Đăng Mèo là một đỉnh đồi cao thuộc dãy Pú Gia Lan là dãy núi cao nhất xã Văn Bàn. Dưới chân núi là những bản làng của đồng bào Tày sinh sống qua nhiều thế hệ. Trước đây, đồng bào Tày chủ yếu làm ruộng ở cánh đồng dưới chân núi, ít ai nghĩ đến chuyện lên sườn núi cao phát triển kinh tế. Vậy nhưng, gần một năm trở lại đây, thanh niên Lý Hồng Chức ở xã Văn Bàn đã mạnh dạn lên núi Đăng Mèo khởi nghiệp nuôi gà đen kết hợp với phát triển du lịch, mở ra hướng đi mới nhiều triển vọng.
Biến sườn núi thành trang trại gà đen
Thôn Nà Thái nằm dưới đỉnh núi Đăng Mèo, dưới chân dãy núi Pú Gia Lan hùng vĩ. Theo kinh nghiệm từ xưa, đồng bào Tày nơi đây chọn vùng đất bằng phẳng, trù phú dưới chân núi, gần dòng suối mát để lập bản, không chỉ thuận lợi cho việc cấy lúa, trồng ngô mà còn dễ dàng cho việc ra trung tâm xã, trung tâm huyện cũ để trao đổi, mua bán hàng hóa. Cũng vì thế, trải qua hàng trăm năm, khu vực núi Đăng Mèo dưới dãy Pú Gia Lan gần như không có ai lên định cư, thi thoảng mới có người lên núi đào măng, lấy củi. Đường lên núi Đăng Mèo cũng xa, lại dốc ngược, nên ít ai nghĩ đến chuyện lên núi ở.
Vậy nhưng, từ giữa mùa hè năm 2025, ai cũng ngạc nhiên khi Lý Hồng Chức, thanh niên người Tày từ thôn Yên Thành, xã Văn Bàn vào Nà Thái mua đỉnh đồi rậm rạp, cheo leo trên núi Đăng Mèo để làm lán ở. Ngay cả những người cao tuổi trong bản Nà Thái cũng lắc đầu bảo núi cao, đường dốc ngược, đất đai khô cằn chỉ có cỏ dại, cây cọ, cây tre mọc được, thì sao có thể trồng trọt, chăn nuôi được gì. Chỉ sau gần một năm, chàng thanh niên ấy đã dần chứng minh cho mọi người thấy chỉ cần có sự quyết tâm và ý tưởng mới, có thể biến đỉnh núi hoang vu thành nơi khởi nghiệp đầy triển vọng.
Hôm nay, anh Lý Hồng Chức đưa chúng tôi ngược dốc lên thăm trang trại nuôi gà đen trên núi Đăng Mèo. Trên sườn núi cao là ngôi nhà sàn nhỏ dựng bằng gỗ, tre nứa và chiếc lán nhỏ lợp lá cọ đơn sơ. Anh Chức vào lán lấy ra chiếc xô đựng đầy ngô, thóc rồi cất tiếng gọi. Nghe thấy âm thanh quen thuộc, những chú gà từ khắp các rừng cây, vạt đồi xung quanh đua nhau bay, chạy về lán. Một con, hai con, rồi vài chục con, tới cả trăm con gà bay về quây quanh chàng thanh niên người Tày chờ đợi thưởng thức những hạt ngô, hạt thóc. Điều đặc biệt, đây không phải giống gà mào đỏ, chân vàng như bà con vẫn nuôi, mà con nào cũng đen thui từ đầu đến chân. Có những con nặng tới 2 - 3kg, lông màu vàng, nhưng mào đen, chân đen, mắt đen, đến da thịt cũng đen như nhuộm mực.
Cầm trên tay chú gà béo nẫn, anh Lý Hồng Chức bảo đây là giống gà đen bản địa của đồng bào Mông ở các thôn, bản vùng cao vẫn nuôi. Giống gà này đặc biệt vì có thịt đen, xương đen, được nuôi thả đồi nên thịt săn chắc, chất lượng thịt thơm ngon và giàu dinh dưỡng hơn hẳn gà thường. Trước đây, gia đình anh chỉ nuôi vài chục con gà đen để làm thực phẩm cho gia đình, nhưng từ năm 2025, khi có khu đất rộng trên núi Đăng Mèo, anh tăng cường nhân giống, nuôi gà đen với số lượng lớn phục vụ nhu cầu của thị trường. Trong khi giá gà bản cao nhất cũng khoảng 150.000 đồng/kg, thì giá gà đen lên tới 200.000 - 250.000 đồng/kg. Vừa qua, anh Chức bán được hơn 300 con gà đen thương phẩm, đem lại nguồn thu đáng kể.
Hành trình vượt khó trên đỉnh núi
Sau gần một năm khởi nghiệp nuôi gà đen trên núi Đăng Mèo, đến nay anh Lý Hồng Chức đã xây dựng được mô hình trang trại gà đi vào hoạt động ổn định, bắt đầu đem lại hiệu quả kinh tế cho gia đình. Nhìn lại hành trình đã qua, anh Chức nhớ lại những kỷ niệm khó quên.
