Mỗi độ Thu về, người dân thôn Già Hạ, xã Phúc Khánh lại vào vụ gặt lúa nếp non - nguyên liệu chính làm nên những hạt cốm xanh mướt, thơm nồng. Trước đây, cốm chỉ được làm phục vụ trong gia đình, đặc biệt là vào dịp lễ hội đình Già Hạ, nơi bà con làm bánh cốm dâng lễ, tri ân tổ tiên, rồi cùng nhau thưởng thức trong không khí đầm ấm, sum vầy.
Nhận thấy hương vị cốm quê hương thơm ngon, không thua kém sản phẩm nơi khác nhưng chưa được quảng bá, khi về làm dâu ở Già Hạ, chị Ngọn đã ấp ủ ý định phát triển nghề truyền thống. Chị tìm đến các cụ cao niên trong thôn để học cách làm cốm cổ truyền, tỉ mỉ trong từng công đoạn từ chọn lúa, đồ, giã, sàng, rang. Không ít lần thất bại, chị vẫn kiên trì mày mò, vừa làm vừa đi học hỏi tại các làng nghề cốm ở nhiều địa phương. Sau gần 3 năm miệt mài, chị đã làm chủ kỹ thuật, tạo ra sản phẩm cốm giữ nguyên hương vị truyền thống.
Từ quy mô nhỏ lẻ trong gia đình, năm 2021, chị mạnh dạn đầu tư xây dựng cơ sở sản xuất, trang bị máy rang, máy dập vỏ, vừa nâng cao năng suất, vừa giữ được nét thủ công truyền thống. Sản phẩm cốm mang thương hiệu Việt Đan của gia đình được thị trường ưa chuộng, làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó, tạo việc làm cho nhiều phụ nữ trong thôn.
Chị Bàn Thị Ngọn chia sẻ: “Lúa nếp dùng để làm cốm là giống bản địa được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Đây là giống lúa đặc biệt, hạt to tròn, khi chế biến cho ra hạt cốm dẻo, thơm, mang hương vị rất riêng. Tôi mong muốn mở rộng cơ sở thành tổ hợp tác, vừa quảng bá sản phẩm cốm truyền thống của dân tộc, vừa giúp bà con có thêm việc làm và thu nhập ổn định.
Nhờ sự cần cù và sáng tạo, sản phẩm cốm của hộ kinh doanh Bàn Thị Ngọn ngày càng được nhiều người tiêu dùng trong và ngoài tỉnh biết đến. Sau 4 năm phát triển, sản phẩm đã đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao. Với giá bán từ 60.000 - 100.000 đồng/kg, cốm không chỉ mang lại thu nhập ổn định cho gia đình chị Ngọn mà còn giúp các hộ liên kết sản xuất có thêm nguồn thu bền vững.
Không chỉ dừng lại ở việc làm cốm, chị Ngọn còn tích cực tham gia các cuộc thi khởi nghiệp do Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh tổ chức để học hỏi kinh nghiệm, cải tiến mẫu mã, nâng cao chất lượng sản phẩm. Nhờ đó, sản phẩm cốm Già Hạ được chú trọng hơn về bao bì, tem nhãn, truy xuất nguồn gốc, dần khẳng định vị thế sản phẩm cốm trên thị trường.
Ông Đoàn Trần Sơn - Phó Chủ tịch UBND xã Phúc Khánh cho biết: Nghề làm cốm không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định cho nhiều hộ dân, mà còn góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của địa phương. Hằng năm, xã tổ chức Lễ hội cốm nhằm quảng bá, thúc đẩy tiêu thụ và mở rộng thị trường. Thời gian tới, xã sẽ tiếp tục quy hoạch, mở rộng vùng trồng lúa nếp phục vụ chế biến cốm, khuyến khích người dân đa dạng hóa các sản phẩm từ cốm, từng bước đưa cốm Phúc Khánh trở thành sản phẩm đặc trưng, có thị trường tiêu thụ ổn định và bền vững.
Giờ đây, hương cốm Già Hạ không chỉ là ký ức của mùa thu, mà đã trở thành sản phẩm hàng hóa mang đậm bản sắc quê hương. Từ những hạt lúa nếp bản địa, qua đôi tay khéo léo và tấm lòng gìn giữ nghề truyền thống của người phụ nữ dân tộc Tày - Bàn Thị Ngọn, hương cốm ngọt ngào ấy đang tỏa đi muôn nơi, mở ra hướng đi mới cho kinh tế nông thôn nơi đây.
Trình bày: Thi Khanh
