Nà Hẩu: Khi bảo vệ rừng trở thành sinh kế và trách nhiệm

Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu từ lâu được xem là một trong những “lá phổi xanh” quan trọng của vùng núi Tây Bắc. Với diện tích hơn 16.000 ha rừng tự nhiên, nơi đây lưu giữ hệ sinh thái phong phú với nhiều loài động, thực vật quý hiếm nằm trong Sách đỏ Việt Nam. Không chỉ có giá trị về đa dạng sinh học, Nà Hẩu còn giữ vai trò đặc biệt trong bảo vệ nguồn nước, điều hòa khí hậu và duy trì cân bằng sinh thái cho cả một vùng rộng lớn.

0:00 / 0:00
0:00
baolaocai-br_sequence-1100-00-22-00still003.jpg
Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu có diện tích hơn 16.000 ha, là nơi lưu giữ nhiều hệ sinh thái rừng tự nhiên quý hiếm.

Trong những năm gần đây, cùng với nhiệm vụ bảo tồn thiên nhiên, việc gắn bảo vệ rừng với sinh kế của người dân vùng đệm đang trở thành hướng đi bền vững. Khi người dân được tạo điều kiện phát triển sản xuất dưới tán rừng, tham gia tuần tra, quản lý và hưởng lợi từ rừng, trách nhiệm gìn giữ “mái nhà xanh” của đại ngàn cũng dần trở thành ý thức tự giác của cộng đồng người Mông nơi đây.

Giữa bạt ngàn rừng già là cuộc sống của gần 500 hộ dân với hơn 2.500 nhân khẩu. 99% cư dân nơi đây là đồng bào Mông, từ bao đời nay sống dựa vào rừng và coi những cánh rừng này như mái nhà chung của cộng đồng.

Khi người dân là “chủ rừng”

Con đường đất dẫn vào thôn Nà Hẩu ngoằn ngoèo qua những sườn núi. Sáng sớm, ông Giàng A Chè, thành viên tổ bảo vệ rừng thôn Nà Hẩu đã cùng các thành viên chuẩn bị cho chuyến tuần tra định kỳ.

“Cả cuộc đời gắn bó với rừng, sống cùng rừng, người Mông ở Nà Hẩu coi rừng như nguồn sống, là mái nhà che chở và cũng là chỗ dựa tinh thần của cộng đồng,” ông Chè chia sẻ.

Từ xa xưa, người Mông nơi đây đã có những quy định riêng để bảo vệ rừng, coi như luật tục của bản.

Theo ông Chè, tổ bảo vệ rừng của thôn hiện có 23 thành viên. Hằng tháng, tổ tổ chức tuần tra một đến hai lần, mỗi lần huy động khoảng 10 - 12 người. Có những chuyến đi kéo dài một đến hai ngày, phải mang theo lương thực và nước uống để ngủ lại trong rừng.

sequence-0700-02-32-22still004.jpg
Chuyến tuần tra rừng của lực lượng kiểm lâm và tổ bảo vệ rừng cộng đồng tại Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu.

Những chuyến tuần tra ấy không chỉ nhằm phát hiện, ngăn chặn các hành vi xâm hại rừng mà còn thể hiện vai trò “chủ rừng” của cộng đồng. Với người Mông ở Nà Hẩu, giữ rừng cũng chính là giữ ngôi nhà của mình.

“Nếu có ai phá rừng hay khai thác gỗ trái phép, bà con sẽ báo ngay cho chính quyền xã và kiểm lâm để xử lý,” ông Chè cho biết.

Nhờ nguồn kinh phí khoán bảo vệ rừng, người dân càng có thêm động lực để gìn giữ những cánh rừng đã nhận khoán, ý thức tự giác của cộng đồng cũng ngày càng được nâng lên.

Bảo vệ rừng từ gốc

Theo ông Đoàn Giao Lương - Hạt phó Hạt Kiểm lâm Trấn Yên, Trưởng Ban Quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu, công tác bảo vệ rừng tại đây được triển khai theo phương châm “bảo vệ rừng từ gốc”, lấy cộng đồng dân cư làm trung tâm.

Ông Lương cho biết: Ban Quản lý khu bảo tồn đã triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo vệ tốt diện tích rừng tự nhiên hiện có, đồng thời đề xuất với chính quyền địa phương các giải pháp tạo sinh kế, việc làm cho người dân vùng lõi, góp phần giảm áp lực lên tài nguyên rừng.

