và tạo trải nghiệm thân thiện, văn minh cho du khách.

Ngành du lịch trong hành trình số

Ngành du lịch trong hành trình số

Chuyển đổi số trong du lịch đang mở quỹ đạo tăng trưởng mới cho cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt ở Lào Cai. Từ lữ hành, lưu trú đến ẩm thực, mô hình kinh doanh được tái cấu trúc quanh “hành trình số” của du khách từ tìm hiểu, đặt dịch vụ, thanh toán, trải nghiệm đến đánh giá dịch vụ.

Bài 1: Hình thành không gian trục động lực dọc sông Hồng

HIỆN THỰC HÓA GIẤC MƠ ĐÔ THỊ DỌC SÔNG HỒNG: Bài 1: Hình thành không gian trục động lực dọc sông Hồng

Theo Quy hoạch tỉnh Lào Cai (cũ) thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, địa phương sẽ tập trung phát triển trục kinh tế động lực dọc sông Hồng. Đây là trục kinh tế đóng vai trò “hạt nhân” đối với liên kết không gian phát triển kinh tế của tỉnh; kết nối vùng, liên vùng và cả nước với khu vực Tây Nam Trung Quốc.

Hiệu quả của bệnh án điện tử

Hiệu quả của bệnh án điện tử

Đến ngày 19/9, tỉnh đã phủ kín bệnh án điện tử tại 100% cơ sở; 29/29 bệnh viện và trung tâm y tế hai chức năng đủ điều kiện thay thế hồ sơ giấy, về đích sớm hơn kế hoạch của Sở Y tế đề ra.

Thế trận lòng dân ở A Mú Sung

Thế trận lòng dân ở A Mú Sung

Biên giới dài hơn 26 km với 4 mốc quốc giới, địa hình hiểm trở, dân cư thưa thớt đặt xã A Mú Sung, trước thách thức không nhỏ trong quản lý, bảo vệ chủ quyền. Song, từ sự đồng lòng của cấp ủy, chính quyền, lực lượng biên phòng và người dân, thế trận biên phòng toàn dân đã hình thành, tạo vành đai an ninh bền vững, gìn giữ bình yên cho vùng biên.

Nền tảng phát triển bền vững ở Tả Phìn

Nền tảng phát triển bền vững ở Tả Phìn

Ở xã Tả Phìn, chính quyền, dữ liệu và người dân cùng kết nối trong nhịp sống số. Tả Phìn đang chuyển mình thành “xã số” ở mọi lĩnh vực, từ quản trị, kinh tế đến an sinh, tạo nền tảng phát triển bền vững.

Đột phá chuyển đổi số của Thuế cơ sở l

Đột phá chuyển đổi số của Thuế cơ sở l

Thuế cơ sở I hiện quản lý gần 5.100 hộ kinh doanh, trong đó khoảng 2.800 hộ thường xuyên phát sinh nghĩa vụ thuế. Nhờ đẩy mạnh khai và nộp thuế điện tử qua Etax Mobile cùng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, tỷ lệ hộ cài đặt Etax Mobile đạt 82% ở giai đoạn đầu và đến nay đã vượt 90%; số hộ, cá nhân sử dụng hóa đơn điện tử tăng lên 370, tương đương 352% kế hoạch giao.

Nối dài giao dịch số

Nối dài giao dịch số

Chợ phiên Si Ma Cai - điểm đến trong hành trình khám phá không gian đặc trưng của văn hóa vùng cao. Nơi đây, những phiên chợ đầy sắc màu, tiếng khèn, điệu múa và những cuộc hò hẹn của các đôi trai gái. Tuy nhiên, theo thời gian, giữa những âm thanh ấy lại xuất hiện một “nhạc điệu” mới: tiếng “beep” ngân dài từ những giao dịch thanh toán qua mã QR, biểu tượng của cuộc cách mạng số.

Hưởng ứng Ngày Thế giới tiết kiệm năng lượng.

Hành động nhỏ cho tương lai xanh


Hưởng ứng Ngày Thế giới tiết kiệm năng lượng (21/10), nhiều doanh nghiệp và người dân trong tỉnh đã thực hiện các giải pháp thiết thực như sử dụng đèn LED, tận dụng năng lượng tái tạo, lắp đặt hệ thống giám sát điện. Những mô hình tiết kiệm năng lượng trong sản xuất và sinh hoạt đang góp phần bảo vệ môi trường, thúc đẩy phát triển bền vững.

Không để tạo khoảng trống ở các chi bộ thôn bản

Không để tạo khoảng trống ở các chi bộ thôn bản

Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, các chi bộ cơ quan xã cũng được thành lập. Nhiều đảng viên trước đây sinh hoạt ở thôn được rút về đã ảnh hưởng nhất định đến chất lượng sinh hoạt của các chi bộ thôn, bản.

Người đưa cốm Già Hạ vươn xa

Người đưa cốm Già Hạ vươn xa

Chị Bàn Thị Ngọn - thôn Già Hạ, xã Phúc Khánh đã mạnh dạn học hỏi, đầu tư sản xuất để đưa cốm truyền thống trở thành hàng hóa đặc trưng của địa phương. Chị còn liên kết cùng các hộ trồng lúa nếp, xây dựng thương hiệu Cốm Việt Đan, đạt chuẩn OCOP 3 sao, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.

fb yt zl tw