Từ ngày 15/11, Thông tư 53/2026 của Ngân hàng Nhà nước chính thức có hiệu lực. Thông tư áp dụng đối với các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán, dịch vụ tiền di động, công ty thông tin tín dụng và một số đơn vị khác trong ngành ngân hàng.
Một trong những nội dung đáng chú ý là quy định ngưỡng giá trị giao dịch thanh toán tự động khiến hệ thống AI bị xếp vào nhóm rủi ro cao. Theo đó, các hệ thống AI tự động thực hiện giao dịch chuyển tiền sẽ được phân loại dựa trên giá trị từng giao dịch hoặc tổng giá trị giao dịch trong ngày.
Cụ thể, đối với khách hàng cá nhân, hệ thống AI tự động thực hiện giao dịch có giá trị trên 10 triệu đồng/lần hoặc tổng giá trị giao dịch trong ngày trên 20 triệu đồng sẽ thuộc nhóm rủi ro cao.
Đối với khách hàng tổ chức, ngưỡng này lần lượt là trên 50 triệu đồng/lần hoặc tổng giá trị giao dịch trong ngày trên 100 triệu đồng.
Như vậy, không chỉ giao dịch đơn lẻ có giá trị lớn, việc hệ thống AI tự động thực hiện nhiều giao dịch nhỏ nhưng tổng giá trị vượt ngưỡng quy định trong ngày cũng khiến hệ thống bị xếp vào nhóm rủi ro cao.
Ngoài hoạt động thanh toán, Thông tư 53 cũng quy định hệ thống AI tự động quyết định cấp tín dụng đối với các khoản vay từ 50 triệu đồng trở lên thuộc nhóm rủi ro cao.
Theo Ngân hàng Nhà nước, AI đang ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong hoạt động ngân hàng, từ chấm điểm tín dụng, thẩm định cho vay, phát hiện gian lận thanh toán đến tư vấn tự động và định danh khách hàng điện tử (eKYC). Tuy nhiên, công nghệ này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro về an ninh mạng, bảo mật dữ liệu và sai lệch mô hình.
Với các hệ thống AI thuộc nhóm rủi ro cao, tổ chức triển khai phải đáp ứng những yêu cầu kiểm soát nghiêm ngặt hơn.
Cụ thể, hệ thống phải được kiểm tra, đánh giá an ninh mạng trước khi vận hành chính thức và định kỳ trong quá trình sử dụng. Các ngân hàng cũng phải bảo đảm an toàn dữ liệu, quản lý thay đổi, ghi nhật ký hoạt động và có phương án xử lý sự cố.
Đáng chú ý, Thông tư yêu cầu thiết lập cơ chế giám sát và can thiệp của con người, bảo đảm AI không thay thế trách nhiệm và thẩm quyền của con người trong hoạt động ngân hàng.
Bên cạnh đó, các tổ chức phải đánh giá tác động của hệ thống AI rủi ro cao, quản lý rủi ro theo 3 tuyến bảo vệ và kiểm soát những vấn đề liên quan đến mô hình, đạo đức, hoạt động thuê ngoài và chuỗi cung ứng.
