Nà Hẩu: Khi bảo vệ rừng trở thành sinh kế và trách nhiệm

Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu từ lâu được xem là một trong những “lá phổi xanh” quan trọng của vùng núi Tây Bắc. Với diện tích hơn 16.000 ha rừng tự nhiên, nơi đây lưu giữ hệ sinh thái phong phú với nhiều loài động, thực vật quý hiếm nằm trong Sách đỏ Việt Nam. Không chỉ có giá trị về đa dạng sinh học, Nà Hẩu còn giữ vai trò đặc biệt trong bảo vệ nguồn nước, điều hòa khí hậu và duy trì cân bằng sinh thái cho cả một vùng rộng lớn.

0:00 / 0:00
0:00
baolaocai-br_sequence-1100-00-22-00still003.jpg
Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu có diện tích hơn 16.000 ha, là nơi lưu giữ nhiều hệ sinh thái rừng tự nhiên quý hiếm.

Trong những năm gần đây, cùng với nhiệm vụ bảo tồn thiên nhiên, việc gắn bảo vệ rừng với sinh kế của người dân vùng đệm đang trở thành hướng đi bền vững. Khi người dân được tạo điều kiện phát triển sản xuất dưới tán rừng, tham gia tuần tra, quản lý và hưởng lợi từ rừng, trách nhiệm gìn giữ “mái nhà xanh” của đại ngàn cũng dần trở thành ý thức tự giác của cộng đồng người Mông nơi đây.

Giữa bạt ngàn rừng già là cuộc sống của gần 500 hộ dân với hơn 2.500 nhân khẩu. 99% cư dân nơi đây là đồng bào Mông, từ bao đời nay sống dựa vào rừng và coi những cánh rừng này như mái nhà chung của cộng đồng.

Khi người dân là “chủ rừng”

Con đường đất dẫn vào thôn Nà Hẩu ngoằn ngoèo qua những sườn núi. Sáng sớm, ông Giàng A Chè, thành viên tổ bảo vệ rừng thôn Nà Hẩu đã cùng các thành viên chuẩn bị cho chuyến tuần tra định kỳ.

“Cả cuộc đời gắn bó với rừng, sống cùng rừng, người Mông ở Nà Hẩu coi rừng như nguồn sống, là mái nhà che chở và cũng là chỗ dựa tinh thần của cộng đồng,” ông Chè chia sẻ.

Từ xa xưa, người Mông nơi đây đã có những quy định riêng để bảo vệ rừng, coi như luật tục của bản.

Theo ông Chè, tổ bảo vệ rừng của thôn hiện có 23 thành viên. Hằng tháng, tổ tổ chức tuần tra một đến hai lần, mỗi lần huy động khoảng 10 - 12 người. Có những chuyến đi kéo dài một đến hai ngày, phải mang theo lương thực và nước uống để ngủ lại trong rừng.

sequence-0700-02-32-22still004.jpg
Chuyến tuần tra rừng của lực lượng kiểm lâm và tổ bảo vệ rừng cộng đồng tại Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu.

Những chuyến tuần tra ấy không chỉ nhằm phát hiện, ngăn chặn các hành vi xâm hại rừng mà còn thể hiện vai trò “chủ rừng” của cộng đồng. Với người Mông ở Nà Hẩu, giữ rừng cũng chính là giữ ngôi nhà của mình.

“Nếu có ai phá rừng hay khai thác gỗ trái phép, bà con sẽ báo ngay cho chính quyền xã và kiểm lâm để xử lý,” ông Chè cho biết.

Nhờ nguồn kinh phí khoán bảo vệ rừng, người dân càng có thêm động lực để gìn giữ những cánh rừng đã nhận khoán, ý thức tự giác của cộng đồng cũng ngày càng được nâng lên.

Bảo vệ rừng từ gốc

Theo ông Đoàn Giao Lương - Hạt phó Hạt Kiểm lâm Trấn Yên, Trưởng Ban Quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu, công tác bảo vệ rừng tại đây được triển khai theo phương châm “bảo vệ rừng từ gốc”, lấy cộng đồng dân cư làm trung tâm.

Ông Lương cho biết: Ban Quản lý khu bảo tồn đã triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo vệ tốt diện tích rừng tự nhiên hiện có, đồng thời đề xuất với chính quyền địa phương các giải pháp tạo sinh kế, việc làm cho người dân vùng lõi, góp phần giảm áp lực lên tài nguyên rừng.

