Tà Chơ khát điện

Từ trung tâm xã Phình Hồ đến thôn Tà Chơ dài chừng hơn ba mươi cây số, trong đó quãng đường mười cây số cuối phải men theo tuyến đường núi hiểm trở, chỉ có thể di chuyển bằng xe máy. Tà Chơ là một trong những thôn xa xôi, đặc biệt khó khăn của xã đặc biệt khó khăn. Con đường dài mười cây số ấy như sợi chỉ mỏng vắt ngang lưng chừng núi; để vượt qua phải mất khoảng bốn mươi phút cầm lái xe máy, tay không rời phanh, mắt luôn dõi theo mép vực. Xe buộc phải cài số một, tiếng động cơ gầm rú suốt chặng đường ngoằn ngoèo, nhỏ hẹp và cheo leo.

Chiều đông chậm rãi buông xuống những đỉnh núi cao, sương giá lặng lẽ tràn về từ các triền rừng, bao phủ không gian trong vẻ lạnh lẽo, hoang sơ. Trong căn nhà gỗ phải đóng kín mọi khe cửa để ngăn cái lạnh bên ngoài tràn vào, Hờ Thị Pàng chất thêm củi vào bếp lửa. Ngọn lửa nhỏ hắt ra thứ ánh sáng vàng vọt, hòa cùng ánh sáng yếu ớt từ bóng đèn điện được phát từ củ phát điện nước, treo lủng lẳng trên cột nhà, ánh sáng leo lét đủ soi mờ mờ khuôn mặt người phụ nữ Mông giữa buổi chiều bảng lảng. Và đó cũng sẽ là toàn bộ nguồn sáng trong mỗi ngôi nhà ở Tà Chơ khi đêm đen tìm về.

Chưa có điện lưới quốc gia, Tà Chơ chỉ có những củ phát điện nước công suất nhỏ, mà cũng chỉ chừng một nửa số hộ đủ khả năng sắm riêng; nhiều gia đình phải hai, ba hộ chung một củ máy. Thế nên, nguồn sáng cũng yếu lắm. Đêm đến, nơi lưng chừng núi này, trong mỗi căn nhà, chỉ có những đốm sáng mờ nhòa, yếu ớt trước bóng đêm dày đặc bao trùm, lạc lõng giữa núi rừng mênh mông. Không điện, cuộc sống của người Mông Tà Chơ còn đó nhiều vất vả.

Hôm nay, anh Sùng Bla Chu phải mang thóc xuống tận dưới phố để xát. Mỗi chuyến đi như vậy, anh chỉ chở được khoảng 50 kg thóc trên chiếc xe máy đã cũ, vượt quãng đường xa và nhiều hiểm trở. Anh Chu bảo: "Trung bình mỗi tuần một lần chở thóc đi xát. Phải đi hôm trời không mưa, chứ mưa gió mà đi trên con đường này nguy hiểm lắm!". Không có điện, không thể có máy xay xát gạo, người Tà Chơ phải chở từng bao thóc xuống phố mà xát như thế. Thế nên, nhắc đến chuyện nếu có điện, điều đầu tiên Trưởng thôn Sùng A Súa nhắc đến là chuyện xát thóc này.

Có điện, tôi sẽ mua ngay máy xay xát gạo, vừa phục vụ gia đình, vừa để bà con thôn không phải chở thóc đi xát ở dưới phố nữa.

Trưởng thôn Sùng A Súa

Đó là ước mơ giản dị của người trưởng thôn. Chẳng phải những điều gì to tát, chỉ là chiếc máy xay xát để bà con không phải bám theo con đường núi với những bao thóc nặng nề trên từng chiếc xe máy cũ - để có gạo ăn.

Ngoài lúa nương, người Tà Chơ còn có chè, măng sặt và quế. Cả thôn có hơn chục ha chè Shan tuyết, có những diện tích được trồng từ những năm 1990. Những lá chè uống sương, hứng nắng tự nhiên giữa núi rừng, ngon và giá trị dưỡng chất, nhưng không có điện, những lá chè thu hái được phải chở tươi xuống phố, bán đổ cho nơi thu mua với giá tám nghìn đồng mỗi cân.

Trưởng thôn Súa kể: Mỗi lần chỉ chở được một bao, khoảng năm mươi cân, bán được khoảng bốn trăm nghìn, thì đã hết năm mươi nghìn tiền xăng.