Anh Chức kể chuyện năm 2017, sau khi tốt nghiệp khoa Quản lý Nhà nước, trường Đại học Nội vụ, anh đã có 4 năm làm việc cho một tập đoàn của Hàn Quốc chuyên về mảng khách sạn. Sau đó, anh trở về quê hương, làm nhân viên cho một doanh nghiệp tại địa phương, rồi xin và làm tại Ban Quản lý Di tích huyện Văn Bàn cũ. Mặc dù trải qua nhiều công việc, nhưng chàng trai người Tày vẫn luôn ấp ủ thực hiện giấc mơ khởi nghiệp cho riêng mình.
Một lần cùng bạn bè lên núi Đăng Mèo chơi, anh phát hiện ra một sườn đồi khá rộng và bằng phẳng, từ đó có thể quan sát toàn bộ trung tâm huyện Văn Bàn cũ và các thôn, bản khu vực Khánh Yên Thượng, Khánh Yên Hạ. Đặc biệt, có những thời điểm có thể ngắm được biển mây phía dưới đẹp như miền cổ tích, chẳng khác gì biển mây ở Sa Pa, Y Tý. Ngay sau đó, anh đã may mắn mua được khu đồi rộng khoảng 1ha và bắt đầu hành trình thực hiện ước mơ.
Vậy nhưng, từ ý tưởng đến hiện thực là một hành trình gian khó. Trong câu chuyện với chúng tôi, Lý Hồng Chức kể chuyện khi mới lên núi làm trang trại anh gặp rất nhiều khó khăn. Bàn tay anh phồng rộp, rớm máu vì phải chặt hàng chục bụi tre gai trên núi. Cùng với việc phải san tạo mặt bằng, còn phải vượt chặng đường dốc ngược khoảng 1km vận chuyển vật liệu lên núi để làm nhà, dựng lán, làm đường, kéo điện, lắp nước… Phải mất hơn 3 tháng ròng, đổ không biết bao nhiêu mồ hôi, công sức thì ngôi nhà sàn nhỏ và một số lán nuôi gà mới cơ bản hoàn thành.
- Vậy nuôi gà đen trên núi có khó khăn gì không? Tôi hỏi.
Lý Hồng Chức chia sẻ: Tuy gà đen là giống gà bản địa, nhưng trên núi Đăng Mèo có địa hình cao, khí hậu khắc nghiệt, mùa đông rất lạnh, mùa hè khô nóng, nên việc chăm sóc, phòng trừ dịch bệnh cho đàn gà cũng khó khăn. Có thời điểm, thời tiết thay đổi, cả chục con gà bỏ ăn, đứng ủ rũ, có con chết ngay ở chân lán, gốc cây, nhìn mà xót. Để cứu đàn gà, tôi tìm đến các bác sĩ thú y, các chủ trang trại nhiều kinh nghiệm để học hỏi cách chữa bệnh cho gà, rồi dành thời gian vào mạng internet tìm hiểu thêm. Nhờ đó, đến nay tôi đã biết cách chữa trị những bệnh thông thường cho đàn gà.
Khát vọng phát triển du lịch trên núi Đăng Mèo
Đến thăm mô hình Gà đen Farmstay của Lý Hồng Chức, chúng tôi không chỉ được anh giới thiệu về kỹ thuật nuôi gà đen mà còn đưa đi dạo quanh trang trại để ngắm cảnh. Ngày trời nắng, từ trên đỉnh đồi cao có thể phóng tầm mắt nhìn xuống toàn bộ trung tâm xã Văn Bàn nằm giữa lòng chảo bao quanh là những dãy núi đá hùng vĩ. Xa hơn nữa là khu vực Hòa Mạc, Khánh Yên Thượng, Khánh Yên Hạ, Liêm Phú xanh mướt.
Thời gian gần đây, cùng với nuôi gà đen, Lý Hồng Chức đã quy hoạch khu vực đồi cỏ mật bên cạnh làm khu vui chơi, trải nghiệm cho du khách. Anh dùng các vật liệu sẵn có như tre, gỗ, dây rừng để làm sàn ngắm cảnh, đu dây, nơi đốt lửa trại… Ngoài ra còn trồng cây, trồng hoa, trồng chè làm cho cảnh quan thêm đẹp.
Lý Hồng Chức cho biết vào dịp trước, trong và sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, biết trên núi Đăng Mèo có điểm ngắm cảnh đẹp, có nhiều thanh niên từ các xã của khu vực Văn Bàn đã lên đây vui chơi, trải nghiệm. Trong đó, có những đoàn đặt anh chuẩn bị mâm cơm với thịt gà đen và các món đặc sản địa phương để thưởng thức. Có những nhóm thanh niên nghỉ qua đêm trong nhà sàn để sáng hôm sau ngắm cảnh mặt trời mọc và biển mây đẹp mê hồn.
“Hiện nay, Gà đen Farmstay của tôi mới đi vào hoạt động, phía trước vẫn còn rất nhiều khó khăn và nhiều việc phải làm. Thời gian tới, tôi sẽ tiếp tục phát triển đàn gà đen bản địa để bán gà thịt và bán gà giống cho bà con, đồng thời tăng cường quảng bá để thu hút các đoàn khách đến tham quan, trải nghiệm, thưởng thức đặc sản gà đen ngay trên núi, gắn mô hình nông nghiệp với phát triển du lịch trên núi Đăng Mèo” - Lý Hồng Chức chia sẻ.
