Thôn Ả Hạ, xã Liên Sơn là nơi có đông đồng bào dân tộc Mường sinh sống. Homestay Bản Mường tại thôn đi vào hoạt động từ năm 2020. Chị Sầm Thị Tâm - chủ homestay sinh ra và lớn lên trong “chiếc nôi” văn hóa dân tộc Mường. Những điệu múa và dân ca thấm đẫm tâm hồn chị từ lúc nhỏ. Từ tình yêu văn hóa Mường, chị luôn khao khát giới thiệu những vẻ đẹp văn hóa dân tộc mình đến với nhiều người.
Năm 2019, chị đầu tư sửa sang lại ngôi nhà sàn của gia đình để làm homestay. Không gian homestay được bài trí đậm bản sắc Mường, từ nét kiến trúc nhà sàn tới không gian phòng ở với những chi tiết trang trí mành rèm, chăn ga, gối đệm. Đặc biệt, homestay Bản Mường chú trọng giới thiệu các nét văn hóa người Mường đến với du khách.
Ngoài những điệu múa thường xuyên được biểu diễn phục vụ du khách tại homestay, bằng niềm tự hào, chị Sầm Thị Tâm còn chia sẻ với du khách về nhiều nét văn hóa trong đời sống người Mường ở địa phương như giới thiệu về các lễ hội như Khai hạ, Đâm đuống hay những nét văn hóa trong trang phục, ứng xử, ẩm thực...
Chị Nguyễn Thu Trang - du khách đến từ Hà Nội chia sẻ: “Lần trước tới Mường Lò, tôi đã lưu trú tại homestay của người Thái. Lần này, tôi quyết định chọn homestay của người Mường với mong muốn được trải nghiệm nhiều nét văn hóa của các dân tộc ở Mường Lò. Tại homestay Bản Mường, tôi rất ấn tượng với những điệu múa, như múa bát, múa châm mơi, đặc biệt là điệu múa chai mà chủ homestay giới thiệu với chúng tôi. Lưu trú tại homestay của người Mường làm phong phú thêm trải nghiệm của chúng tôi tại vùng đất Mường Lò”.
Muonglo Farmstay ở Bản Lụ 1, phường Cầu Thia lại là nơi du khách được trải nghiệm cả văn hóa và đời sống người Mường giữa bản làng qua loại hình du lịch farmstay - trải nghiệm cuộc sống nông thôn, văn hóa bản địa, sản phẩm kết hợp giữa nông trại và homestay.
Chị Đinh Thị Đương - chủ Muonglo Farmstay chia sẻ: Muonglo Farmstay chọn làm du lịch bắt đầu từ điều giản dị nhất - đời sống thật của bản làng. Bếp lửa nhà sàn, bữa cơm, lao động trên đồng ruộng, ao cá… tất cả được giữ nguyên trong nhịp sống tự nhiên của cộng đồng, rồi khéo léo mở ra để du khách cùng tham gia, cùng cảm nhận.
Tại Muonglo Farmstay, mỗi chi tiết đều được giữ ở trạng thái tự nhiên nhất: nếp nhà sàn gỗ cũ, mái lá mát về mùa hè và ấm áp vào mùa đông, nhịp sinh hoạt của người Mường diễn ra bình dị và những bữa cơm được chuẩn bị từ nguồn nguyên liệu trong vườn nhà. Nhà sàn truyền thống, vườn cây, ao cá, đồng lúa… tất cả đều kết nối thành không gian sống xanh, sạch và đầy trải nghiệm cho du khách. Những trải nghiệm ấy đến từ căn bếp truyền thống, bữa cơm ăn chung, nhịp lao động chậm rãi và những câu chuyện được kể bằng ký ức.
Du khách cũng có thể trải nghiệm “một ngày làm người Mường” với những hoạt động nông nghiệp như: gặt lúa, bắt cá, hái rau, chăm sóc gia cầm. Không dừng lại ở lao động, du khách còn được học nấu các món ăn Mường, thưởng thức bữa cơm truyền thống, tham gia múa xòe, kết nối trực tiếp với văn hoá và tâm hồn người Mường. Những giây phút ấy mang lại niềm vui, giúp du khách hiểu sâu hơn cách con người bản địa hòa mình với thiên nhiên và giữ gìn truyền thống lâu đời.
Có những sự sáng tạo làm giàu thêm trải nghiệm cho du khách ở Muonglo Farmstay, không ở việc tạo ra điều gì quá mới mẻ, mà ở cách biến những giá trị đời thường thành trải nghiệm du lịch có hồn, làm sâu thêm lớp nội dung văn hóa bản địa. Lễ hội bắt cá mùa Đông tái hiện hoạt động bắt cá vụ đông của người Mường và hội thi ẩm thực bếp Mường được Muonglo Farmstay tổ chức trong 2 năm gần đây là một trong những sự sáng tạo đó.
Dịp này, du khách được trải nghiệm lội ruộng bắt cá cùng người bản địa trong tiết trời mùa đông và tham gia thưởng thức ẩm thực truyền thống từ cá sau phần thi ẩm thực bếp Mường, rồi hòa mình vào không gian văn hóa với các hoạt động như: trình diễn trang phục dân tộc, hát múa dân gian…
Chúng tôi tin rằng, mỗi hoạt động văn hóa không chỉ tạo nên một sự kiện thu hút du khách, mà còn xây thêm một viên gạch cho hành trình gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa Mường, góp phần làm phong phú các hoạt động trải nghiệm và tạo nên mối liên kết bền vững giữa văn hóa - nông nghiệp - du lịch cộng đồng, đúng tinh thần phát triển hài hòa và bền vững mà chúng tôi theo đuổi - chị Đinh Thị Đương bày tỏ.
Những homestay của người Mường ở Mường Lò đang kể câu chuyện của mình bằng chính nhịp sống bình dị và chiều sâu văn hóa bản địa. Sự chân thực ấy làm giàu thêm hành trình khám phá của mỗi người khi đến với Mường Lò, góp thêm một gam màu mới cho bức tranh du lịch ở vùng đất giàu bản sắc này.