Sự tham gia của người dân đã trở thành chỗ dựa vững chắc cho công tác bảo vệ rừng. Nhờ đó, nhiều hành vi xâm hại tài nguyên rừng như khai thác gỗ trái phép, săn bắt động vật hoang dã, phát rừng làm nương rẫy được phát hiện và ngăn chặn kịp thời.

baolaocai-br_sequence-0700-03-30-20still002.jpg
Lực lượng kiểm lâm cùng tổ bảo vệ rừng cộng đồng tuần tra rừng tại Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu.

Song song với đó, lực lượng kiểm lâm cũng tăng cường bám cơ sở, đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân ký cam kết thực hiện các quy định về bảo vệ rừng gắn với phòng cháy, chữa cháy rừng.

Ông Nguyễn Trung Kiên - kiểm lâm viên phụ trách địa bàn xã Tân Hợp cho biết:
“Diện tích rừng ở đây rất lớn, địa hình lại hiểm trở nên công tác quản lý gặp nhiều khó khăn. Vì vậy chúng tôi xác định phải dựa vào người dân, đặc biệt là các già làng, trưởng bản - những người có uy tín trong cộng đồng".

Theo ông Kiên, toàn bộ khu bảo tồn có diện tích hơn 16.000 ha, trong đó vùng lõi ở Tân Hợp chiếm phần lớn. Ngoài ra còn có các xã vùng đệm như Phong Dụ Thượng, Mỏ Vàng.

baolaocai-br_sequence-0700-05-48-19still001.jpg
Biển cảnh báo cấm lửa, nghiêm cấm các hành vi săn bắt động vật và khai thác lâm sản trái phép tại Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu.

Nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng kiểm lâm và cộng đồng, tình trạng vi phạm lâm nghiệp trên địa bàn đã giảm đáng kể.

Giữ rừng giữa những áp lực sinh kế

Những cánh rừng già ở Nà Hẩu đến nay vẫn giữ được màu xanh. Nhiều loài cây gỗ quý như tốc mật cùng hệ động vật rừng vẫn còn hiện diện, dù số lượng không còn nhiều như trước.

Tuy vậy, bên cạnh những kết quả đạt được vẫn còn không ít khó khăn. Phần lớn các hộ dân sinh sống tại đây đã định cư từ trước khi khu bảo tồn được thành lập. Đất rừng đặc dụng và đất sản xuất đan xen, nằm trong vùng lõi khu bảo tồn nên việc mở rộng diện tích canh tác gần như không thể thực hiện.

Trong khi đó, dân số ngày càng tăng, quỹ đất ở lại hạn chế. Nhiều gia đình sau khi con cái lập gia đình phải dựng nhà trên phần đất của cha mẹ để sinh sống, khiến điều kiện sinh hoạt khó khăn.

Trước đây, một số hộ từng trồng sa nhân, thảo quả dưới tán rừng tự nhiên để tăng thu nhập. Tuy nhiên, nếu không được quản lý chặt chẽ, những hoạt động này có thể ảnh hưởng đến cấu trúc và hệ sinh thái rừng tự nhiên của khu bảo tồn.

Giữ rừng để giữ tương lai

Việc tìm kiếm sinh kế bền vững cho người dân vùng lõi trở thành nhiệm vụ quan trọng, song hành với mục tiêu bảo vệ rừng.

sequence-0700-05-34-13still007.jpg
Cán bộ kiểm lâm trao đổi nghiệp vụ trong quá trình tuần tra, kiểm soát rừng tại Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu.

Theo Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu, bên cạnh việc tiếp tục giao khoán bảo vệ rừng cho cộng đồng, các cơ quan chức năng đang từng bước nghiên cứu, xây dựng các mô hình sinh kế phù hợp với điều kiện tự nhiên của địa phương như trồng cây dược liệu bản địa, chăn nuôi dưới tán rừng hoặc phát triển du lịch sinh thái cộng đồng.

Hướng đi này nhằm tạo thêm nguồn thu nhập ổn định cho người dân, từ đó giảm dần sự phụ thuộc trực tiếp vào tài nguyên rừng, góp phần bảo vệ bền vững hệ sinh thái rừng đặc dụng của khu bảo tồn.

