Nà Hẩu: Khi bảo vệ rừng trở thành sinh kế và trách nhiệm

Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu từ lâu được xem là một trong những “lá phổi xanh” quan trọng của vùng núi Tây Bắc. Với diện tích hơn 16.000 ha rừng tự nhiên, nơi đây lưu giữ hệ sinh thái phong phú với nhiều loài động, thực vật quý hiếm nằm trong Sách đỏ Việt Nam. Không chỉ có giá trị về đa dạng sinh học, Nà Hẩu còn giữ vai trò đặc biệt trong bảo vệ nguồn nước, điều hòa khí hậu và duy trì cân bằng sinh thái cho cả một vùng rộng lớn.

0:00 / 0:00
0:00
baolaocai-br_sequence-1100-00-22-00still003.jpg
Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu có diện tích hơn 16.000 ha, là nơi lưu giữ nhiều hệ sinh thái rừng tự nhiên quý hiếm.

Trong những năm gần đây, cùng với nhiệm vụ bảo tồn thiên nhiên, việc gắn bảo vệ rừng với sinh kế của người dân vùng đệm đang trở thành hướng đi bền vững. Khi người dân được tạo điều kiện phát triển sản xuất dưới tán rừng, tham gia tuần tra, quản lý và hưởng lợi từ rừng, trách nhiệm gìn giữ “mái nhà xanh” của đại ngàn cũng dần trở thành ý thức tự giác của cộng đồng người Mông nơi đây.

Giữa bạt ngàn rừng già là cuộc sống của gần 500 hộ dân với hơn 2.500 nhân khẩu. 99% cư dân nơi đây là đồng bào Mông, từ bao đời nay sống dựa vào rừng và coi những cánh rừng này như mái nhà chung của cộng đồng.

Khi người dân là “chủ rừng”

Con đường đất dẫn vào thôn Nà Hẩu ngoằn ngoèo qua những sườn núi. Sáng sớm, ông Giàng A Chè, thành viên tổ bảo vệ rừng thôn Nà Hẩu đã cùng các thành viên chuẩn bị cho chuyến tuần tra định kỳ.

“Cả cuộc đời gắn bó với rừng, sống cùng rừng, người Mông ở Nà Hẩu coi rừng như nguồn sống, là mái nhà che chở và cũng là chỗ dựa tinh thần của cộng đồng,” ông Chè chia sẻ.

Từ xa xưa, người Mông nơi đây đã có những quy định riêng để bảo vệ rừng, coi như luật tục của bản.

Theo ông Chè, tổ bảo vệ rừng của thôn hiện có 23 thành viên. Hằng tháng, tổ tổ chức tuần tra một đến hai lần, mỗi lần huy động khoảng 10 - 12 người. Có những chuyến đi kéo dài một đến hai ngày, phải mang theo lương thực và nước uống để ngủ lại trong rừng.

sequence-0700-02-32-22still004.jpg
Chuyến tuần tra rừng của lực lượng kiểm lâm và tổ bảo vệ rừng cộng đồng tại Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu.

Những chuyến tuần tra ấy không chỉ nhằm phát hiện, ngăn chặn các hành vi xâm hại rừng mà còn thể hiện vai trò “chủ rừng” của cộng đồng. Với người Mông ở Nà Hẩu, giữ rừng cũng chính là giữ ngôi nhà của mình.

“Nếu có ai phá rừng hay khai thác gỗ trái phép, bà con sẽ báo ngay cho chính quyền xã và kiểm lâm để xử lý,” ông Chè cho biết.

Nhờ nguồn kinh phí khoán bảo vệ rừng, người dân càng có thêm động lực để gìn giữ những cánh rừng đã nhận khoán, ý thức tự giác của cộng đồng cũng ngày càng được nâng lên.

Bảo vệ rừng từ gốc

Theo ông Đoàn Giao Lương - Hạt phó Hạt Kiểm lâm Trấn Yên, Trưởng Ban Quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu, công tác bảo vệ rừng tại đây được triển khai theo phương châm “bảo vệ rừng từ gốc”, lấy cộng đồng dân cư làm trung tâm.

Ông Lương cho biết: Ban Quản lý khu bảo tồn đã triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo vệ tốt diện tích rừng tự nhiên hiện có, đồng thời đề xuất với chính quyền địa phương các giải pháp tạo sinh kế, việc làm cho người dân vùng lõi, góp phần giảm áp lực lên tài nguyên rừng.

