Việc triển khai đồng bộ các thủ tục, từ lập dự toán đến thẩm định, nghiệm thu đang tạo ra luồng sinh khí mới, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về cải cách hành chính tại cơ sở.
Tại xã Nghĩa Tâm, không khí lao động, chuẩn bị cho các mô hình sản xuất mới đang diễn ra khẩn trương. Chính quyền địa phương đã xác định rõ hai mũi nhọn kinh tế là chăn nuôi lợn nái sinh sản và phát triển cây ăn quả có múi. Theo số liệu từ UBND xã, đến nay đã có 33 hộ đăng ký chăn nuôi lợn và 34 hộ đăng ký trồng cây ăn quả với quy mô lên tới 45 héc-ta.
Ông Hoàng Văn Vượng - Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Nghĩa Tâm cho biết: “Sau khi nhận được chỉ đạo, chúng tôi đã triển khai rà soát đến từng thôn bản để hộ gia đình đăng ký. Hiện cơ quan chuyên môn đang tập trung nghiên cứu kỹ Quyết định 13 để hướng dẫn bà con lập hồ sơ dự án đúng quy định của tỉnh, đảm bảo chính xác ngay từ khâu đầu tiên”.
Thực tế cho thấy, mức hỗ trợ từ ngân sách tỉnh đang tạo ra động lực rất lớn cho người dân mạnh dạn đầu tư quy mô lớn. Đối với các hộ chăn nuôi, định mức hỗ trợ 50 triệu đồng cho quy mô từ 15 lợn nái trở lên được đánh giá là rất hợp lý trong bối cảnh chi phí con giống và vật tư tăng cao.
Ông Hoàng Văn Bách, thôn Quăn, xã Nghĩa Tâm chia sẻ: “Gia đình tôi đã nắm bắt chương trình hỗ trợ qua các cuộc họp thôn và chủ động xây dựng chuồng trại cách xa khu dân cư theo tiêu chuẩn. Đầu tư hệ thống biogas và bể lọc nước thải không chỉ đảm bảo vệ sinh môi trường mà còn là điều kiện bắt buộc để được hưởng chính sách. Mức hỗ trợ 50 triệu đồng là nguồn động viên lớn, giúp chúng tôi yên tâm tái đàn với con giống đã được cơ quan chức năng kiểm định chất lượng”.
Tương tự, trong lĩnh vực trồng trọt, chính sách hỗ trợ 20 triệu đồng trên mỗi héc-ta cây ăn quả cũng đang nhận được sự đồng thuận cao. Tại thôn Quăn 4, nhiều hộ dân vốn có kinh nghiệm trồng cam lâu năm đang nỗ lực mở rộng diện tích để hình thành vùng sản xuất hàng hóa.
Ông Nguyễn Duy Mạnh - thôn Quăn 4, xã Nghĩa Tâm phân tích: “Với định mức hỗ trợ hiện nay, tính ra mỗi cây giống cam chỉ còn khoảng 40.000 đồng, mức giá này rất phù hợp để bà con đối ứng. Gia đình tôi hiện có 5 héc-ta cam đang cho hiệu quả kinh tế tốt, giúp mua sắm được nhiều vật dụng giá trị và nuôi con cái ăn học. Tôi đang triển khai làm đất để trồng mới thêm 5 đến 6 héc-ta nữa nhằm tận dụng tối đa nguồn vốn hỗ trợ của tỉnh”.
Dù chính sách mang tính ưu việt rõ rệt, song tại các xã vùng cao như Hạnh Phúc hay Trạm Tấu, việc hiện thực hóa Quyết định 13 vẫn gặp không ít “nút thắt” mang tính đặc thù. Do địa hình chia cắt, quỹ đất hạn hẹp, việc đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật như xây dựng hệ thống xử lý chất thải biogas hay quy mô chăn nuôi tập trung là bài toán khó.
Ông Giàng A Pàng - Trưởng thôn Bản Công, xã Hạnh Phúc trăn trở: “Toàn thôn có 153 hộ nhưng mới chỉ có 26 hộ đủ điều kiện đăng ký tham gia. Ngoài khó khăn về mặt bằng làm chuồng trại, giá vật liệu xây dựng và thức ăn chăn nuôi tăng cao cũng là rào cản. Đối với đồng bào vùng cao, mô hình chăn nuôi trâu, bò quy mô 5 con hoặc nuôi gà 300 con khả thi và phù hợp với trình độ canh tác hơn là chăn nuôi lợn quy mô công nghiệp”.
Bên cạnh đó, áp lực về nguồn vốn đối ứng cũng là lý do khiến nhiều hộ nghèo chưa thể tiếp cận chính sách ngay lập tức.
Ông Hảng A Thào - Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Hạnh Phúc nêu thực tế: “Dù bà con rất đồng tình ủng hộ chính sách của tỉnh, nhưng vốn đối ứng để nuôi trâu, bò rất lớn so với thu nhập của đồng bào vùng cao. Đây là nguyên nhân khiến số lượng đăng ký tham gia chưa đạt như kỳ vọng ban đầu”.
Về quy trình thủ tục, Quyết định 13 đã quy định rất chi tiết trình tự từ khâu nộp hồ sơ, thẩm định đến nghiệm thu khối lượng hoàn thành. Điểm mới đáng chú ý là sự phân cấp mạnh mẽ cho cấp xã trong việc phê duyệt thuyết minh và dự toán. Tuy nhiên, năng lực của đội ngũ cán bộ chuyên môn tại cơ sở trong việc hướng dẫn người dân hoàn thiện hóa đơn, chứng từ minh chứng nguồn gốc cây, con giống vẫn cần được tăng cường.
Theo quy định, cây chè hay cây ăn quả sau khi trồng 90 ngày phải đạt tỷ lệ sống từ 90% đến 95% mới đủ điều kiện nghiệm thu. Đây là quy định chặt chẽ nhằm đảm bảo hiệu quả đầu tư công, tránh tình trạng hỗ trợ dàn trải, kém hiệu quả.
Để chính sách thực sự là điểm tựa vững chắc, Lào Cai chú trọng cải cách hành chính theo hướng “số hóa”. Các cơ quan chức năng có trách nhiệm tự tra cứu dữ liệu quốc gia, giảm tối đa phiền hà cho người dân khi thực hiện thủ tục thanh quyết toán. Đồng thời, sự giám sát của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể địa phương được xác định là yếu tố quan trọng để đảm bảo tính công bằng, công khai trong bình xét đối tượng thụ hưởng.
Quyết định 13 đã tạo ra hành lang pháp lý minh bạch, giúp nông dân và doanh nghiệp tự tin hơn trong việc liên kết sản xuất. Tuy nhiên, để "khơi dòng" vốn hỗ trợ chảy đều đến các vùng đặc biệt khó khăn, chính quyền các cấp cần bám sát thực tiễn, kịp thời tháo gỡ vướng mắc về thủ tục đất đai và tiếp tục hỗ trợ kỹ thuật cho bà con. Khi những nút thắt về hạ tầng và vốn đối ứng được giải quyết hài hòa với quy định pháp luật, Nghị quyết 21 sẽ thực sự trở thành đòn bẩy đưa nông nghiệp Lào Cai chuyển dịch mạnh mẽ sang sản xuất hàng hóa bền vững.