Sự tham gia của người dân đã trở thành chỗ dựa vững chắc cho công tác bảo vệ rừng. Nhờ đó, nhiều hành vi xâm hại tài nguyên rừng như khai thác gỗ trái phép, săn bắt động vật hoang dã, phát rừng làm nương rẫy được phát hiện và ngăn chặn kịp thời.

baolaocai-br_sequence-0700-03-30-20still002.jpg
Lực lượng kiểm lâm cùng tổ bảo vệ rừng cộng đồng tuần tra rừng tại Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu.

Song song với đó, lực lượng kiểm lâm cũng tăng cường bám cơ sở, đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân ký cam kết thực hiện các quy định về bảo vệ rừng gắn với phòng cháy, chữa cháy rừng.

Ông Nguyễn Trung Kiên - kiểm lâm viên phụ trách địa bàn xã Tân Hợp cho biết:
“Diện tích rừng ở đây rất lớn, địa hình lại hiểm trở nên công tác quản lý gặp nhiều khó khăn. Vì vậy chúng tôi xác định phải dựa vào người dân, đặc biệt là các già làng, trưởng bản - những người có uy tín trong cộng đồng".

Theo ông Kiên, toàn bộ khu bảo tồn có diện tích hơn 16.000 ha, trong đó vùng lõi ở Tân Hợp chiếm phần lớn. Ngoài ra còn có các xã vùng đệm như Phong Dụ Thượng, Mỏ Vàng.

baolaocai-br_sequence-0700-05-48-19still001.jpg
Biển cảnh báo cấm lửa, nghiêm cấm các hành vi săn bắt động vật và khai thác lâm sản trái phép tại Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu.

Nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng kiểm lâm và cộng đồng, tình trạng vi phạm lâm nghiệp trên địa bàn đã giảm đáng kể.

Giữ rừng giữa những áp lực sinh kế

Những cánh rừng già ở Nà Hẩu đến nay vẫn giữ được màu xanh. Nhiều loài cây gỗ quý như tốc mật cùng hệ động vật rừng vẫn còn hiện diện, dù số lượng không còn nhiều như trước.

Tuy vậy, bên cạnh những kết quả đạt được vẫn còn không ít khó khăn. Phần lớn các hộ dân sinh sống tại đây đã định cư từ trước khi khu bảo tồn được thành lập. Đất rừng đặc dụng và đất sản xuất đan xen, nằm trong vùng lõi khu bảo tồn nên việc mở rộng diện tích canh tác gần như không thể thực hiện.

Trong khi đó, dân số ngày càng tăng, quỹ đất ở lại hạn chế. Nhiều gia đình sau khi con cái lập gia đình phải dựng nhà trên phần đất của cha mẹ để sinh sống, khiến điều kiện sinh hoạt khó khăn.

Trước đây, một số hộ từng trồng sa nhân, thảo quả dưới tán rừng tự nhiên để tăng thu nhập. Tuy nhiên, nếu không được quản lý chặt chẽ, những hoạt động này có thể ảnh hưởng đến cấu trúc và hệ sinh thái rừng tự nhiên của khu bảo tồn.

Giữ rừng để giữ tương lai

Việc tìm kiếm sinh kế bền vững cho người dân vùng lõi trở thành nhiệm vụ quan trọng, song hành với mục tiêu bảo vệ rừng.

sequence-0700-05-34-13still007.jpg
Cán bộ kiểm lâm trao đổi nghiệp vụ trong quá trình tuần tra, kiểm soát rừng tại Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu.

Theo Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu, bên cạnh việc tiếp tục giao khoán bảo vệ rừng cho cộng đồng, các cơ quan chức năng đang từng bước nghiên cứu, xây dựng các mô hình sinh kế phù hợp với điều kiện tự nhiên của địa phương như trồng cây dược liệu bản địa, chăn nuôi dưới tán rừng hoặc phát triển du lịch sinh thái cộng đồng.

Hướng đi này nhằm tạo thêm nguồn thu nhập ổn định cho người dân, từ đó giảm dần sự phụ thuộc trực tiếp vào tài nguyên rừng, góp phần bảo vệ bền vững hệ sinh thái rừng đặc dụng của khu bảo tồn.

Giữ được màu xanh của những cánh rừng Nà Hẩu hôm nay không chỉ là trách nhiệm của lực lượng kiểm lâm hay Ban Quản lý khu bảo tồn, mà còn là kết quả của sự chung tay gìn giữ của cộng đồng dân cư sống dưới tán rừng. Khi người dân trở thành lực lượng trực tiếp tham gia bảo vệ rừng và được tạo điều kiện phát triển sinh kế bền vững, những cánh rừng sẽ tiếp tục được gìn giữ lâu dài.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Biến ruộng khô thành “mùa vàng” no ấm

Biến ruộng khô thành “mùa vàng” no ấm

Ngày trước, cứ vào vụ đông xuân, những chân ruộng ở xã Phong Dụ Thượng đều bị bỏ hoang, khô nẻ, cỏ dại mọc um tùm, nhưng hôm nay đã khác: sắc trắng, hồng của hoa tam giác mạch trên những triền ruộng trải dài, làm bừng lên khung cảnh tươi mới, đầy sức sống.

