Giữa nhiều tư liệu về cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Bác, em Nguyễn Minh Khánh, lớp 7A5, dừng lại lâu hơn trước hình ảnh đôi dép cao su, bộ quần áo kaki bạc màu và chiếc gậy tre. Với Khánh, đó không chỉ là những hiện vật giản dị gắn với cuộc đời Bác, mà còn khiến em nghĩ về cuộc sống đủ đầy mình đang có.
“Với em, sự kính trọng dành cho Bác không chỉ là ghi nhớ những câu chuyện đã được học, mà còn là tự nhắc mình phải cố gắng học tập, biết yêu thương, giúp đỡ bạn bè và sống có trách nhiệm hơn với những việc mình làm”, Khánh chia sẻ.
Còn với Nguyễn Minh Khuê, lớp 7A4, dấu mốc ngày 5/6/1911, khi người thanh niên Nguyễn Tất Thành lấy tên Văn Ba rời Bến Nhà Rồng trên con tàu Đô đốc Latouche Tréville, bắt đầu hành trình tìm đường cứu nước, lại là câu chuyện khiến em nhớ hơn cả.
“Em ấn tượng nhất là khi còn rất trẻ, Bác đã lựa chọn con đường mà phía trước đầy cam go, thử thách. Em nghĩ nếu không có sự quyết tâm của Bác thì đất nước khó có được ngày hôm nay. Những điều em học được từ Bác có thể bắt đầu từ việc rất nhỏ là học tập chăm chỉ và làm tốt những việc mình đã lựa chọn”, Khuê cho biết.
Có lẽ, từ những điều rất khác nhau mà Khánh và Khuê chú ý, các thầy cô Trường THCS Lý Tự Trọng đã tìm được cách để những câu chuyện về Bác không dừng ở học sinh nhớ thêm một mốc thời gian hay một sự kiện. Điều nhà trường hướng tới là sau mỗi câu chuyện, các em biết tự đặt ra câu hỏi câu chuyện ấy có ý nghĩa gì với mình và mình có thể làm gì từ những điều vừa đọc, vừa nghe.
Không gian văn hóa Hồ Chí Minh được bố trí tại khu vực trung tâm của Trường THCS Lý Tự Trọng, nơi học sinh dễ dàng tiếp cận. Không gian gồm 3 tủ sách giới thiệu bộ sách Hồ Chí Minh toàn tập, chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh, tài liệu về học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh và sách viết về Bác với thiếu nhi. Cùng với đó là hệ thống ảnh, sách, tư liệu về cuộc đời, sự nghiệp cách mạng của Người, trong đó có những nội dung về Bác với Lào Cai.
Đặc biệt, nhà trường xây dựng không gian số trên nền tảng Padlet, học sinh có thể tìm hiểu tư liệu về Bác Hồ thông qua mã QR. Đáng chú ý, không gian số không chỉ là nơi giáo viên đưa tư liệu vào để học sinh đọc. Những bài viết, bức tranh, video, sản phẩm dự thi, bài giới thiệu sách do chính học sinh thực hiện cũng được lưu giữ tại đây, góp phần làm phong phú thêm không gian mà mình đang sử dụng.
Bởi vậy, trong một tiết học, học sinh có thể được giao tìm một câu chuyện, phát hiện một phẩm chất, giới thiệu một cuốn sách, giải đáp một thông tin hoặc tự đặt mình vào hoàn cảnh của nhân vật để trả lời câu hỏi: Nếu ở trong hoàn cảnh ấy, em sẽ lựa chọn thế nào? Các em kể chuyện bằng lời của mình, giới thiệu sách, đóng vai, vẽ tranh, làm áp phích, video hoặc sản phẩm số.
Nhà giáo Cao Thị Thúy Hồng - Bí thư Chi bộ, Hiệu trưởng Trường THCS Lý Tự Trọng cho biết: “Chúng tôi không muốn học sinh chỉ nhớ những câu chuyện về Bác. Điều quan trọng hơn là sau mỗi câu chuyện, các em nhận ra mình có thể làm gì. Học Bác chỉ thực sự có ý nghĩa khi từ “biết” chuyển thành “làm”, từ một việc làm chuyển thành một thói quen và từ những thói quen tốt hình thành nên văn hóa của học sinh”.