Sự tham gia của người dân đã trở thành chỗ dựa vững chắc cho công tác bảo vệ rừng. Nhờ đó, nhiều hành vi xâm hại tài nguyên rừng như khai thác gỗ trái phép, săn bắt động vật hoang dã, phát rừng làm nương rẫy được phát hiện và ngăn chặn kịp thời.

baolaocai-br_sequence-0700-03-30-20still002.jpg
Lực lượng kiểm lâm cùng tổ bảo vệ rừng cộng đồng tuần tra rừng tại Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu.

Song song với đó, lực lượng kiểm lâm cũng tăng cường bám cơ sở, đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân ký cam kết thực hiện các quy định về bảo vệ rừng gắn với phòng cháy, chữa cháy rừng.

Ông Nguyễn Trung Kiên - kiểm lâm viên phụ trách địa bàn xã Tân Hợp cho biết:
“Diện tích rừng ở đây rất lớn, địa hình lại hiểm trở nên công tác quản lý gặp nhiều khó khăn. Vì vậy chúng tôi xác định phải dựa vào người dân, đặc biệt là các già làng, trưởng bản - những người có uy tín trong cộng đồng".

Theo ông Kiên, toàn bộ khu bảo tồn có diện tích hơn 16.000 ha, trong đó vùng lõi ở Tân Hợp chiếm phần lớn. Ngoài ra còn có các xã vùng đệm như Phong Dụ Thượng, Mỏ Vàng.

baolaocai-br_sequence-0700-05-48-19still001.jpg
Biển cảnh báo cấm lửa, nghiêm cấm các hành vi săn bắt động vật và khai thác lâm sản trái phép tại Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu.

Nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng kiểm lâm và cộng đồng, tình trạng vi phạm lâm nghiệp trên địa bàn đã giảm đáng kể.

Giữ rừng giữa những áp lực sinh kế

Những cánh rừng già ở Nà Hẩu đến nay vẫn giữ được màu xanh. Nhiều loài cây gỗ quý như tốc mật cùng hệ động vật rừng vẫn còn hiện diện, dù số lượng không còn nhiều như trước.

Tuy vậy, bên cạnh những kết quả đạt được vẫn còn không ít khó khăn. Phần lớn các hộ dân sinh sống tại đây đã định cư từ trước khi khu bảo tồn được thành lập. Đất rừng đặc dụng và đất sản xuất đan xen, nằm trong vùng lõi khu bảo tồn nên việc mở rộng diện tích canh tác gần như không thể thực hiện.

Trong khi đó, dân số ngày càng tăng, quỹ đất ở lại hạn chế. Nhiều gia đình sau khi con cái lập gia đình phải dựng nhà trên phần đất của cha mẹ để sinh sống, khiến điều kiện sinh hoạt khó khăn.

Trước đây, một số hộ từng trồng sa nhân, thảo quả dưới tán rừng tự nhiên để tăng thu nhập. Tuy nhiên, nếu không được quản lý chặt chẽ, những hoạt động này có thể ảnh hưởng đến cấu trúc và hệ sinh thái rừng tự nhiên của khu bảo tồn.

Giữ rừng để giữ tương lai

Việc tìm kiếm sinh kế bền vững cho người dân vùng lõi trở thành nhiệm vụ quan trọng, song hành với mục tiêu bảo vệ rừng.

sequence-0700-05-34-13still007.jpg
Cán bộ kiểm lâm trao đổi nghiệp vụ trong quá trình tuần tra, kiểm soát rừng tại Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu.

Theo Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu, bên cạnh việc tiếp tục giao khoán bảo vệ rừng cho cộng đồng, các cơ quan chức năng đang từng bước nghiên cứu, xây dựng các mô hình sinh kế phù hợp với điều kiện tự nhiên của địa phương như trồng cây dược liệu bản địa, chăn nuôi dưới tán rừng hoặc phát triển du lịch sinh thái cộng đồng.

Hướng đi này nhằm tạo thêm nguồn thu nhập ổn định cho người dân, từ đó giảm dần sự phụ thuộc trực tiếp vào tài nguyên rừng, góp phần bảo vệ bền vững hệ sinh thái rừng đặc dụng của khu bảo tồn.