Nông dân tất bật vào mùa thu hoạch quế

Nông dân tất bật vào mùa thu hoạch quế

Là vùng nguyên liệu quế lớn nhất cả nước, những ngày này, người dân ở các vùng trọng điểm quế của Lào Cai đang tất bật vào mùa thu hoạch vỏ quế để cung cấp nguyên liệu cho các nhà máy chế biến, cơ sở sản xuất đồ gỗ, tinh dầu... phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu.

Tăng cường quản lý buôn bán thuốc bảo vệ thực vật

Tăng cường quản lý buôn bán thuốc bảo vệ thực vật

Thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh, lực lượng quản lý thị trường trên địa bàn đã và đang đẩy mạnh công tác kiểm tra, kiểm soát hoạt động sản xuất, kinh doanh và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Đây là nhiệm vụ quan trọng nhằm lập lại trật tự trong lĩnh vực kinh doanh mặt hàng có điều kiện này, đồng thời bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và hướng tới nền nông nghiệp an toàn, bền vững.

Cây đàn hương - Hướng làm giàu mới cho người dân vùng hồ Thác Bà

Cây đàn hương - Hướng làm giàu mới cho người dân vùng hồ Thác Bà

Dù còn khá mới mẻ, song cây đàn hương đang dần khẳng định tiềm năng và giá trị kinh tế tại một số địa phương. Tại thôn Làng Lạnh, xã Cảm Nhân, mô hình trồng đàn hương do Hợp tác xã Nông lâm nghiệp Thành Lâm triển khai đã và đang mở ra hướng phát triển sản xuất mới. Không chỉ mang lại hiệu quả bước đầu, mô hình còn cho thấy sự mạnh dạn, dám nghĩ, dám làm của người dân vùng ven hồ Thác Bà trong việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng.

Chuyển đổi cây trồng, nâng cao giá trị nông nghiệp

Chuyển đổi cây trồng, nâng cao giá trị nông nghiệp

Những năm qua, tỉnh Lào Cai đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng, đưa những loại cây có giá trị kinh tế cao vào sản xuất, thay thế dần diện tích cây trồng kém hiệu quả. Từ chủ trương đúng đắn và sự vào cuộc đồng bộ của các địa phương, nhiều mô hình đã cho thu nhập cao gấp 2-3 lần, mở ra hướng phát triển bền vững cho nông nghiệp vùng cao.

Hiện thực hoá Quyết định 13: Khơi dòng vốn hỗ trợ nông dân

Hiện thực hoá Quyết định 13: Khơi dòng vốn hỗ trợ nông dân

Nghị quyết số 21/2025/NQ-HĐND ngày 09/12/2025 của HĐND tỉnh Lào Cai được ban hành với kỳ vọng tạo bước ngoặt chiến lược cho nông nghiệp hàng hóa. Tuy nhiên, để những con số trên văn bản thực sự biến chuyển thành cây giống, vật tư và chuồng trại tại các bản làng, Quyết định số 13/2026/QĐ-UBND chính là “chìa khóa” then chốt cụ thể hóa quy trình thực hiện.

Đổi thay ở Khe Loóng

Đổi thay ở Khe Loóng

Từ một thôn có trên 70% hộ nghèo, đời sống người dân còn nhiều khó khăn, đến nay thôn Khe Loóng, xã Trấn Yên đã vươn lên trở thành điểm sáng trong phát triển kinh tế của địa phương. Những đổi thay rõ nét ấy bắt nguồn từ việc người dân mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, thay đổi tư duy trong phát triển sản xuất.

Phong Dụ Thượng khai mở tiềm năng từ nghị quyết

Phong Dụ Thượng khai mở tiềm năng từ nghị quyết

Từng là xã đặc biệt khó khăn, Phong Dụ Thượng đang chuyển mình rõ nét với những đồi quế phát triển theo hướng hàng hóa, mô hình nuôi cá nước lạnh và du lịch cộng đồng bước đầu hình thành. Sự đổi thay không đến từ những chủ trương mới, mà từ cách làm quyết liệt, linh hoạt, đưa nghị quyết của Đảng vào cuộc sống bằng những việc làm cụ thể, sát dân, sát thực tiễn, qua đó từng bước đánh thức tiềm năng, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

Phát triển mô hình trồng rau hữu cơ vì sức khỏe cộng đồng

Phát triển mô hình trồng rau hữu cơ vì sức khỏe cộng đồng

Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng bữa ăn và sức khỏe, lựa chọn thực phẩm sạch, an toàn đang trở thành ưu tiên hàng đầu. Tại tỉnh Lào Cai, các mô hình trồng rau hữu cơ đang dần khẳng định hiệu quả, mang lại thu nhập ổn định cho người dân, góp phần bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống cộng đồng.