Giữ được màu xanh của những cánh rừng Nà Hẩu hôm nay không chỉ là trách nhiệm của lực lượng kiểm lâm hay Ban Quản lý khu bảo tồn, mà còn là kết quả của sự chung tay gìn giữ của cộng đồng dân cư sống dưới tán rừng. Khi người dân trở thành lực lượng trực tiếp tham gia bảo vệ rừng và được tạo điều kiện phát triển sinh kế bền vững, những cánh rừng sẽ tiếp tục được gìn giữ lâu dài.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Lào Cai tăng cường điều tra phát hiện và phòng trừ sinh vật hại trên lúa mùa 2026

Lào Cai tăng cường điều tra phát hiện và phòng trừ sinh vật hại trên lúa mùa 2026

Vụ mùa năm 2026, toàn tỉnh Lào Cai gieo cấy 45.221 ha lúa. Chi cục Trồng trọt, Bảo vệ thực vật và Chăn nuôi Thú y, Thủy sản tỉnh Lào Cai vừa có văn bản đề nghị UBND các xã, phường và Trung tâm Dịch vụ tổng hợp cấp xã chủ động triển khai các biện pháp phòng trừ sinh vật gây hại nhằm bảo vệ sản xuất.

Cảnh sát cơ động hỗ trợ người dân phường Lào Cai khắc phục hậu quả mưa lũ

Cảnh sát cơ động hỗ trợ người dân phường Lào Cai khắc phục hậu quả mưa lũ

Mưa lớn sáng 03/8 khiến nhiều khu vực tại phường Lào Cai ngập sâu, giao thông bị chia cắt, nhiều hộ dân phải di dời tài sản. Ngay khi tiếp nhận được thông tin, lực lượng Cảnh sát cơ động nhanh chóng có mặt tại hiện trường, phối hợp hỗ trợ người dân ứng phó với mưa lũ và hạn chế thiệt hại.

Nậm Có - Khi tiềm năng được đánh thức

Nậm Có - Khi tiềm năng được đánh thức

Có những vùng đất chỉ cần mở thêm một con đường là mở ra một hướng phát triển mới. Có những địa phương chỉ cần tìm đúng lợi thế để khơi dậy nội lực sẽ tạo nên bước chuyển mình mạnh mẽ. Xã Nậm Có, tỉnh Lào Cai là như vậy. Từ một xã vùng cao nhiều khó khăn, địa phương đang khai thác lợi thế rừng, nông nghiệp và du lịch để tạo động lực phát triển kinh tế.

Tái sinh đất dốc, mở hướng sinh kế bền vững ở Bắc Hà

Tái sinh đất dốc, mở hướng sinh kế bền vững ở Bắc Hà

Địa hình đồi núi dốc, chia cắt mạnh khiến sản xuất nông nghiệp ở Bắc Hà từ lâu đối mặt với tình trạng đất bạc màu, xói mòn và năng suất thấp. Nhiều diện tích nương rẫy của người dân chỉ canh tác ngô với hiệu quả kinh tế không cao, trong khi độ phì của đất ngày càng suy giảm. Tuy nhiên, từ các mô hình nông - lâm kết hợp và thực hành nông nghiệp sinh thái đang được triển khai, nhiều vùng đất dốc đã dần được phục hồi, mở ra hướng phát triển sinh kế bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Kiểm tra tiến độ các dự án chế biến nông sản, định hướng phát triển chuỗi giá trị

Kiểm tra tiến độ các dự án chế biến nông sản, định hướng phát triển chuỗi giá trị

Chiều 31/7, Đoàn công tác do ông Trần Minh Sáng - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường làm trưởng đoàn, đã kiểm tra thực tế một số mô hình sản xuất nông, lâm nghiệp và các dự án chế biến nông sản trên địa bàn tỉnh, nhằm đánh giá hiệu quả đầu tư, nắm bắt tình hình sản xuất, kịp thời tháo gỡ khó khăn và định hướng phát triển ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững.

Theo mùa trái ngọt về “Nông trại bốn mùa” phường Trung Tâm

Theo mùa trái ngọt về “Nông trại bốn mùa” phường Trung Tâm

Những ngày này, tại tổ dân phố 7, phường Trung Tâm, nhiều nhà vườn đang bước vào mùa thu hoạch nhãn, thanh long và vú sữa Hoàng Kim. Những khu vườn trĩu quả không chỉ báo hiệu một vụ mùa bội thu mà còn phản ánh hiệu quả từ mô hình “Nông trại bốn mùa” - hướng phát triển nông nghiệp xanh đang từng bước gắn với du lịch trải nghiệm, góp phần quảng bá hình ảnh vùng đất Mường Lò.

