Tại xã Mù Cang Chải, anh Mùa A Ánh, thôn Dào Xa được xem là người tiên phong đưa ong đất về nuôi. Sau 3 năm kiên trì thử nghiệm, mô hình của anh đã mang lại hiệu quả rõ rệt, với thu nhập khoảng 100 triệu đồng mỗi năm sau khi trừ chi phí.
Đặc biệt, từ cuối năm 2025 đến những tháng đầu năm 2026, anh Ánh thu về hơn 300 triệu đồng từ việc bán ong giống và chuyển giao kỹ thuật cho thanh niên trong vùng.
Anh Ánh cho biết nuôi ong đất không đơn giản. Người nuôi phải nắm chắc kỹ thuật chọn tổ, phân biệt ong thợ, ong đực và quy trình nhân đàn. Chỉ cần sai kỹ thuật, cả vụ nuôi có thể thất bại.
Không chỉ phát triển kinh tế gia đình, anh còn trực tiếp hướng dẫn gần 100 học viên, góp phần lan tỏa mô hình cho thanh niên vùng cao.
Anh Ánh chia sẻ: “Nuôi ong đất tiềm ẩn nhiều rủi ro, nếu không nắm vững kỹ thuật rất dễ mất trắng vốn. Tuy nhiên, khi làm đúng quy trình, hiệu quả kinh tế mang lại khá cao".
Tại xã Púng Luông, anh Thào A Sang, thôn Tà Chí Lừ là một điển hình khác về sự bền bỉ trong phát triển mô hình nuôi ong đất. Gắn bó với nghề gần 5 năm, nhưng ít ai biết rằng trong hai năm đầu, anh gần như thất bại.
Không bỏ cuộc, anh Sang tự học hỏi, tích lũy kinh nghiệm và từng bước hoàn thiện kỹ thuật. Theo anh, nuôi ong đất đòi hỏi kiểm soát chặt chẽ từ khâu phối giống, giữ nhiệt, chăm sóc ong ngủ đông đến tách đàn. Trong đó, giai đoạn ong xây tổ giữ vai trò quyết định năng suất.
Hiện mỗi năm anh nuôi một vụ, thu hoạch 3 - 4 lần, sản lượng đạt 50 - 60 kg nhộng/vụ với tổ đơn, cao hơn với tổ ghép. Ngoài ra, việc bán ong giống mang lại thêm 50 - 60 triệu đồng/năm, nâng tổng thu nhập lên khoảng gần 200 triệu đồng.
Anh Thào A Sang cho biết: "Trước đây tôi đi làm thuê nhiều nghề nhưng thu nhập bấp bênh. Sau khi học được kỹ thuật nuôi ong đất, tôi quyết định quay về phát triển mô hình này. Dù vất vả nhưng thu nhập ổn định hơn".
Từ hiệu quả thực tế, mô hình nuôi ong đất đang lan tỏa trong cộng đồng. Nhiều thanh niên trong thôn Tà Chí Lừ đã học tập và làm theo, trong đó có anh Hờ A Tủa, với thu nhập 60 - 80 triệu đồng mỗi năm.
Anh Hờ A Tủa cho biết: Làm nghề này tôi vẫn có thời gian ở nhà giúp gia đình công việc cấy hái. Thu nhập từ nuôi ong đất giúp cuộc sống ổn định hơn.
Theo thống kê, hiện xã Púng Luông có hơn 10 hộ nuôi ong đất, nhiều mô hình do đoàn viên thanh niên làm chủ và bước đầu mang lại hiệu quả. Tại xã Mù Cang Chải, mô hình cũng đang được nhân rộng.
Ông Thào A Phềnh - Phó Chủ tịch UBND xã Púng Luông cho biết: "Nuôi ong đất phù hợp với điều kiện tự nhiên, vốn đầu tư không lớn nhưng đòi hỏi kỹ thuật và sự kiên trì. Thời gian tới, xã sẽ hỗ trợ người dân tiếp cận vốn vay ưu đãi, tổ chức tập huấn kỹ thuật và định hướng thành lập hợp tác xã để ổn định đầu ra".
Từ những thử nghiệm ban đầu còn nhiều rủi ro, nuôi ong đất đang từng bước khẳng định hiệu quả, trở thành sinh kế triển vọng. Không chỉ giúp nhiều gia đình cải thiện thu nhập, mô hình còn thúc đẩy tinh thần dám nghĩ, dám làm của thanh niên, góp phần tạo chuyển biến tích cực trong diện mạo nông thôn vùng cao.