Làm giàu từ mô hình kinh tế tổng hợp ở Lương Thịnh

Làm giàu từ mô hình kinh tế tổng hợp ở Lương Thịnh

Những ngày trung tuần tháng 4, trở lại xã Lương Thịnh, diện mạo nông thôn nơi đây đã có nhiều thay đổi. Những triền đồi phủ xanh quế, tre Bát độ, xen lẫn là các khu chuồng trại, ao nuôi được đầu tư bài bản. Từ sản xuất nhỏ, manh mún, người dân nơi đây đang từng bước chuyển sang phát triển các mô hình kinh tế tổng hợp, mang lại hiệu quả rõ rệt.

Bài cuối: “Hồi sinh” những công trình cấp nước sinh hoạt

Lời giải cho công trình cấp nước sinh hoạt Bài cuối: “Hồi sinh” những công trình cấp nước sinh hoạt

Trước thực trạng hàng trăm công trình nước sinh hoạt hoạt động kém hiệu quả, thậm chí bị bỏ hoang, một số địa phương đã mạnh dạn thay đổi phương thức quản lý, giao công trình cho doanh nghiệp vận hành. Cách làm này đang từng bước giúp nhiều công trình nước sạch được sửa chữa, mang lại nguồn nước ổn định cho người dân và mở ra hướng đi bền vững cho công tác cấp nước nông thôn.

"Vàng xanh" trên đất Mỏ Vàng

"Vàng xanh" trên đất Mỏ Vàng

Suối Dầm, xã Mỏ Vàng cheo leo giữa núi cao, nơi mây phủ quanh năm và cuộc sống của đồng bào Mông vẫn còn nhiều khó khăn, nhọc nhằn. Ở đó, những cây chè Shan cổ thụ hàng trăm năm tuổi lặng lẽ tồn tại như chứng nhân của thời gian. Không theo hàng lối như những nương chè hiện đại mà mọc rải rác trên sườn núi, sau nếp nhà, ven rừng như thể được thiên nhiên gìn giữ qua bao thế hệ.

Rào cản từ thực tiễn

PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG NGHIỆP: Rào cản từ thực tiễn

Những năm gần đây, nông nghiệp Lào Cai tiếp tục khẳng định vai trò “trụ đỡ” của nền kinh tế, nhất là trong bối cảnh thị trường và thiên tai diễn biến phức tạp. Tuy nhiên, phía sau những con số tăng trưởng, thực tế đặt ra là sản xuất nông nghiệp vẫn chưa chuyển hóa rõ nét sang kinh tế nông nghiệp; giá trị gia tăng thấp, liên kết chuỗi lỏng lẻo, đầu ra thiếu ổn định.

Mở rộng vùng lúa năng suất, chất lượng cao

Mở rộng vùng lúa năng suất, chất lượng cao

Giai đoạn 2026 - 2030, Lào Cai đặt mục tiêu phát triển hơn 3.300 ha lúa năng suất, chất lượng cao tại 46 xã, phường, hướng tới sản xuất hàng hóa tập trung, quy mô lớn, ứng dụng khoa học - kỹ thuật, nâng cao giá trị gia tăng. Các địa phương đang tập trung xây dựng vùng sản xuất, lựa chọn giống phù hợp và đẩy mạnh liên kết sản xuất - tiêu thụ.

Nghĩa Tâm triển khai Nghị quyết 21 bảo đảm đúng đối tượng, phù hợp thực tiễn

Nghĩa Tâm triển khai Nghị quyết 21 bảo đảm đúng đối tượng, phù hợp thực tiễn

Thực hiện Nghị quyết số 21 của HĐND tỉnh về hỗ trợ phát triển sản xuất, xã Nghĩa Tâm đã chủ động xây dựng kế hoạch, đẩy mạnh công tác tuyên truyền và triển khai đến từng thôn, bản, hộ dân trên địa bàn. Qua rà soát, toàn xã có 67 hộ đăng ký tham gia, trong đó 33 hộ phát triển chăn nuôi lợn và 34 hộ trồng cây ăn quả, với tổng diện tích khoảng 45 ha.

fb yt zl tw