Quay về E-magazine Theo dõi Báo Lào Cai trên Google News
Bài 1: Đầu tư nhiều, hiệu quả chưa bền vững

Bài 1: Đầu tư nhiều, hiệu quả chưa bền vững

0:00 / 0:00
0:00

Theo số liệu thống kê, toàn tỉnh hiện có 1.188 công trình cấp nước sinh hoạt nông thôn tập trung. Tuy nhiên, trong số này có tới 312 công trình hoạt động kém hiệu quả, chiếm 26,3%. Phần lớn các công trình được đầu tư từ 10 - 20 năm trước, đã xuống cấp, hư hỏng do thiên tai, hết niên hạn sử dụng nhưng chưa được sửa chữa, nâng cấp kịp thời. Thực trạng này khiến hàng nghìn hộ dân vùng cao thiếu nước sinh hoạt, đặc biệt vào mùa khô.

Trong nhiều năm qua, Lào Cai dành nguồn lực lớn để đầu tư hàng nghìn công trình cấp nước sinh hoạt tập trung nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống, cải thiện sức khỏe và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng nông thôn. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, không ít công trình sau khi đầu tư, hoạt động kém hiệu quả, thậm chí “đắp chiếu”, gây lãng phí nguồn lực và chưa đáp ứng kỳ vọng của người dân.

loi-giai-cho-cong-trinh-cap-nuoc-sinh-hoat-8487.png

Tại xã vùng cao Pha Long - “vùng đất khát” của Lào Cai, nước sinh hoạt luôn là vấn đề nan giải. Những năm qua, địa phương đã được đầu tư hơn 20 công trình cấp nước sinh hoạt, trong đó nhiều công trình có tổng vốn đầu tư lên tới hàng chục tỷ đồng. Thế nhưng, nhiều hộ dân vẫn thiếu nước sinh hoạt, đặc biệt trong mùa khô.

Hiện nay, 1/3 số công trình tại xã không hoạt động hoặc hoạt động kém hiệu quả. Nguyên nhân chủ yếu do các công trình được đầu tư từ lâu đã xuống cấp; hỏng do thiên tai hoặc nguồn nước đầu vào bị cạn kiệt.

21.png

Ví dụ như công trình cấp nước được đầu tư năm 2017 để cấp nước cho hơn 100 hộ dân tại một số thôn thuộc xã Tả Ngài Chồ (cũ). Công trình có tổng vốn đầu tư hàng chục tỷ đồng, được kỳ vọng giải quyết tình trạng thiếu nước cho người dân. Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian ngắn đưa vào sử dụng, hệ thống đường ống dẫn nước bị hỏng khiến công trình ngừng hoạt động. Đến năm 2025, địa phương tiếp tục bố trí hơn 500 triệu đồng để sửa chữa, thay thế đường ống. Thế nhưng, theo phản ánh của người dân, sau khi sửa chữa, công trình hoạt động vẫn không ổn định.

Ông Giàng Seo Chúng ở thôn Tả Lủ chia sẻ: “Nước từ công trình không ổn định, buộc người dân phải kéo thêm đường ống từ nguồn khác hoặc xin nước từ các hộ gia đình lân cận”.

Công trình “tiền tỷ” nhưng không phát huy hiệu quả đã khiến người dân thiếu nước sinh hoạt, lãng phí nguồn lực đầu tư của Nhà nước.

5.png

Không chỉ riêng xã Pha Long, tình trạng công trình cấp nước hoạt động kém hiệu quả còn diễn ra ở nhiều địa phương vùng cao của Lào Cai.

loi-giai-cho-cong-trinh-cap-nuoc-sinh-hoat5.png

Sau khi hoàn thành, các công trình cấp nước sinh hoạt thường được bàn giao cho địa phương quản lý, vận hành. Các xã thành lập tổ vận hành, quản lý các công trình nước sạch với nhiệm vụ là duy tu, sửa chữa các công trình này khi gặp sự cố.

Tuy nhiên, các tổ vận hành gặp nhiều khó khăn trong quá trình hoạt động. Một phần là do không có chuyên môn về kỹ thuật, một phần người dân không đóng tiền sử dụng nước nên không có kinh phí sửa chữa. Vì thế, hư hỏng nhỏ lâu ngày thành hư hỏng lớn, không phát huy tác dụng.

