Mang sản vật xuống chợ
Cách trung tâm phường Lào Cai khoảng 96 km về phía Đông Bắc, chợ phiên Tả Củ Tỷ đáp ứng nhu cầu mua bán của người dân trong vùng. Hàng hóa được bày bán khá đa dạng, từ ngô, khoai, sắn, rau, quả đến hạt dẻ, mật ong rừng, rượu ngô và các loại bánh thủ công.
Nhiều sản phẩm do người dân địa phương trực tiếp trồng, chế biến rồi mang ra chợ. Cùng với nông sản, những mặt hàng phục vụ lao động, sinh hoạt góp phần duy trì nhịp mua bán thường xuyên của phiên chợ.
Các gian hàng trang phục truyền thống bày bán váy, áo, khăn, túi thổ cẩm cũng là điểm dừng chân của người dân và du khách. Qua từng sản phẩm, người mua có thêm dịp tìm hiểu nét riêng trong trang phục của đồng bào các dân tộc địa phương.
Chị Lý Thị Nhoạt ở thôn Súng Lâm cho biết, mỗi phiên chợ, chị mang váy, áo, khăn, túi thổ cẩm cùng bánh giầy, hạt rau giống và hoa quả sấy khô ra bán. Từ khi có chợ phiên, tuần nào chị cũng chuẩn bị hàng hóa xuống chợ. “Họp chợ, tôi vừa có thu nhập, vừa được gặp gỡ, giao lưu với mọi người nên rất vui”, chị Nhoạt chia sẻ.
Những năm gần đây, giao thông thuận lợi hơn giúp hàng hóa tại chợ thêm phong phú. Ngoài sản phẩm của người dân địa phương, thương lái từ Bắc Hà, Xín Mần (Tuyên Quang) và các khu vực lân cận mang đến nhiều nhu yếu phẩm phục vụ người dân.
Có hơn 7 năm bán hàng tại chợ phiên Tả Củ Tỷ, ông Chuyển - thương lái đến từ xã Bảo Nhai cho biết: “Khoảng thời gian từ tháng 9 đến tháng 10 được xem là lý tưởng nhất để trải nghiệm chợ phiên Tả Củ Tỷ. Đây là mùa thu hoạch nấm hương, mộc nhĩ - những đặc sản núi rừng tươi ngon. Đặc biệt, vào dịp cuối năm, chợ phiên càng thêm phần náo nhiệt khi người dân từ nhiều bản làng đổ về để chúc Tết, trao đổi sản vật chuẩn bị cho năm mới”.
Sự góp mặt của người bán hàng địa phương và thương lái giúp chợ vừa có những sản vật theo mùa, vừa đáp ứng nhu cầu về hàng hóa thiết yếu. Với nhiều hộ dân, phiên chợ còn là nơi tiêu thụ sản phẩm gia đình làm ra, tạo thêm nguồn thu nhập.
Đi chợ để gặp nhau
Điều làm nên sức hút của chợ phiên Tả Củ Tỷ còn ở những cuộc gặp gỡ. Mỗi tuần, bà con xuống chợ để mua bán, đồng thời thăm hỏi người quen, trao đổi chuyện gia đình, mùa vụ và việc làm nương.
Bà Lèng Thị Sắm ở thôn Lùng Cải cho biết dù nhà cách chợ khá xa, bà vẫn thường xuống chợ mỗi khi đến phiên. Có hôm bà mang rau, củ, quả tự trồng ra bán; có hôm mua vải, chỉ về thêu. Điều khiến bà vui nhất là được gặp bạn bè, hỏi thăm nhau và chia sẻ kinh nghiệm sản xuất.
Chợ Tả Củ Tỷ hiện chủ yếu phục vụ nhu cầu trao đổi hàng hóa và sinh hoạt của người dân trong vùng. Theo kinh nghiệm của những người am hiểu địa phương, khoảng 6 đến 7 giờ sáng là thời điểm phù hợp để ghé chợ, khi bà con bắt đầu mang hàng hóa xuống bán.
Từ một phiên chợ họp đều đặn hằng tuần, chợ Tả Củ Tỷ đang được địa phương định hướng phát triển thành điểm nhấn về thương mại và văn hóa. Đây là cơ hội để giới thiệu sản phẩm địa phương, đồng thời đưa không gian sinh hoạt của đồng bào đến gần hơn với du khách.
Tuy nhiên, để hướng đi này mang lại hiệu quả, cần chú trọng bố trí khu vực bán hàng hợp lý, bảo đảm vệ sinh môi trường, quảng bá sản vật và tạo thuận lợi cho người dân, du khách đến chợ. Việc phát triển hoạt động tham quan cũng cần gắn với nhu cầu mua bán và sinh hoạt thực tế của người dân.
Bà Nguyễn Thị Ngọc Anh - Phó Chủ tịch UBND xã cho biết: “Những sản vật theo mùa, trang phục truyền thống và câu chuyện đời thường là nét riêng của chợ phiên Tả Củ Tỷ. Giữ gìn những giá trị ấy sẽ giúp phiên chợ tiếp tục phục vụ cộng đồng, đồng thời trở thành điểm dừng chân cho du khách muốn tìm hiểu đời sống vùng cao”.
Với mỗi lần họp chợ, những nét đẹp vùng cao lại được tô đậm hơn, không chỉ qua hàng hóa buôn bán mà còn qua câu chuyện đời sống, qua những nụ cười, lời chào hỏi thân thiện, trên hết là tình người ấm áp giữa không gian núi rừng hùng vĩ. Những trải nghiệm chân thực tại chợ sẽ tạo nên sức hút riêng, góp phần đưa hình ảnh chợ phiên Tả Củ Tỷ đến gần hơn với du khách trong và ngoài nước.
