Trên đỉnh Tà Chơ, xã Phình Hồ (Lào Cai), lớp học nhỏ với 14 học sinh người Mông vẫn ngày ngày vang lên tiếng hát, tiếng cười và những âm thanh ngọng nghịu của buổi đầu làm quen với tiếng Việt. Trong căn phòng học chưa đầy 30 m², những đứa trẻ 3, 4, 5 tuổi cùng ngồi học, cùng chơi, cùng lớn lên bên nhau. Với các em, mỗi ngày đến lớp là một ngày khám phá thêm những điều mới mẻ ngoài bản làng quen thuộc.
Từ 6 giờ sáng, cô giáo Phạm Thanh Thu bắt đầu hành trình lên lớp. Hơn 10 năm gắn bó với các điểm trường vùng cao, những chuyến đi sớm đã trở thành một phần công việc quen thuộc. Thế nhưng, năm học đầu tiên này đến với điểm trường Tà Chơ, cung đường ấy vẫn là thử thách.
Từ nhà đến điểm trường hơn 10 km, trong đó hơn 5 km là đường đất nhỏ, nhiều dốc cao, men theo sườn núi, lởm chởm đá. Ngày nắng, cô di chuyển khoảng 40 phút nhưng nếu mưa, thời gian di chuyển không thể tính trước.
Mưa lớn, đường trơn, bùn đất nhão, bánh xe khó bám, chỉ một chút sơ sẩy cũng có thể gặp nguy hiểm. Thế nhưng, chưa một ngày cô cho phép mình chậm bước. Bởi trên đỉnh núi ấy, 14 học sinh vẫn đang ngóng cô đến lớp.
Tà Chơ là một trong những điểm trường lẻ của Trường Mầm non Bình Minh, xã Phình Hồ, không đường bê tông, không điện lưới quốc gia. Ở đây có 1 lớp học ghép 14 học sinh từ 3 - 5 tuổi. Ba độ tuổi, ba mức độ nhận thức và khả năng ngôn ngữ khác nhau khiến mỗi hoạt động ở đây đều cần được cô giáo tính toán cách tổ chức để phù hợp với yêu cầu học tập từng nhóm trẻ.
Trước mỗi giờ học, cô giáo Phạm Thanh Thu thường bắt đầu bằng hoạt động chung để cả lớp cùng tham gia. Một bài hát, một câu chuyện, một trò chơi vận động hay những đồ vật quen thuộc được đưa ra làm học liệu. Sau khi tạo được sự tập trung cho cả lớp, cô mới bắt đầu tiết học.
Những quả bóng nhiều màu được cô Thu đặt giữa lớp. Cả 14 đứa trẻ cùng hướng mắt về phía cô. “Quả bóng này màu gì?” - cô Thu hỏi. Những em 3 tuổi tập gọi tên màu sắc, có em còn phải nghe cô nhắc lại rồi mới lí nhí nói theo. Trẻ 4 tuổi được yêu cầu tìm và xếp những quả bóng cùng màu. Với nhóm 5 tuổi, cô yêu cầu đếm số bóng cùng màu.
Một hoạt động chung, nhưng mỗi độ tuổi có một yêu cầu riêng. Trẻ được chơi, được nói, được thao tác với đồ vật và học cách quan sát, nhận biết theo khả năng của mình. Cô giáo vừa giữ nhịp chung của lớp, vừa quan sát để điều chỉnh mức độ yêu cầu với từng trẻ.
Do là năm đầu tiên đứng lớp tại điểm trường này, cô Thu phải kiên trì quan sát từng học sinh. Em nào còn rụt rè, em nào chưa quen với tiếng Việt, em nào có thể tự thực hiện nhiệm vụ, em nào cần hỗ trợ đều được cô ghi nhớ.
Tuần học thứ hai, do mưa lớn, cô Thu ở lại điểm trường. Tranh thủ thời gian đó, cô đến từng gia đình, trò chuyện với phụ huynh, tìm hiểu hoàn cảnh và thói quen sinh hoạt của học sinh. Từ những câu chuyện ấy, cô có thêm thông tin để điều chỉnh cách chăm sóc, giáo dục trẻ; đồng thời nhắc phụ huynh quan tâm hơn đến bữa ăn, bảo đảm dinh dưỡng để các em có sức khỏe học tập và vui chơi.
Cô Thu bộc bạch: “Ba tuần đứng lớp chưa dài nhưng đủ để tôi nhận ra nhịp tiếp nhận riêng của mỗi học sinh. Tôi không đặt nặng chuyện phải học thật nhanh, mà dành thời gian để các em làm quen với tiếng Việt, với nền nếp của một lớp học và với chính cô giáo của mình”.
Mỗi ngày, cô Thu hướng dẫn trẻ cách chào hỏi, cất đồ dùng đúng chỗ, vệ sinh cá nhân, nhận biết đồ vật, màu sắc, con số và tập nói những câu tiếng Việt đơn giản thông qua các tình huống gần gũi. Những nội dung này được lồng ghép vào trò chơi, bài hát, hoạt động vận động và sinh hoạt hằng ngày để trẻ tiếp nhận một cách tự nhiên.
Với trẻ 4 tuổi, cô chú trọng củng cố khả năng nghe hiểu, giao tiếp, nhận biết và phân loại. Trẻ 5 tuổi được tăng cường các hoạt động nghe, nói tiếng Việt, làm quen với chữ cái, con số và những kỹ năng cần thiết để chuẩn bị vào lớp 1. Trong khi đó, với trẻ 3 tuổi, việc hình thành thói quen, khả năng giao tiếp đơn giản, tự phục vụ và hòa nhập với lớp học được đặt lên trước.
“Dạy học ở vùng cao không thể nóng vội. Điều quan trọng là để trẻ thích đến lớp và muốn đến lớp học” - cô Thu chia sẻ.
Những thay đổi bắt đầu diễn ra chậm rãi, nhưng mỗi ngày một chút. Trẻ 3 tuổi đã biết tự rửa tay, cất đồ dùng sau khi chơi. Trong giờ học, những cánh tay bắt đầu giơ lên. Có em trước đây cô hỏi chỉ nhìn bạn, nay đã lí nhí trả lời.
Trung thu năm nay đến khi cô và trò mới chỉ có vài tuần làm quen. Điểm trường xa, điều kiện còn thiếu thốn, nhưng một mâm cỗ nhỏ vẫn được cô chuẩn bị chu đáo. Không sân khấu, không đèn hoa rực rỡ, chỉ có ít bánh kẹo và tiếng cười trong trẻo của trẻ thơ. Khoảnh khắc cùng nhau phá cỗ, hát ca cũng là cách để cô trò thêm gần gũi, giúp trẻ cảm thấy trường học là nơi thân thuộc, nơi các em được quan tâm và chờ đón mỗi ngày.
Anh Giàng A Sang, phụ huynh học sinh chia sẻ: “Điểm trường đi lại rất khó khăn nên mỗi cô giáo đến đây đều phải rất cố gắng. Cô rất thương học sinh, tận tình dạy bảo các cháu”.
Mỗi ngày, cô Phạm Thanh Thu vẫn đến lớp từ sáng sớm, đón từng đứa trẻ. Trong căn phòng nhỏ trên đỉnh Tà Chơ, những bài học đầu đời đang dần mở một thế giới rộng hơn bản làng thân thuộc; để rồi từ đó, những ước mơ nhỏ bé sẽ được ươm mầm.
