Với chủ đề “Tinh hoa Xòe Thái - Sắc màu Tây Bắc”, Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026 sẽ chính thức mở màn vào ngày 1/10. Như một hẹn ước thân thuộc với người Mường Lò cùng du khách muôn phương, tâm điểm được đón đợi nhất trong đêm khai mạc luôn là chương trình nghệ thuật và màn đại Xòe rực rỡ. Năm nay, màn đại Xòe đoàn kết quy tụ 2.026 diễn viên quần chúng. Con số ấy không chỉ trùng khớp với dấu mốc thời gian, mà còn đánh dấu chặng đường 5 năm đồng bào cùng gìn giữ, nâng niu di sản kể từ ngày được UNESCO tôn vinh.
Để chuẩn bị cho khoảnh khắc đêm Xòe rực lửa ấy, không khí luyện tập đã bắt đầu rộn ràng từ cuối tháng 8 tại Quảng trường Golden Field, phường Nghĩa Lộ. Theo kế hoạch, màn đại Xòe là sự quy tụ của người dân và học sinh đến từ các xã, phường Nghĩa Lộ, Cầu Thia, Trung Tâm và Liên Sơn. Khi màn đêm buông xuống, quảng trường sáng ánh đèn, rộn rã tiếng nhạc và ngập tràn những bước chân nhịp nhàng.
Càng trân quý hơn khi thời điểm này cũng chính là lúc Mường Lò bước vào mùa thu hoạch. Ban ngày, những cánh đồng hối hả nhịp ngày mùa. Đêm xuống, không khí chuẩn bị cho ngày hội văn hóa cũng hối hả, khẩn trương chẳng kém mùa vụ. Phần lớn diễn viên tham gia màn đại Xòe chính là những người nông dân chân lấm tay bùn. Ngày tất tả trên đồng ruộng lo hạt thóc, tối đến họ lại vội vã thu xếp việc bếp núc, gia đình để cùng tụ hội nơi sân tập. Nhọc nhằn đồng áng dường như được gác lại, chỉ còn lại sự hào hứng và say mê khi tiếng nhạc vang lên.
Chị Lò Thị Tom ở tổ dân phố Khá Thượng, phường Cầu Thia là một trong những gương mặt luôn có mặt từ sớm tại sân tập. Với người phụ nữ Thái như chị Tom, Xòe là hơi thở, là điệu múa ngấm vào máu thịt. Dẫu vậy, chị chưa từng xem nhẹ bất kỳ buổi tập nào.
Chị Lò Thị Tom chia sẻ: “Những ngày mùa này nhà nông bận rộn lắm. Để có thể tham gia tập luyện chu đáo cùng mọi người, tôi và gia đình chủ động ra đồng làm sớm hơn để công việc kết thúc trọn vẹn trong ngày. Ra sân tập đông đủ, dưới sự hướng dẫn của biên đạo, tôi chỉn chu sửa từng động tác cho chuẩn xác và phối hợp ăn ý hơn với chị em. Tôi chỉ mong mang trọn vẹn tình yêu với điệu Xòe quê mình góp vào vòng xòe lớn”.
Cùng chung tình yêu ấy, chị Lò Thị Thim ở tổ dân phố Quân Chanh, phường Trung Tâm, luôn có mặt trong màn đại Xòe qua nhiều mùa lễ hội. Suốt 5 năm qua, kể từ khi nghệ thuật truyền thống của dân tộc được vinh danh, mỗi lần bước vào vòng Xòe, cảm xúc tự hào trong chị lại càng dâng trào mãnh liệt hơn.
Chị Thim bày tỏ: “Đây là dịp quý giá để tôi góp chút công sức nhỏ bé, đưa nét đẹp văn hóa quê hương đến gần hơn với đông đảo du khách gần xa. Tôi hy vọng những ai có mặt trong đêm khai mạc, xem đại Xòe đều cảm nhận được trọn vẹn vẻ đẹp và sức sống của điệu Xòe Thái”. Ý nghĩ dung dị ấy đã biến từng buổi tập với chị Thim không chỉ đơn thuần là trách nhiệm mà trở thành niềm vui của sự cống hiến.
