Vừa qua, tại tổ 31 Bắc Cường, phường Cam Đường, ông Trần Việt Tiến cùng một số người dân phát hiện một cá thể trăn đang bò trên đường. Lo ngại cá thể này bị săn bắt hoặc gặp nguy hiểm, người dân đã nhanh chóng khống chế, bảo vệ và báo cho cơ quan chức năng.
Sau khi tiếp nhận thông tin, lực lượng kiểm lâm xác định đây là cá thể trăn đất (Python bivittatus), thuộc nhóm IIB - loài động vật hoang dã nguy cấp, quý hiếm được ưu tiên bảo vệ. Cá thể trăn sau đó được bàn giao cho cơ quan chuyên môn để chăm sóc, cứu hộ theo quy định.
Thời gian qua, Hạt Kiểm lâm khu vực Bát Xát đã triển khai nhiều giải pháp bảo vệ động vật hoang dã. Công tác tuyên truyền được đẩy mạnh tại các chợ, khu dân cư và địa bàn giáp biên nhằm nâng cao nhận thức của người dân trong bảo vệ các loài động vật hoang dã, chim trời theo quy định của pháp luật.
Ông Trần Quang Đại - Phó Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm khu vực Bát Xát cho biết: "Địa bàn quản lý của đơn vị có diện tích rừng lớn, lại là khu vực biên giới nên hoạt động mua bán, vận chuyển động vật hoang dã tiềm ẩn phức tạp. Thời gian qua, đơn vị đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao ý thức cho người dân, tổ chức tuần tra tại các khu vực trọng điểm. Nhờ đó, nhiều hộ dân đã tự nguyện giao nộp, thả phóng sinh các loài chim và động vật hoang dã. Từ đầu năm 2026 đến nay, đơn vị đã tiếp nhận 5 cá thể động vật hoang dã do người dân giao nộp và bàn giao cho cơ quan cứu hộ theo quy định".
Mới đây, ông Từ Minh Hậu, cán bộ Trung tâm Y tế khu vực Mường Khương phát hiện cá thể cu li đi lạc vào khuôn viên cơ quan tại thôn Tùng Lâu. Ngay sau đó, ông đã thông báo cho chính quyền địa phương và lực lượng kiểm lâm để tiếp nhận, xử lý.
Qua kiểm tra, lực lượng chức năng xác định đây là loài cu li nhỏ có tên khoa học Nycticebus pygmaeus, thuộc nhóm IB - nhóm động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm cần được ưu tiên bảo vệ.
Cá thể cu li nặng khoảng 0,3 kg, sức khỏe bình thường nhưng có biểu hiện hoảng sợ. Sau khi hoàn tất thủ tục, UBND xã Mường Khương đã bàn giao cá thể này cho Trung tâm Du lịch và Bảo tồn sinh vật Hoàng Liên để cứu hộ, chăm sóc và tái thả về môi trường tự nhiên khi đủ điều kiện.
Ông Phạm Đức Trung - Phó Chủ tịch UBND xã Mường Khương cho biết: "Thời gian qua, địa phương đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền bảo vệ động vật hoang dã tại các khu dân cư, chợ phiên và trường học. Nhờ đó, nhận thức của người dân có nhiều chuyển biến tích cực. Khi phát hiện hoặc vô tình bắt được động vật hoang dã, nhiều người đã chủ động thông báo, giao nộp cho cơ quan chức năng thay vì săn bắt, mua bán như trước đây.
Việc người dân tự nguyện giao nộp động vật hoang dã không chỉ góp phần bảo vệ các loài nguy cấp, quý hiếm mà còn thể hiện tinh thần trách nhiệm đối với môi trường sống và hệ sinh thái tự nhiên.
Từ những cá thể động vật hoang dã bàn giao cho Trung tâm Du lịch và Bảo tồn sinh vật Hoàng Liên, công tác chăm sóc, phục hồi được triển khai bài bản, đúng quy trình. Sau khi tiếp nhận, trung tâm tiến hành kiểm tra tình trạng sức khỏe, mức độ tổn thương của từng cá thể.
Đối với các cá thể bị thương hoặc suy kiệt, cán bộ kỹ thuật thực hiện sơ cứu, điều trị, chăm sóc thú y và nuôi cách ly để theo dõi sức khỏe. Đồng thời, trung tâm xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp với tập tính sinh học của từng loài nhằm giúp động vật phục hồi thể trạng và khả năng thích nghi trong tự nhiên.
Sau giai đoạn chăm sóc, những cá thể đủ điều kiện sẽ được tập phục hồi bản năng tự nhiên trước khi hoàn thiện hồ sơ để tái thả về môi trường sống. Đối với các cá thể không còn khả năng tái thả, trung tâm tiếp tục nuôi bảo tồn phục vụ công tác giáo dục môi trường và nghiên cứu khoa học.
Theo các cơ quan chức năng, để công tác bảo tồn đa dạng sinh học đạt hiệu quả bền vững cần có sự chung tay của cả cộng đồng và các cấp, ngành. Trong đó, việc đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân về vai trò của rừng, hệ sinh thái và động vật hoang dã đối với đời sống con người được xác định là giải pháp quan trọng. Cùng với đó, các lực lượng chức năng cần tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi săn bắt, vận chuyển, buôn bán động vật hoang dã trái phép.
Bên cạnh công tác bảo tồn, việc phát triển sinh kế bền vững cho người dân vùng đệm cũng có ý nghĩa quan trọng nhằm giảm áp lực khai thác tài nguyên rừng. Những mô hình phát triển kinh tế gắn với bảo vệ rừng như du lịch sinh thái, trồng dược liệu dưới tán rừng đang từng bước phát huy hiệu quả, vừa góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, vừa tạo động lực để người dân tham gia bảo vệ thiên nhiên và gìn giữ đa dạng sinh học.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và suy giảm đa dạng sinh học diễn ra ngày càng nghiêm trọng, mỗi hành động nhỏ của cộng đồng đều mang ý nghĩa thiết thực. Từ việc không săn bắt, tiêu thụ động vật hoang dã đến chủ động giao nộp các cá thể quý hiếm cho cơ quan chức năng cứu hộ, tất cả đều góp phần bảo vệ hệ sinh thái và giữ gìn môi trường sống cho các thế hệ mai sau. Bảo vệ đa dạng sinh học không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan chuyên môn mà cần sự chung tay của toàn xã hội.
Theo thống kê của Trung tâm Du lịch và Bảo tồn sinh vật Hoàng Liên (thuộc Vườn Quốc gia Hoàng Liên), từ đầu năm 2026 đến nay, đơn vị đã tiếp nhận 54 cá thể thuộc 15 loài động vật hoang dã; cứu hộ thành công 53 cá thể.
Trình bày: Thi Khanh
