Lao Chải nỗ lực phòng, chống ma túy trong đồng bào dân tộc thiểu số

​

Chuyện về "người trở về từ bóng tối"

Chúng tôi đến gặp ông Lờ A Kỷ (thôn Dào Cu Nha) - người đã vượt qua bóng tối của ma túy để xây dựng tương lai.

Ông Kỷ năm nay 69 tuổi, từng có hơn 20 năm lệ thuộc khói thuốc phiện. Trong ký ức của ông, những năm tháng đó chỉ là một màu xám xịt. "Lúc ấy trong đầu chỉ nghĩ đến thuốc phiện, không thiết làm ruộng, làm nương. Nhà có gì đáng giá cũng bán hết, vợ con nheo nhóc, mình thì gầy rộc như cái cây khô", ông Kỷ nhớ lại.

Sự thay đổi bắt đầu từ những bước chân không mỏi của các cán bộ xã, bản. Ông Kỷ chia sẻ: “Họ không đến một lần rồi thôi. Họ đến lần nhiều lần, vừa dùng cái lý của pháp luật, vừa dùng cái tình của người cùng bản để thuyết phục tôi từ bỏ ma túy. Mưa dầm thấm lâu, tôi quyết định cai nghiện”. Đó là hành trình khó khăn, nhưng khát khao được nhìn thấy con cái có cơm ăn, áo mặc đã giúp ông Kỷ chiến thắng bản thân.

Bảy năm đoạn tuyệt với ma túy là bảy năm ông Kỷ miệt mài lao động. Từ hai bàn tay trắng, ông xây được nhà, mua sắm đầy đủ vật dụng, dựng chuồng nuôi bò, đào ao thả cá.

"Ngày trước mình là gánh nặng, giờ là trụ cột. Nhìn ngôi nhà mới khang trang, nhìn các con trưởng thành, mới thấy giá trị của việc làm lại cuộc đời", ông Kỷ tâm sự.

Dào Cu Nha: "Pháo đài" không ma túy

Sự chuyển biến không chỉ dừng lại ở cá nhân ông Kỷ mà đã lan tỏa thành một làn sóng mạnh mẽ tại thôn Dào Cu Nha. Từng là "điểm nóng" nhất của xã Lao Chải, Dào Cu Nha giờ đây đã trở thành hình mẫu, "pháo đài" vững chắc trong phong trào phòng, chống ma túy.

Về Dào Cu Nha những ngày này, chúng tôi bất ngờ bởi sự nhộn nhịp của nhịp sống nơi đây. Những ngôi nhà đang được xây dựng, những mô hình chăn nuôi theo hướng hàng hóa đã hình thành. Từ đầu thôn đến cuối thôn, tiếng nói cười rộn rã.

Ông Lờ A Sáu - Bí thư Chi bộ thôn Dào Cu Nha cho biết: Bí quyết của Dào Cu Nha chính là mô hình “Nhân dân tự quản không ma túy”. Thôn có hơn 160 hộ người Mông, mỗi người dân là một "tai mắt", mỗi gia đình là một "chốt chặn". Người dân tự nguyện cam kết không trồng cây thuốc phiện, không sử dụng và bao che cho tội phạm ma túy.

Nhiều năm liền không xảy ra trộm cắp, tệ nạn. Năm 2025, thôn Dào Cu Nha ghi nhận con số kỷ lục khi có tới 40 hộ dân chính thức thoát nghèo. Ông Lờ A Sáu chia sẻ với chúng tôi những thông tin ấy với niềm phấn khởi, tự hào. "Trước đây, trộm cắp tương đối nhiều, giờ thì khác rồi. Thôn bản yên bình, ai cũng lo làm ăn, phấn khởi lắm."

Lan tỏa từ những mô hình điểm

Dù vẫn là xã khó khăn nhất của tỉnh, với tỷ lệ hộ nghèo chiếm đến 33,75%, nhưng Lao Chải hôm nay đã có chuyển biến nhất định. Kết quả năm 2025 cho thấy, nhiều chỉ tiêu đạt và vượt kế hoạch: Tổng sản lượng lương thực có hạt đạt hơn 8.505 tấn; trồng rừng đạt 58,93 ha, bằng 101,6% kế hoạch; giá trị sản xuất công nghiệp đạt 38 tỷ đồng; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt 15 tỷ đồng. Thu ngân sách nhà nước trên địa bàn đạt 689,5 triệu đồng, bằng 102,1% dự toán giao. Ông Phạm Đức Thịnh - Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Lao Chải cho biết: Tình hình an ninh, trật tự được ổn định là điều kiện quan trọng để xã Lao Chải vững tin phát triển.

Ông Thịnh cũng cho biết thêm: Thời gian qua, cấp ủy đảng, chính quyền địa phương đã bám sát Dự án đẩy mạnh tuyên truyền phòng, chống tội phạm ma túy vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2025 (được triển khai trên địa bàn tỉnh Yên Bái cũ trước khi hợp nhất tỉnh), triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm đảm bảo an ninh, trật tự trên địa bàn. Xã xác định ma túy là gốc rễ của cái nghèo. Muốn dân giàu, trước hết dân phải sạch ma túy.

Với quyết tâm đó, xã đã triển khai đồng bộ "kiềng ba chân":

Về tuyên truyền: Phải làm cho dân hiểu, dân tin thông qua họp thôn, các buổi phát thanh bằng tiếng đồng bào.

Về quản lý: Lực lượng Công an xã bám sát địa bàn, quản lý chặt chẽ đối tượng nghiện và kiên quyết ngăn chặn nguồn cung từ bên ngoài.

Cùng với đó, xã cũng gắn phòng chống tệ nạn với việc hỗ trợ sinh kế, giúp người dân có việc làm, thu nhập ổn định, từng bước cải thiện cuộc sống.

Với các giải pháp đồng bộ, sát với tình hình thực tiễn của địa phương, trong năm 2025, Công an xã Lao Chải đưa vào diện quản lý hơn 20 đối tượng nghiện ma túy; 5 năm liên tiếp trên địa bàn xã không còn tình trạng tái trồng cây thuốc phiện. Xã tiếp tục nhân rộng mô hình Nhân dân tự quản không có ma túy tại bản Dào Cu Nha, góp phần giữ vững ổn định chính trị, trật tự, an toàn xã hội.

Lao Chải có 4 thôn đạt tiêu chí không ma túy. Mục tiêu của Đảng ủy và chính quyền xã Lao Chải rất rõ ràng: Đến năm 2026, toàn xã sẽ xóa tên khỏi danh sách địa bàn có ma túy. Đây là mục tiêu đầy tham vọng nhưng hoàn toàn khả thi với những gì địa phương đã làm được.

Cuộc sống mới ở Lao Chải

Câu chuyện ở Lao Chải là bài học kinh nghiệm cho các địa phương vùng cao: Khi ý Đảng hòa quyện với lòng dân, niềm tin được củng cố thì dù khó khăn đến đâu, người dân vẫn có ý chí vươn lên, tự chủ cuộc sống.

Rời Lao Chải, chúng tôi tin rằng, với những nỗ lực không ngừng nghỉ, khát vọng về vùng quê sạch ma túy, giàu bản sắc và vững vàng kinh tế của người dân nơi đây sẽ sớm trở thành hiện thực.