Hai mô hình dân vận khéo “Trường học du lịch” và “Chuyển đổi số” được triển khai không chỉ giúp các em tiếp nhận kiến thức, kỹ năng mà còn tạo cơ hội để học sinh vận dụng, chia sẻ và lan tỏa những điều đã học vào đời sống.
Phát triển du lịch cộng đồng trở thành ngành kinh tế mũi nhọn là một trong những định hướng quan trọng của xã Púng Luông, trong đó văn hóa truyền thống của đồng bào Mông được xác định vừa là giá trị cần bảo tồn, vừa là nguồn lực phục vụ phát triển. Từ thực tế đó, 6 năm qua, Trường Phổ thông DTBT Tiểu học và THCS Púng Luông đã triển khai mô hình dân vận khéo “Trường học du lịch” để trao truyền các giá trị văn hóa, giúp học sinh thực hành và thêm tự hào về bản sắc dân tộc.
Mỗi chiều thứ Tư hằng tuần, thành viên các câu lạc bộ Hoa núi, Khèn-khăn đều tập trung tại không gian văn hóa của trường để học thêu, dệt thổ cẩm, vẽ sáp ong, tìm hiểu và luyện tập khèn Mông. Nhà trường còn xây dựng phòng trưng bày sản phẩm do chính học sinh làm ra, gắn với những câu chuyện về đời sống, phong tục và thẩm mỹ của dân tộc.
Không chỉ học cách tạo ra sản phẩm, các em còn được rèn kỹ năng giao tiếp, thuyết minh về văn hóa quê hương. Những học sinh mạnh dạn, có năng khiếu được khuyến khích tham gia giao lưu, giới thiệu sản phẩm và hướng dẫn trải nghiệm cho khách khi có dịp đến thăm trường.
Dưới sự đồng hành của phụ huynh và nhà trường, từ cách chào hỏi, giới thiệu nghề truyền thống đến việc giải thích ý nghĩa hoa văn trên trang phục, tiếng khèn, điệu múa, những câu chuyện văn hóa của dân tộc mình được các em học sinh kể lại chân thực và đầy tự hào. Qua đó, các em không chỉ hiểu hơn về truyền thống mà còn hình thành ý thức giữ gìn, quảng bá những giá trị văn hóa gắn với đời sống địa phương.
Để mô hình duy trì hiệu quả, nhà trường chủ động tìm hiểu nhu cầu, khả năng của từng học sinh, đồng thời vận động phụ huynh tạo điều kiện cho con em tham gia.
Không đứng ngoài cuộc, phụ huynh còn trực tiếp trở thành lực lượng truyền dạy cho con cháu những kỹ năng được nhiều thế hệ gìn giữ. Nguyên liệu, dụng cụ phục vụ việc học nghề cũng được phụ huynh hỗ trợ.
Chị Lý Thị Súa - một phụ huynh học sinh chia sẻ: “Chúng tôi rất vui vì được dạy con cháu nghề truyền thống. Qua đó, các cháu hiểu hơn về nguồn cội, biết yêu quý, tự hào và giữ gìn bản sắc dân tộc mình”.
Nếu “Trường học du lịch” phát huy vai trò của học sinh trong gìn giữ, quảng bá văn hóa thì mô hình “Chuyển đổi số” lại đưa kiến thức công nghệ từ lớp học về từng gia đình.
Trong các giờ học tin học, bên cạnh kiến thức trong sách giáo khoa, học sinh được hướng dẫn tìm kiếm thông tin trên internet, tiếp cận các ứng dụng số cơ bản, nhận diện đường link lạ, kiểm chứng thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Nội dung học tập được gắn với những tình huống thực tế, giúp các em biết sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm.
Bên cạnh đó, nhà trường còn định hướng để học sinh trở thành những “người hướng dẫn số” trong gia đình, vận dụng kiến thức đã học để chỉ dẫn bố mẹ, ông bà.
Em Hảng Lan Nhi - học sinh lớp 8, Trường Phổ thông DTBT Tiểu học và THCS Púng Luông chia sẻ: “Sau khi được thầy cô hướng dẫn, em đã có thể hướng dẫn bố mẹ, ông bà sử dụng ứng dụng VNeID, cách vào trang web, fanpage của nhà trường để tra cứu thông tin và xem các hoạt động học tập của chúng em. Em rất vui khi những kiến thức em được học đã giúp ích cho gia đình”.
Với người lớn tuổi, việc làm quen và thực hiện các thao tác trên điện thoại gặp nhiều khó khăn. Vì thế, sự kiên trì hướng dẫn của con cháu trở thành cách tiếp cận gần gũi, dễ hiểu.
Ông Giàng Pàng Nù, thôn Dế Xu Phình cho biết: “Trước đây, tôi chưa biết dùng điện thoại để tìm thông tin. Nay được các cháu hướng dẫn, tôi đã biết sử dụng một số ứng dụng. Các cháu còn dặn phải cẩn thận với đường link lạ, không đưa thông tin cá nhân trên mạng”.
Hai mô hình “Trường học du lịch” và “Chuyển đổi số” có nội dung khác nhau nhưng cùng chung cách làm: lấy học sinh làm cầu nối, lấy nhu cầu thực tế của gia đình và cộng đồng làm điểm xuất phát.
Điểm đáng ghi nhận là nhà trường giữ vai trò định hướng, cung cấp kiến thức và kỹ năng; học sinh trực tiếp thực hành, chia sẻ và lan tỏa những điều đã học. Nhờ đó, công tác dân vận không tách rời nhiệm vụ giáo dục mà được chuyển hóa thành những việc làm cụ thể, tạo sự gắn kết giữa kiến thức trong nhà trường với nhu cầu thực tế của đời sống vùng cao.
Theo bà Nguyễn Thùy Nhung - Trưởng ban Xây dựng Đảng, Đảng ủy xã Púng Luông, hai mô hình dân vận khéo này đã phát huy vai trò chủ động, sáng tạo của học sinh, tăng cường sự tương tác, phối hợp giữa phụ huynh và học sinh. Cách làm này giúp công tác dân vận trở nên gần gũi, thiết thực, phù hợp với địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số, cần tiếp tục được quan tâm duy trì, phát huy và nhân rộng.
Ở Púng Luông, hạt giống văn hóa và tri thức đã bắt đầu nảy mầm và lan tỏa thành những giá trị thiết thực. Hai mô hình “Trường học du lịch” và “Chuyển đổi số” vì thế không đơn thuần là hoạt động ngoại khóa, mà đã trở thành điểm sáng dân vận khéo, khơi dậy nội lực truyền thống và khát vọng phát triển ngay trên mảnh đất vùng cao này.