Nhà A Súa có hai nghìn mét vuông chè, mỗi vụ được khoảng ba tạ, phải chở năm, bảy lần đi bán. Một năm có ba vụ chè. Tính ra, mỗi năm, A Súa phải có chừng hai chục lần chở chè đi bán trên con đường như sợi chỉ ấy. Nhưng nếu có điện, chuyện bán chè sẽ không còn vất vả như vậy nữa.

Trưởng thôn Sùng A Súa lại sáng lên ánh mắt hi vọng về một tương lai khác của cây chè Tà Chơ khi có điện. "Có điện, mình sẽ sao chè. Nếu sao chè, chắc sẽ không phải mang đi bán nhiều lần như bán lá tươi nữa. Chưa kể, chè sao khô chắc chắn sẽ cho giá trị kinh tế cao hơn chè tươi nhiều".

Súa phấn chấn nói thêm: “Chuyện sao chè, anh Hải đã bàn với tôi rồi”.

Anh Hải là Phó Chủ tịch UBND xã Nguyễn Văn Hải - người đã nhiều lần vượt con đường ngoằn ngoèo ấy lên với Tà Chơ, nắm những khó khăn, vất vả của người Tà Chơ trong lòng bàn tay rồi.

Nếu có điện, xã sẽ cho bà con đi học kỹ thuật sao và chế biến chè Shan tuyết. Bởi nơi đây có hàng chục ha chè cổ thụ quý nhưng chưa được khai thác đúng giá trị. Khi có điện, bà con sẽ học cách làm ra sản phẩm đặc sản mang thương hiệu riêng của địa phương, từng bước phát triển kinh tế - Phó Chủ tịch xã Nguyễn Văn Hải sẻ chia về những dự định của xã với Tà Chơ.

Gia tăng được thu nhập từ cây chè Shan tuyết, rồi phát triển thêm diện tích măng sặt và diện tích quế đang được người dân trồng ngày một nhiều hơn, có lẽ đời sống kinh tế người Tà Chơ sẽ có thêm những khởi sắc mới.

Ngoài chuyện hạt thóc, lá chè, sâu thẳm trong ánh mắt của người trưởng thôn có một khát khao khác về điện - khát khao về thông tin. Đến giờ, thứ duy nhất để kết nối với bên ngoài ở Tà Chơ là chiếc điện thoại. Nhưng ngoài chuyện lõm sóng khiến mạng internet chập chờn, không sóng nhiều hơn có sóng thì việc sạc pin cũng là cả một vấn đề.

"Phải tranh thủ sạc ban ngày, là lúc không thắp bất kỳ bóng đèn nào, để nguồn điện chỉ tập trung cho chiếc điện thoại. Nếu nước nhiều, củ phát điện chạy khỏe thì mất khoảng một giờ. Nếu điện chập chờn thì phải mất tới hai, ba giờ đồng hồ mới đầy pin. Chưa kể có những lúc điện không thể vào được, không thể sạc được" - Sùng A Súa kể.

Súa nói về những điều mong ước: Có điện, có tiền bán chè được nhiều hơn, người Tà Chơ sẽ sắm ti vi, để nghe tin tức thời sự, biết được chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước được nhiều hơn, cập nhật nhiều nguồn thông tin chính thống hơn.

Ở Tà Chơ, có lẽ Trưởng thôn Sùng A Súa là một trong những người đi xuống phố nhiều nhất. Trên hành trình ấy, anh bắt gặp ánh đèn đêm rực rỡ nơi phố phường, những con đường sáng trắng trải dài, những cửa hàng ngập tràn ánh huỳnh quang chói lòa, những ngôi nhà với ánh đèn ấm áp tràn ra từ khung cửa sổ. Anh ao ước bản mình một ngày cũng có ánh sáng điện lưới quốc gia. Với Súa và người Tà Chơ, có điện không chỉ là có nguồn sáng lúc đêm về, đó còn là tia sáng hy vọng cho những ước mơ về đời sống, về sản xuất ngày càng tốt đẹp hơn, từ những điều giản dị nhất.

Đêm lặng lẽ buông xuống Tà Chơ. Nơi lưng chừng núi ấy, những đốm sáng mờ nhạt leo lét dưới các nóc nhà, yếu ớt và mong manh giữa bóng đêm bao la. Thế nhưng, ẩn sau mỗi ánh sáng mờ nhạt ấy là những niềm tin và những khát vọng vươn lên chưa bao giờ tắt. Đó là niềm tin về một ngày Tà Chơ sẽ sáng lên, từ sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, không chỉ bằng ánh điện, mà bằng cả những ước mơ, những hy vọng về cuộc sống tốt đẹp hơn của người Mông nơi đỉnh núi xa xôi này.