23.png

Ông Hoàng Mạnh Hưng - Giám đốc Công ty TNHH Dịch vụ cấp nước Lào Cai - đơn vị đang trực tiếp quản lý nhiều công trình nước sạch nông thôn, chia sẻ: “Thời điểm ban đầu, các công trình được giao cho tổ, nhóm của chính quyền địa phương tự quản lý. Tuy nhiên, người dân địa phương không có chuyên môn. Đặc biệt, tâm lý “cả nể” dẫn đến việc không thu được tiền nước hoặc thu không đúng, không đủ theo quy định của tỉnh”.

Bên cạnh đó, nguồn kinh phí duy tu, bảo dưỡng gần như không có. Khi công trình gặp sự cố, những người quản lý không chuyên lúng túng trong việc sửa chữa, khiến công trình xuống cấp nhanh chóng.

loi-giai-cho-cong-trinh-cap-nuoc-sinh-hoat4.png

Ngoài những khó khăn về nguồn kinh phí, địa hình miền núi chia cắt cũng khiến công tác quản lý, vận hành công trình gặp nhiều trở ngại. Các điểm dân cư nằm rải rác, xa nhau, đường ống dẫn nước kéo dài qua nhiều địa hình phức tạp, dễ bị sạt lở, hư hỏng khi xảy ra mưa lũ. Việc kiểm tra, bảo dưỡng định kỳ vì thế cũng gặp nhiều khó khăn.

Đồng chí Nguyễn Thái Bình - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh cho biết: Nguyên nhân khiến nhiều công trình cấp nước sinh hoạt nông thôn hoạt động kém hiệu quả xuất phát từ nhiều yếu tố, chủ yếu do công tác duy tu, bảo dưỡng chưa được quan tâm đúng mức. Dù tỉnh đã có quy định thu tiền sử dụng nước để tạo nguồn kinh phí phục vụ duy tu, bảo dưỡng công trình nhưng việc triển khai gặp nhiều khó khăn, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa. Đồng bào dân tộc thiểu số sống rải rác, điều kiện kinh tế khó khăn nên việc đóng góp kinh phí vận hành công trình sau đầu tư còn hạn chế. Giá bán nước thấp hoặc không thu được tiền khiến công tác quản lý, bảo dưỡng công trình gặp nhiều khó khăn.

“Ngoài ra, ý thức bảo vệ công trình của một bộ phận người dân còn hạn chế. Một số công trình bị hư hỏng do người dân tự ý đấu nối, sử dụng không đúng quy định hoặc không phối hợp trong việc bảo vệ công trình. Bên cạnh đó, một số địa phương chưa quan tâm đúng mức đến công tác quản lý vận hành, còn buông lỏng kiểm tra, giám sát, dẫn đến công trình xuống cấp nhưng không được phát hiện, sửa chữa kịp thời” - ông Bình cho biết.

25.png

Câu chuyện vận hành những công trình nước sạch này không chỉ nằm ở kinh phí, mà còn là bài toán về tư duy quản lý chuyên nghiệp, đòi hỏi cần có lời giải trong thời gian tới.

* Bài cuối: “Hồi sinh” những công trình cấp nước sinh hoạt

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Gian nan cung đường ở xã Ngũ Chỉ Sơn

Gian nan cung đường ở xã Ngũ Chỉ Sơn

Dưới chân dãy Hoàng Liên hùng vĩ, gần 500 hộ dân tại các thôn Lủ Khấu, Sín Chải, Yên Sơn, Kim Ngan, Xả Chải, Can Hồ Chải thuộc xã Ngũ Chỉ Sơn, tỉnh Lào Cai đang hằng ngày đối mặt với hiểm nguy trên tuyến đường liên xã Bản Khoang - Phìn Ngan (cũ). Từng là con đường bê tông sạch đẹp, nhưng nay xuống cấp nghiêm trọng đã biến nơi đây thành nỗi ám ảnh đối với người dân địa phương.