Giữ được màu xanh của những cánh rừng Nà Hẩu hôm nay không chỉ là trách nhiệm của lực lượng kiểm lâm hay Ban Quản lý khu bảo tồn, mà còn là kết quả của sự chung tay gìn giữ của cộng đồng dân cư sống dưới tán rừng. Khi người dân trở thành lực lượng trực tiếp tham gia bảo vệ rừng và được tạo điều kiện phát triển sinh kế bền vững, những cánh rừng sẽ tiếp tục được gìn giữ lâu dài.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Sản xuất vụ đông ở Khánh Yên: Khi người dân chủ động

Sản xuất vụ đông ở Khánh Yên: Khi người dân chủ động

Năm 2026, xã Khánh Yên phấn đấu gieo trồng 160 ha cây vụ đông. Với sự định hướng, hỗ trợ của chính quyền địa phương và tinh thần chủ động của người dân trong lựa chọn cây trồng, bố trí thời vụ, gắn sẳn xuất với tiêu thụ sản phẩm, vụ đông đang mở ra cơ hội khai thác hiệu quả đất canh tác, tăng thu nhập cho người dân.

Mỏ vàng: đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn các chương trình mục tiêu quốc gia

Mỏ vàng: đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn các chương trình mục tiêu quốc gia

Trước yêu cầu đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân nguồn vốn được giao là hơn 16 tỷ đồng trong năm 2026, xã Mỏ Vàng đang tập trung rà soát từng dự án, tháo gỡ những “điểm nghẽn”, xác định rõ trách nhiệm của từng bộ phận, quyết tâm đưa các chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) vào thực chất, phát huy hiệu quả nguồn lực đầu tư của Nhà nước.

Trở lại Bản Mo

Trở lại Bản Mo

Từng là một trong những bản xa xôi, khó khăn nhất của xã Xuân Hòa, Bản Mo nay đã đổi thay nhờ được Nhà nước quan tâm đầu tư. Đường bê tông, điện lưới, sóng điện thoại lần lượt về bản, giúp bà con đi lại, mua bán thuận tiện, có thêm điều kiện học hỏi cách làm ăn. Trở lại Bản Mo sau nhiều năm, chúng tôi chứng kiến con đường từ Tỉnh lộ 160 đang được mở rộng, đi qua các khu dân cư, nối tới tận nương quế, nương chuối trên sườn núi.

Góp phần đưa hương quế bay xa

Góp phần đưa hương quế bay xa

Từ khát vọng vươn lên trong phát triển kinh tế, chị Lý Thị Khé, dân tộc Dao ở thôn Quyết Hùng, xã Xuân Ái đã đầu tư mở xưởng chế biến, kết nối những hộ trồng quế thành chuỗi sản xuất góp phần đưa hương quế quê nhà vươn xa.

Dồn sức hoàn thiện tuyến đường lên “thiên đường săn mây” Nhìu Cồ San

Dồn sức hoàn thiện tuyến đường lên “thiên đường săn mây” Nhìu Cồ San

Trước những khó khăn do mưa kéo dài và giá vật liệu xây dựng biến động, chủ đầu tư và các nhà thầu đang tập trung đẩy nhanh tiến độ sửa chữa Tỉnh lộ 158, đoạn lên thôn Nhìu Cồ San, xã Dền Sáng. Khi hoàn thành, tuyến đường sẽ giúp người dân đi lại, giao thương thuận lợi hơn, tạo điều kiện phát triển du lịch địa phương.

Nhiều hộ dân ở Phìn Ngan mòn mỏi chờ điện lưới

Nhiều hộ dân ở Phìn Ngan mòn mỏi chờ điện lưới

Rời nơi ở cũ vì nguy cơ sạt lở, 13 hộ dân chuyển về khu tái định cư Tả Trang, thôn Phìn Ngan, xã Bát Xát với mong muốn có nơi ở an toàn, ổn định cuộc sống. Tuy nhiên, nhiều năm qua, các hộ vẫn phải sống trong cảnh thiếu điện lưới, sóng điện thoại chập chờn, thiếu nước sạch và đi lại khó khăn. Giữa núi rừng cách trở, ánh điện vẫn là niềm mong mỏi thường trực của người dân nơi đây.

