Những nén hương gửi người chưa trở về
Ông Đoàn Hồng Hoàng dừng lại trước từng tấm bia, châm nén nhang rồi cúi đầu rất lâu. Không có người thân của ông nằm dưới những tấm bia ấy.
Năm nào cũng vậy, cứ đến ngày 27/7, vợ chồng ông lại tìm về Nghĩa trang Liệt sĩ phường Cam Đường, rồi tiếp tục sang Nghĩa trang Liệt sĩ phường Lào Cai. Hai nghĩa trang, hai hành trình quen thuộc mỗi tháng Bảy và nỗi nhớ chưa bao giờ nguôi.
Ông Hoàng trầm tư chia sẻ: Năm 1971, bố vợ ông hy sinh tại chiến trường phía Nam. Gia đình nhiều lần lặn lội đi tìm nhưng đến nay vẫn chưa biết ông cụ nằm lại nơi đâu.
"Không tìm được phần mộ của bố, chúng tôi coi mỗi phần mộ liệt sĩ như người thân của mình. Chỉ mong ở nơi nào đó, cũng sẽ có người thắp giúp ông một nén hương như thế..." - ông Hoàng nghẹn giọng.
Giữa không gian tĩnh lặng, lời tâm sự ấy khiến nhiều người đứng cạnh cũng lặng đi.
Cuộc trở về của ký ức
Những ngày tháng Bảy, các nghĩa trang liệt sĩ ở Lào Cai đón hàng nghìn lượt người tìm về.
Mỗi người mang đến nghĩa trang một câu chuyện riêng. Nhưng tất cả đều gặp nhau ở lòng biết ơn dành cho những người đã hóa thân vào đất nước.
Không ai bảo ai, tất cả đều bước thật nhẹ, nói thật khẽ, như sợ làm xao động giấc ngủ bình yên của những người đã hiến dâng tuổi xuân cho Tổ quốc.
Cựu chiến binh Cao Anh Tuấn, phường Lào Cai đứng lặng trước hàng bia mộ.
Ông Tuấn chia sẻ: Bản thân ông từng tham gia chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc. Bao năm qua, tháng Bảy nào ông cũng dành thời gian trở về nghĩa trang, gặp lại đồng đội bằng ký ức.
"Mỗi lần đứng trước những phần mộ liệt sĩ, tôi lại nhớ đến những người đã cùng mình đi qua chiến tranh. Có người trở về, có người mãi mãi ở lại. Nghĩ đến họ, tôi càng thấy tự hào vì đất nước hôm nay được đánh đổi bằng biết bao máu xương."
Ông Tuấn cũng cho biết: Mới đây, ông cùng đoàn người có công của 10 tỉnh phía Bắc trở lại các chiến trường từ Quảng Trị đến Tây Nguyên. Chuyến đi không chỉ là cuộc trở về với ký ức, mà còn là lời tri ân gửi tới những đồng đội đã mãi mãi nằm lại nơi chiến trường.
Để ngọn lửa tri ân được tiếp nối
Ngày mưa tháng Bảy hôm nay thêm ấm lòng khi ở những nghĩa trang không chỉ có những mái đầu bạc. Em Nguyễn Hạnh An, học sinh Trường THCS Ngô Văn Sở, phường Lào Cai nhẹ nhàng đặt bó hoa cúc trước một phần mộ rồi khẽ chắp tay: "Em rất xúc động và tự hào. Em sẽ cố gắng học tập thật tốt để không phụ công lao của các anh hùng liệt sĩ."
Đứng bên con, chị Bùi Thị Huệ Linh lặng lẽ nhìn những nén hương đang tỏa khói: "Tôi muốn các con hiểu rằng cuộc sống bình yên hôm nay không tự nhiên mà có. Khi các con tự tay thắp một nén hương, tôi tin các con sẽ hiểu hơn giá trị của hòa bình".
Có lẽ, có những bài học về lòng yêu nước không bắt đầu từ trang sách, mà từ khoảnh khắc một em nhỏ tự tay thắp nén hương trước phần mộ của những người chưa từng quen biết với lòng biết ơn sâu sắc.
Tháng Bảy cũng là dịp các cấp, các ngành, địa phương đến thăm hỏi, động viên các gia đình thương binh, bệnh binh, thân nhân liệt sĩ và người có công với cách mạng.
Những phần quà nghĩa tình, những lời hỏi thăm chân thành không chỉ là sự sẻ chia mà còn là lời tri ân đối với những người đã cống hiến, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Với nhiều gia đình chính sách, tháng Bảy không chỉ là mùa tri ân của cộng đồng, mà còn là dịp để ký ức về người thân thêm một lần được nhắc nhớ.
Gia đình ông Nguyễn Trường Sơn, ở xã Thượng Bằng La, nhiều năm nay luôn cảm nhận được sự quan tâm ấy.
Cha ông là liệt sĩ Nguyễn Tương, Chính trị viên tàu C235, Lữ đoàn 125, đã anh dũng hy sinh năm 1968 cùng 13 cán bộ, chiến sĩ trong trận chiến đấu bảo vệ đường Hồ Chí Minh trên biển.
Thắp nén hương trên bàn thờ liệt sĩ, ông Sơn nghẹn ngào chia sẻ: Năm nào gia đình cũng được các cấp, các ngành đến thăm hỏi, động viên. Sự quan tâm ấy giúp chúng tôi thấy những hy sinh của cha ông luôn được Tổ quốc ghi nhớ.
Mưa dần ngớt. Những dòng người lặng lẽ rời nghĩa trang, nhưng trên mỗi phần mộ vẫn còn những bó hoa tươi, những nén hương thơm và mùi trầm quyện trong gió.
Nơi đó, có những người đã nằm lại ở tuổi đôi mươi để đất nước được bình yên. Có những người vẫn mòn mỏi đi tìm người thân suốt nửa thế kỷ. Cũng có những đứa trẻ hôm nay, hiểu rằng hòa bình chưa bao giờ là điều tự nhiên mà có.
Đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" vẫn âm thầm được trao truyền qua từng thế hệ, để ngọn lửa tri ân các anh hùng, liệt sĩ mãi sáng trong trái tim mỗi người Việt Nam.