Văn Bàn linh hoạt dẫn nước bảo đảm sản xuất nông nghiệp

Văn Bàn linh hoạt dẫn nước bảo đảm sản xuất nông nghiệp

Tình trạng hạn hán do nắng nóng kéo dài, lượng mưa thấp trong thời gian qua đang khiến hơn 300 ha lúa tại xã Văn Bàn (Lào Cai) và một số địa bàn lân cận đối mặt với nguy cơ thiệt hại. Nhiều diện tích ruộng xuất hiện tình trạng nứt nẻ, cây lúa sinh trưởng kém, một số khu vực có biểu hiện úa vàng do thiếu nước.

Đảm bảo an toàn hồ đập trước mùa mưa bão

Đảm bảo an toàn hồ đập trước mùa mưa bão

Với đặc thù là tỉnh miền núi, Lào Cai thường xuyên phải đối mặt với nhiều hình thái thiên tai cực đoan, trong đó mưa lớn kéo dài vào mùa mưa bão gây áp lực lớn lên hệ thống hồ chứa, đập thủy lợi. Trước nguy cơ mất an toàn công trình, các cấp chính quyền, ngành chức năng và người dân trên địa bàn đang chủ động triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm đảm bảo an toàn hồ đập, giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra.

Ngày mới ở Ao Ếch

Ngày mới ở Ao Ếch

Những ngày đầu hạ, chúng tôi trở lại thôn Ao Ếch, xã Châu Quế, đường đất lầy lội ngày nào giờ đã đổ bê tông sạch đẹp, những nếp nhà khang trang nép mình bên triền đồi quế xanh ngát. Trong nắng sớm, tiếng nói, tiếng cười nhộn nhịp trên đồi quế, nương ngô cùng tiếng tiếng trẻ nhỏ ríu rít đến trường tạo nên nhịp mới đầy sức sống ở vùng quê từng nhiều khó khăn.

Nông dân Nghĩa Lộ thu hoạch nhanh vụ lúa xuân

Nông dân Nghĩa Lộ thu hoạch nhanh vụ lúa xuân

Trung tuần tháng 5, trên nhiều cánh đồng của phường Nghĩa Lộ, không khí thu hoạch lúa xuân diễn ra khẩn trương. Những chiếc máy gặt liên hợp hoạt động liên tục từ sáng sớm đến chiều muộn. Lúa chín đến đâu, nông dân tranh thủ thu hoạch đến đó, nhanh chóng giải phóng đất, chuẩn bị vụ mùa.

Giữ rừng giáp ranh: Chủ động “phòng” để hạn chế “chống”

Giữ rừng giáp ranh: Chủ động “phòng” để hạn chế “chống”

Khi đồng bào vùng cao bước vào cao điểm sản xuất, những cánh rừng đầu nguồn cũng đứng trước áp lực gia tăng rõ rệt cả từ tự nhiên lẫn con người. Ở các khu vực giáp ranh, nơi địa hình chia cắt, ranh giới hành chính đan xen, nguy cơ xâm hại rừng không chỉ đến từ một phía mà thường là hệ quả cộng hưởng của tập quán canh tác, nhu cầu sinh kế và những “khoảng trống” trong quản lý.

Thu “trái ngọt” từ cần cù lao động

Thu “trái ngọt” từ cần cù lao động

Từ chỗ sản xuất phụ thuộc nhiều vào cây lúa truyền thống, bà Hoàng Thị Inh - tổ dân phố Năm Hăn Thượng, phường Trung Tâm đã mạnh dạn chuyển đổi đất lúa sang trồng dưa hấu và thu “trái ngọt” từ chăm chỉ, cần cù lao động trên ruộng đồng.

Lùng Húi thoát nghèo từ chuyển đổi cây trồng

Lùng Húi thoát nghèo từ chuyển đổi cây trồng

Từ một thôn vùng cao còn nhiều khó khăn của xã Mường Khương, thôn Lùng Húi đang từng bước thay đổi diện mạo nhờ chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng hàng hóa. Chè và ớt - những cây trồng phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng đang mở ra hướng phát triển mới, góp phần nâng cao thu nhập, hướng tới giảm nghèo bền vững cho người dân.

fb yt zl tw