Thời gian qua, tại xã Bát Xát, chính quyền địa phương tích cực chủ động triển khai các giải pháp giúp nông dân trên địa bàn được tiếp cận các mô hình sản xuất hiệu quả, qua đó từng bước thay đổi tư duy sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng đất.
Điển hình, vào tháng 8/2025, xã Bát Xát tổ chức cho một số hộ dân tại địa phương đi tham quan, học tập kinh nghiệm các mô hình nông nghiệp hiệu quả ở tỉnh Bắc Kạn.
Qua khảo sát thực tế, mô hình trồng bí xanh thơm được đánh giá có nhiều tiềm năng nhờ đặc tính dễ trồng, phù hợp với điều kiện sinh thái tại Bát Xát, đồng thời có đầu ra ổn định. Sau chuyến đi, 3 hộ dân đã mạnh dạn đưa giống cây này về trồng thử nghiệm trên diện tích nhỏ.
Là một trong những hộ tiên phong tham gia mô hình, ông Dương Văn Tiến, thôn Làng Quang cho biết, trước đây gia đình chủ yếu canh tác các loại rau màu truyền thống, hiệu quả kinh tế không cao, phụ thuộc nhiều vào thị trường. Sau khi tham gia học tập và trực tiếp triển khai trồng thử nghiệm, tôi thấy cây bí xanh thơm có nhiều ưu điểm nổi bật. Dù triển khai trong điều kiện không đúng thời vụ, tuy nhiên, nhờ tuân thủ quy trình kỹ thuật, cây bí xanh thơm của gia đình vẫn sinh trưởng tốt, tỷ lệ đậu quả cao, mẫu mã đồng đều.
"Trong quá trình trồng, tôi thấy cây phát triển tốt, ít sâu bệnh, công chăm sóc không quá phức tạp. Đặc biệt, quả thu hoạch đều, chất lượng đảm bảo, dễ tiêu thụ. Sau vụ thử nghiệm thành công, năm 2026, gia đình quyết định chuyển toàn bộ hơn 700 m² đất trồng rau sang trồng bí xanh thơm. Nếu bà con trong xã có nhu cầu trồng, tôi sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm để cùng nhau phát triển kinh tế", ông Tiến chia sẻ.
Hiệu quả bước đầu đã khẳng định khả năng thích nghi của cây bí xanh thơm với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu địa phương, tạo cơ sở để người dân tin tưởng. Từ những hộ tiên phong, đến nay, mô hình trồng bí xanh thơm đã tạo sức lan tỏa trong cộng đồng. Trong vụ đầu năm 2026, toàn xã Bát Xát có 7 hộ tham gia trồng bí xanh thơm với tổng diện tích khoảng 0,3 ha. Nhận thấy tiềm năng kinh tế mang lại, nhiều hộ dân chủ động tìm hiểu kỹ thuật, mạnh dạn chuyển đổi diện tích đất canh tác sang trồng loại cây này.
Tại thôn Coóc Cai, bà Liềng Thị Cúc là một trong những hộ mới tham gia mô hình. Với diện tích khoảng 400 m², bà Cúc kỳ vọng đây sẽ là hướng sản xuất ổn định hơn so với các loại cây trồng trước đây.
Bà Cúc cho biết: Thấy các hộ trồng trước có hiệu quả, được cán bộ hướng dẫn kỹ thuật cụ thể nên gia đình tôi mạnh dạn làm theo. Hiện, tôi vừa xuống giống, cây đang phát triển tốt, hy vọng sẽ cho năng suất, thu nhập khả quan để tiếp tục mở rộng diện tích trong thời gian tới.
Theo đánh giá của Hội Nông dân xã Bát Xát, việc đưa cây bí xanh thơm vào sản xuất không chỉ góp phần đa dạng hóa cây trồng mà còn từng bước thay đổi tư duy sản xuất của người dân, hướng tới sản xuất nông nghiệp bền vững, đưa cây bí thơm trở thành sản phẩm hàng hóa của địa phương.
Bà Vũ Thị Giang, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ, Chủ tịch Hội Nông dân xã Bát Xát cho biết: Qua theo dõi thực tế, cây bí xanh thơm bước đầu cho thấy hiệu quả tích cực, phù hợp với điều kiện canh tác của địa phương. Người dân đã chủ động tiếp cận, áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất. Thời gian tới, Hội Nông dân xã tiếp tục tuyên truyền, vận động Nhân dân mở rộng diện tích, đồng thời phối hợp với các ngành chuyên môn hỗ trợ về kỹ thuật, định hướng tiêu thụ sản phẩm để mô hình phát triển bền vững.
“Tuy nhiên, để cây bí xanh thơm thực sự trở thành sản phẩm hàng hóa chủ lực, việc phát triển cần được triển khai theo hướng bài bản, có quy hoạch cụ thể, tránh tình trạng mở rộng tự phát. Bên cạnh đó, việc liên kết sản xuất, xây dựng đầu ra ổn định, từng bước hình thành chuỗi giá trị cũng là yêu cầu đặt ra nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế cho người dân”, bà Vũ Thị Giang thông tin thêm.
Thực tế từ mô hình trồng bí xanh thơm tại Bát Xát cho thấy, khi người dân được tiếp cận mô hình mới, được hỗ trợ về kỹ thuật và có sự định hướng kịp thời từ chính quyền cơ sở, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng hoàn toàn có thể mang lại hiệu quả thiết thực. Từ những diện tích thử nghiệm ban đầu, “trái thơm” trên đồng đất Bát Xát không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn mở ra hướng đi mới trong sản xuất nông nghiệp, góp phần nâng cao đời sống cho người dân vùng cao.