Bảo Ái: Mở lối sinh kế bền vững cho nông dân

Bảo Ái: Mở lối sinh kế bền vững cho nông dân

Từ những buổi sinh hoạt trên đồng ruộng đến các lớp tập huấn kỹ thuật, Hội Nông dân xã Bảo Ái đang đưa thông tin, tri thức sản xuất đến gần hơn với hội viên. Sự thay đổi trong cách nghĩ, cách làm của người nông dân đã tạo nên nhiều mô hình kinh tế hiệu quả, góp phần mở lối sinh kế bền vững trên chính mảnh đất quê hương.

Lá chắn bảo vệ đàn gia súc trước dịch bệnh

Lá chắn bảo vệ đàn gia súc trước dịch bệnh

Ngay sau khi có kết quả giám sát chủ động với 9/72 mẫu dương tính với virus lở mồm long móng tuýp A và tuýp O tại Chợ gia súc Bắc Hà, UBND xã cùng ngành chức năng đã khẩn trương triển khai đồng bộ các giải pháp. Trong đó, chính quyền quyết định tạm dừng hoạt động chợ gia súc từ ngày 11/7 nhằm ngăn chặn chuỗi lây nhiễm, nhanh chóng kiểm soát, khoanh vùng và dập dịch.

Kiểm tra, thống nhất phương án khẩn cấp khắc phục sạt lở tại thôn Nước Nóng

Kiểm tra, thống nhất phương án khẩn cấp khắc phục sạt lở tại thôn Nước Nóng

Sáng 30/7, đoàn công tác của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai phối hợp với Sở Tài chính, Sở Xây dựng, Ban Quản lý bảo trì đường bộ Lào Cai và UBND xã Tú Lệ tiến hành kiểm tra thực địa, đánh giá hiện trạng và thống nhất phương án khắc phục khẩn cấp nguy cơ sạt lở đất tại thôn Nước Nóng.

Nâng tầm giá trị thủy sản hồ Thác Bà

Nâng tầm giá trị thủy sản hồ Thác Bà

Từ chỗ chỉ bán cá tươi phụ thuộc vào thương lái, anh Phạm Ngọc An, trưởng thôn Đoàn Kết, xã Bảo Ái, đã mạnh dạn chuyển sang chế biến sâu, xây dựng thương hiệu chả cá An Thường đạt OCOP 3 sao, góp phần nâng cao giá trị thủy sản hồ Thác Bà và tạo thêm việc làm cho lao động địa phương.

Hiệu quả từ mô hình "nuôi" rừng gỗ lớn ở Bảo Ái

Hiệu quả từ mô hình "nuôi" rừng gỗ lớn ở Bảo Ái

Có một thời, cứ sau 5 - 6 năm, những cánh rừng keo ở Bảo Ái lại đồng loạt đến kỳ khai thác. Với kích thước vừa đủ làm nguyên liệu, gỗ được thương lái vào tận đồi thu mua. Người dân cầm trong tay vài chục triệu đồng rồi lại phát dọn, trồng lứa mới. Vòng quay ấy lặp đi lặp lại suốt nhiều năm khiến rừng tuy vẫn xanh nhưng cuộc sống của không ít hộ trồng rừng vẫn chưa khá lên bao nhiêu.

Mở lối sinh kế mới ở Bảo Ái

Mở lối sinh kế mới ở Bảo Ái

Từ những đồi quế quen thuộc, nhiều hộ dân xã Bảo Ái đã mạnh dạn phát triển các mô hình sinh kế mới như nuôi hươu sao, trồng cây ăn quả và đa dạng hóa sản xuất. Đằng sau sự chuyển đổi ấy là quá trình người dân chủ động tiếp cận thông tin, học hỏi khoa học - kỹ thuật và thay đổi tư duy sản xuất để nâng cao thu nhập, hướng tới phát triển bền vững.

Báo động thuốc bảo vệ thực vật, thuốc tân dược bán tràn lan ở chợ phiên

Báo động thuốc bảo vệ thực vật, thuốc tân dược bán tràn lan ở chợ phiên

Giữa các phiên chợ vùng cao tấp nập người mua bán, bên cạnh nông sản và nhu yếu phẩm, những lọ thuốc bảo vệ thực vật, thuốc tân dược không rõ nguồn gốc vẫn ngang nhiên được bày bán công khai. Đáng lo ngại hơn, cả người bán lẫn người mua đều không biết những sản phẩm này đến từ đâu, thành phần là gì, nhưng vẫn sử dụng mỗi ngày. Đằng sau sự dễ dãi ấy là những nguy cơ khó lường đối với sức khỏe cộng đồng và môi trường.

fb yt zl tw