Cụ thể hóa quan điểm ấy, Chi bộ nhà trường đưa việc xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh vào nghị quyết, gắn với thực hiện Chỉ thị 05-CT/TW, 07-CT/TW, Kết luận 01 và nhiệm vụ giáo dục của nhà trường. Ban Giám hiệu tiến hành khảo sát cơ sở vật chất, nhu cầu sử dụng; các tổ chuyên môn tham gia sưu tầm, lựa chọn, kiểm chứng tư liệu; Đoàn - Đội và thư viện tổ chức hoạt động; giáo viên khai thác nội dung của không gian trong bài giảng và hoạt động trải nghiệm. Hơn nữa, giáo viên không chỉ đưa học sinh đến với những câu chuyện về Bác mà còn phải nêu gương từ những việc gần gũi nhất; học sinh được khuyến khích bắt đầu từ những hành động phù hợp với lứa tuổi.
Em Đào Thảo Nguyên, học sinh lớp 7A3 chia sẻ, trước khi có Không gian văn hóa Hồ Chí Minh, học sinh được tìm hiểu về Bác qua bài giảng, sinh hoạt dưới cờ và tham gia các hoạt động giáo dục, nhưng chủ yếu là nghe và ghi nhớ. Khi có một nơi để đọc, xem, tìm kiếm tư liệu, kể chuyện và trao đổi với bạn bè, chúng em có thêm cơ hội khám phá và suy nghĩ về điều mình vừa học. Em nhận ra học tập và làm theo Bác không nhất thiết phải bắt đầu bằng những việc lớn. Sự trung thực có thể bắt đầu từ một bài kiểm tra; trách nhiệm bắt đầu từ việc hoàn thành phần việc được giao; lòng yêu thương thể hiện qua việc giúp người bạn đang gặp khó khăn...
Những điều ấy được nhà trường ghi nhận bằng những việc làm cụ thể. Trong năm học vừa qua, có 135 lượt học sinh nhặt được của rơi trả lại người đánh mất, giúp đỡ bạn bè; 100% học sinh duy trì việc phân loại rác tại nguồn, tắt các thiết bị điện khi rời phòng học và tham gia hỗ trợ những bạn hoàn cảnh khó khăn. Những câu chuyện về Bác đang dần được chuyển thành hành động ở Trường THCS Lý Tự Trọng.
Cùng với đó, không gian văn hóa được các thầy, cô giáo khéo léo lồng ghép với từng môn học. Ngữ văn khai thác câu chuyện để học sinh viết và bày tỏ cảm nhận; Lịch sử giúp các em đặt nhân vật, sự kiện trong bối cảnh; Nghệ thuật, Tin học và hoạt động trải nghiệm mở ra những cách thể hiện bằng tranh, video, sản phẩm số. Trong năm học 2025 - 2026, toàn trường có 165 tiết học sử dụng tư liệu, học liệu từ Không gian văn hóa Hồ Chí Minh, trong đó 35 tiết được tổ chức trực tiếp tại đây.
Cũng từ những thông tin, kiến thức tìm hiểu được từ không gian văn hóa, nhiều học sinh đề xuất xây dựng “Không gian văn hóa số liên thông - Kết nối vòng tay Cam Đường”, kết nối các trường mầm non, tiểu học và THCS trên địa bàn để cùng chia sẻ tư liệu, phim, bài giảng và sản phẩm số về Bác Hồ. Đề xuất này cho thấy các em đã xác định không gian ấy là nơi thuộc về mình với mong muốn tiếp tục làm giàu và mở rộng kiến thức.
Trong Không gian văn hóa Hồ Chí Minh ở Trường THCS Lý Tự Trọng, ngoài những cuốn sách, bức ảnh và tư liệu về Bác, còn có mã QR tiếp tục mở ra không gian số với các sản phẩm do chính học sinh tạo nên. Nhưng giá trị của Không gian văn hóa Hồ Chí Minh có lẽ không ở những gì được trưng bày, mà ở những thay đổi đang diễn ra mỗi ngày. Học sinh biết dừng lại lâu hơn trước một câu chuyện, biết đặt câu hỏi cho điều mình vừa đọc, một việc tốt được làm mà không cần nhắc nhở. Khi những điều tưởng như nhỏ bé ấy được nuôi dưỡng mỗi ngày, bài học về Bác từng bước trở thành một phần trong cách học, cách nghĩ và cách ứng xử của mỗi học sinh trên hành trình trưởng thành.