Tạo động lực phát triển từ những tuyến đường mới ở Minh Lương

Tạo động lực phát triển từ những tuyến đường mới ở Minh Lương

Nhờ sự vào cuộc quyết liệt của cấp ủy, chính quyền, sự đồng lòng chung sức của Nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp, những con đường đất đá gập ghềnh xưa kia ở xã Minh Lương nay đã và đang được thay thế bằng những dải nhựa, dải bê tông phẳng lỳ, giúp việc đi lại, giao thương hàng hóa của người dân được an toàn, thuận lợi.

Lào Cai chủ động nguồn giống chất lượng, nâng hiệu quả chăn nuôi

Lào Cai chủ động nguồn giống chất lượng, nâng hiệu quả chăn nuôi

Để chuyển dịch ngành chăn nuôi từ nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa, việc làm chủ và cung ứng các bộ giống mới, năng suất cao là yêu cầu then chốt. Thông qua hoạt động nghiên cứu, chuyển giao kỹ thuật trực tiếp, ngành nông nghiệp tỉnh Lào Cai từng bước cải thiện chất lượng đàn vật nuôi, cung ứng con giống phù hợp với nhu cầu sản xuất.

Lào Cai quảng bá sản phẩm quế tại Hội chợ Quốc tế Công nghiệp Thực phẩm Việt Nam

Lào Cai quảng bá sản phẩm quế tại Hội chợ Quốc tế Công nghiệp Thực phẩm Việt Nam

Từ ngày 11 đến 14/11, Hội Nông dân tỉnh phối hợp với Hội Quế hồi tỉnh đưa các hợp tác xã Cốc Lầu và Nậm Cọ tham gia trưng bày, quảng bá sản phẩm quế tại Hội chợ Quốc tế Công nghiệp Thực phẩm Việt Nam (Vietnam Foodexpo 2026), góp phần kết nối giao thương, mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước và quốc tế.

Tả Phìn chủ động phòng, chống rét cho gia súc

Tả Phìn chủ động phòng, chống rét cho gia súc

Mùa đông, xã vùng cao Tả Phìn thường xuyên chịu ảnh hưởng của sương muối, rét đậm, rét hại, ảnh hưởng đến hoạt động chăn nuôi. Để bảo vệ đàn gia súc, chính quyền địa phương và người dân đang chủ động triển khai các biện pháp phòng, chống đói rét, hạn chế thiệt hại.

Ban Quản lý rừng phòng hộ Mù Cang Chải: Không xảy ra cháy rừng trong mùa khô hanh 2025 - 2026

Ban Quản lý rừng phòng hộ Mù Cang Chải: Không xảy ra cháy rừng trong mùa khô hanh 2025 - 2026

Trong mùa khô hanh năm 2025 - 2026, Ban Quản lý rừng phòng hộ Mù Cang Chải đã triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý, bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng (PCCCR). Nhờ chủ động phòng ngừa, tăng cường tuần tra, kiểm soát, toàn bộ diện tích rừng do đơn vị quản lý được bảo vệ an toàn, không để xảy ra cháy rừng.

Đông Cuông khơi sức dân, tạo đà xây dựng nông thôn mới nâng cao

Đông Cuông khơi sức dân, tạo đà xây dựng nông thôn mới nâng cao

Phát huy vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng nông thôn mới, Hội Nông dân xã Đông Cuông, tỉnh Lào Cai đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực, từ hỗ trợ phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập đến vận động hội viên hiến đất, góp công xây dựng hạ tầng và bảo vệ môi trường. Những việc làm cụ thể đã góp phần khơi dậy sức dân, tạo sự đồng thuận trong cộng đồng, chung tay cùng địa phương phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao năm 2026.

Chấn Thịnh đưa nghị quyết vào thực tiễn sản xuất

Chấn Thịnh đưa nghị quyết vào thực tiễn sản xuất

Sau Đại hội Đảng bộ xã lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030, xã Chấn Thịnh đã nhanh chóng cụ thể hóa các mục tiêu phát triển kinh tế bằng Đề án phát triển các mô hình kinh tế chủ lực, hướng tới hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung, khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai, từng bước nâng cao thu nhập cho người dân.

fb yt zl tw