Sức sống của di sản không chỉ được bồi đắp bởi các thế hệ đi trước mà còn được trao truyền mạnh mẽ tới những người trẻ. Trong hàng nghìn người luyện tập hằng đêm, những gương mặt học trò rạng rỡ, hồn nhiên đã đem lại luồng sinh khí tươi mới cho vòng Xòe. Dù đang bước vào giai đoạn khởi đầu của năm học mới với bao bài vở, các em vẫn chủ động sắp xếp thời gian hợp lý để hòa nhịp cùng các bà, các mẹ.
Em Hoàng Thị Trúc Ly - học sinh Trường THCS Nghĩa Lộ bộc bạch: “Ở trường, chúng em từng được học các điệu Xòe cổ và biểu diễn trong các chương trình văn nghệ. Nhưng được đứng trong một màn đại Xòe quy mô lớn thế này là trải nghiệm hoàn toàn mới. Nắm tay mọi người tạo thành vòng tròn khổng lồ, em mới hiểu sâu sắc vì sao điệu Xòe của quê hương lại có sức sống bền bỉ và mang tính gắn kết cộng đồng bền chặt đến vậy”.
Cùng chung suy nghĩ ấy, em Lò Mai Thùy - học sinh Trường THCS Tô Hiệu, phường Trung Tâm chia sẻ thêm: “Tham gia luyện tập và biểu diễn thật tốt chính là cách thế hệ trẻ chúng em thể hiện tình yêu với văn hóa cội nguồn, đồng thời ý thức rõ hơn trách nhiệm giữ gìn, tiếp nối di sản của cha ông”.
Theo sát từng nhịp bước của hàng nghìn diễn viên quần chúng suốt những ngày qua, bà Quách Thu Nga - biên đạo màn đại Xòe phấn khởi trước thái độ nghiêm túc của các diễn viên quần chúng.
Bà Thu Nga chia sẻ: “Lịch tập diễn ra liên tục, đúng vào thời điểm bà con bận rộn mùa màng, còn học sinh vừa bước vào năm học mới. Thế nhưng, mọi người đều tham gia rất tích cực, kiên nhẫn chỉnh sửa từng dáng tay, thế chân theo hướng dẫn. Đáng quý hơn cả là bà con và các em học sinh không chỉ Xòe bằng kỹ thuật đơn thuần, mà Xòe bằng trọn vẹn tình yêu và niềm kiêu hãnh về di sản quê hương mình”.
Khẳng định ý nghĩa của sự kiện, ông Đinh Anh Tuấn - Phó Chủ tịch UBND phường Nghĩa Lộ cho biết: “Cùng với các địa phương khác, phường Nghĩa Lộ đã huy động 600 người tham gia màn đại Xòe. Quá trình luyện tập cho thấy bà con đều nêu cao tinh thần trách nhiệm, đồng lòng hướng tới thành công chung của lễ hội. Sự nhiệt huyết ấy chính là minh chứng sinh động nhất cho tình yêu và niềm tự hào sâu sắc của người dân đối với nghệ thuật Xòe Thái”.
5 năm qua, kể từ dấu mốc được UNESCO ghi danh, nghệ thuật Xòe Thái ngày càng khẳng định sức sống nội sinh bền bỉ trong đời sống tinh thần của cộng đồng. Xòe giờ đây không chỉ là bản sắc riêng của đồng bào người Thái, mà đã trở thành niềm tự hào chung của người dân Mường Lò.
Dưới ánh đèn quảng trường những đêm tháng Chín, từng bàn tay, nhịp bước hòa cùng tiếng trống, tiếng nhạc; từng ánh mắt, trái tim cùng hòa nhịp tình yêu với Xòe. Vòng đại Xòe đoàn kết năm 2026 vì thế không dừng lại ở một màn nghệ thuật biểu diễn, mà thực sự là một không gian văn hóa sống động, nơi hội tụ mạch nguồn tình yêu di sản được gìn giữ, thắp sáng và trao truyền qua nhiều thế hệ.
