Sau hợp nhất, xã Bản Lầu có tới 28 công trình cấp nước sinh hoạt. Trước đây, nhiều công trình hoạt động cầm chừng hoặc không còn vận hành do thiếu kinh phí sửa chữa, đường ống xuống cấp, nguồn nước không ổn định. Người dân nhiều thôn, bản vẫn phải sử dụng nước khe suối hoặc tự kéo đường ống tạm bợ để phục vụ sinh hoạt.
Tuy nhiên, từ khi được giao cho Công ty TNHH Dịch vụ cấp nước Lào Cai quản lý, vận hành, các công trình duy trì hoạt động ổn định, cung cấp nước sạch cho gần 3.500 hộ dân trên địa bàn. Tại thôn Cùm Hoa, xã Bản Lầu, công trình cấp nước sinh hoạt được đầu tư từ năm 2014, nhưng hoạt động kém hiệu quả do hệ thống đường ống liên tục hỏng, trong khi tổ quản lý thôn không có kinh phí sửa chữa lớn, nhiều thời điểm phải ngừng hoạt động. Đến năm 2022, công trình được bàn giao cho doanh nghiệp quản lý. Ngay sau khi tiếp nhận, đơn vị đã sửa chữa toàn bộ hệ thống đường ống, cải tạo bể chứa và duy trì vận hành ổn định. Chỉ sau thời gian ngắn, nguồn nước sạch đã được đưa trở lại từng hộ dân.
Ông Nguyễn Trọng Mạnh, thôn Cùm Hoa nhớ lại: “Trước đây, thiếu nước lắm. Đường ống hỏng liên tục, có hộ phía đầu nguồn còn dẫn nước về nương, về đồi nên phía dưới gần như không có nước sinh hoạt. Giờ thì khác rồi, người dân đóng tiền hằng tháng nên ai cũng có ý thức tiết kiệm và giữ gìn công trình”.
Sự thay đổi không chỉ giúp người dân có nguồn nước ổn định mà còn nâng cao ý thức sử dụng, bảo vệ công trình - điều trước đây còn hạn chế. Không chỉ tại xã Bản Lầu, nhiều công trình nước sạch ở các địa phương khác cũng đang được “hồi sinh” nhờ mô hình doanh nghiệp quản lý. Tại thôn Thái Niên, xã Bảo Thắng, hơn 100 hộ dân từng sống trong cảnh thiếu nước sinh hoạt kéo dài. Công trình cấp nước tại đây xuống cấp nghiêm trọng, hệ thống đường ống rò rỉ, hư hỏng khiến nguồn nước không ổn định. Sau khi doanh nghiệp tiếp nhận quản lý, toàn bộ hệ thống dẫn nước cũ đã được thay thế. Nguồn nước được kiểm soát, vận hành ổn định hơn trước. Tiền sử dụng nước thu được từ các hộ dân được trích một phần để chi trả cho cộng tác viên thực hiện việc vận hành, sửa chữa định kỳ.
Bà Lê Thị Thu - Trưởng thôn Thái Niên chia sẻ: “Trước đây, người dân không có nước ổn định. Giờ dù phải đóng tiền nước theo quy định nhưng người dân đều đồng thuận vì nguồn nước đảm bảo, không còn cảnh thiếu nước như trước”.
Nguồn nước ổn định không chỉ giúp cải thiện sinh hoạt mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, đảm bảo vệ sinh môi trường và sức khỏe cho người dân.
Hiện nay, Công ty TNHH Dịch vụ cấp nước Lào Cai đã tiếp nhận, quản lý hơn 60 công trình cấp nước sinh hoạt tại nhiều xã, phường. Sau khi tiếp nhận, doanh nghiệp tiến hành cải tạo, sửa chữa toàn bộ hệ thống bể chứa, trạm bơm, đường ống và nâng cấp công nghệ xử lý nước nhằm đảm bảo chất lượng nguồn nước.
Anh Vùi Hải Lê - công nhân sửa chữa của Công ty TNHH Dịch vụ cấp nước Lào Cai chia sẻ: “Lợi thế của doanh nghiệp là có đội ngũ cán bộ kỹ thuật, hiểu rõ quy trình vận hành và có khả năng khắc phục sự cố kịp thời. Bất kể ngày nghỉ hay thời tiết xấu, cứ có sự cố là chúng tôi khắc phục ngay, mục tiêu là trong vòng 24 giờ phải khắc phục xong để đảm bảo nguồn nước cho người dân không bị gián đoạn”.
Theo anh Hoàng Mạnh Hưng - Giám đốc Công ty TNHH Dịch vụ cấp nước Lào Cai, tại một số xã có công trình quy mô lớn, doanh nghiệp bố trí một tổ công nhân, cán bộ kỹ thuật “nằm vùng” để dễ dàng cơ động tiến hành sửa chữa, ứng phó với các sự cố . Đối với những công trình cấp nước nhỏ, đơn vị sẽ xây dựng mạng lưới cộng tác viên là người dân địa phương để tiến hành khắc phục những sự cố nhỏ. “Sự chuyên nghiệp trong vận hành đã giúp các công trình hoạt động ổn định hơn, hạn chế tình trạng hỏng kéo dài như trước” - anh Hưng chia sẻ.
Không dừng lại ở việc sửa chữa, nâng cấp hệ thống, doanh nghiệp còn chú trọng thay đổi thói quen sử dụng nước của người dân. Đến nay, 100% hộ dân tại các khu vực do doanh nghiệp quản lý đều được lắp đặt đồng hồ đo nước. Người sử dụng nhiều sẽ phải trả chi phí tương ứng, qua đó, nâng cao ý thức tiết kiệm nước.
Thực tế cho thấy, việc giao công trình cấp nước sinh hoạt cho doanh nghiệp quản lý đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Người dân có nguồn nước ổn định, doanh nghiệp có nguồn thu để duy tu, bảo dưỡng, thậm chí đóng góp ngân sách Nhà nước. Đây được xem là hướng đi phù hợp trong bối cảnh nhiều địa phương gặp khó khăn về kinh phí và nhân lực quản lý công trình.
Theo ông Nguyễn Thái Bình - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai, tỉnh đặt mục tiêu năm 2026, 100% dân số khu vực nông thôn được sử dụng nước hợp vệ sinh; đến năm 2030, 50% dân số nông thôn sử dụng nước sạch đạt quy chuẩn. Để đạt mục tiêu này, tỉnh sẽ tiếp tục ban hành các chính sách ưu đãi về vốn, đất đai và hạ tầng nhằm thu hút doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực cấp nước nông thôn. Bên cạnh đó, tỉnh cũng xây dựng các chính sách hỗ trợ khai thác, bảo trì công trình cấp nước, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa, nơi đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. “Ngoài ra, công tác khảo sát nguồn nước, lựa chọn vị trí xây dựng và đánh giá nhu cầu sử dụng cũng được chú trọng nhằm đảm bảo công trình phát huy hiệu quả lâu dài, tránh lãng phí nguồn lực đầu tư”- ông Bình cho biết thêm.
Từ những công trình từng bị bỏ hoang, nay nước hợp vệ sinh về từng thôn, bản vùng cao. Việc “hồi sinh” các công trình góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, cải thiện điều kiện vệ sinh môi trường và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Cách làm mới từ việc giao cho doanh nghiệp quản lý đang mở ra hướng đi bền vững cho các công trình cấp nước sinh hoạt nông thôn.
