Những con tem giữ ký ức
Gần 50 con tem nằm ngay ngắn trong những trang sổ đã ngả màu thời gian được ông Trịnh Quang Hãnh ở xã Mường Khương nâng niu như báu vật. Ông Hãnh cẩn thận sưu tầm, phân loại, ghi chú từng con tem, bởi với ông, mỗi hình ảnh về Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là một dấu mốc trong cuộc đời và sự nghiệp của Người, mà còn gợi lại một câu chuyện, một lát cắt lịch sử và những ký ức đã theo ông suốt nhiều thập kỷ.
Ông Trịnh Quang Hãnh với đam mê sưu tầm tem lịch sử.
Mỗi lần mở trang sổ cũ, ông không chỉ nhìn thấy hình ảnh Bác, mà còn nhìn thấy tuổi trẻ của mình, nhìn thấy một thế hệ đã sống trong những năm tháng đất nước còn chiến tranh và luôn đau đáu mong muốn được góp sức bảo vệ quê hương.
Ông Trịnh Quang Hãnh chia sẻ: "Trong dịp Bác Hồ lên thăm Lào Cai, Bác đã đến tận nhà ông Trần Văn Nỏ - người có công lao lớn trong việc phát hiện ra mỏ apatit. Tôi được biết Bưu chính viễn thông Việt Nam đã có tem thư về hình ảnh quý này. Hiện tôi đang cố công tìm".
Với thế hệ của ông Hãnh, Bác Hồ không phải hình ảnh xa xôi trong những trang sách lịch sử. Người hiện diện trong câu chuyện kể ở lớp học, trong những lời căn dặn và việc làm mà mỗi người trẻ khi ấy đều mong muốn noi theo.
Ký ức ấy in đậm nhất trong ông Hãnh là vào năm 1969, khi tin Bác Hồ qua đời được báo về nơi sơ tán. Khi ấy, ông Hãnh còn là học sinh, cùng thầy cô, bạn bè bàng hoàng đón nhận tin dữ. Cả trường lặng đi trong niềm tiếc thương vô hạn.
Với ông Hãnh, những con tem nhỏ bé ấy không đơn thuần là vật sưu tầm. Đó là những mảnh ghép của ký ức, giúp ông tìm lại một thời tuổi trẻ và những năm tháng hào hùng của đất nước.
Một câu nói, một đời người
Nếu ông Trịnh Quang Hãnh giữ hình ảnh Bác qua những con tem, thì trong căn nhà của ông Lê Công Tưởng ở xã Chấn Thịnh, hình ảnh Người được lưu giữ bằng một khẩu hiệu treo trang trọng trong nhà: “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”- câu nói đã trở thành kim chỉ nam trong cuộc đời ông.
Ông Tưởng cho biết, 60 năm tuổi Đảng cũng là sáu thập kỷ ông chứng kiến đất nước đi qua chiến tranh, hòa bình và những chặng đường dựng xây, đổi mới. Trong hành trình ấy, lời Bác về độc lập, tự do không chỉ là câu nói lịch sử, mà trở thành lời nhắc nhở về trách nhiệm của mỗi người đối với Tổ quốc.
Với ông Tưởng, điều quý giá nhất không phải là nhắc lại câu nói cho đúng, mà là làm sao để tinh thần trong câu nói ấy được thể hiện bằng chính cuộc sống của mình.
Những năm tháng chiến đấu, những Huân chương Chiến công và Huy hiệu Dũng sĩ giữ nước mà ông được trao vì thế không chỉ là phần thưởng ghi dấu một chặng đời, mà còn là câu chuyện về cách một thế hệ đã biến lời Bác dạy thành lựa chọn và hành động của mình.
Từ lời của vị lãnh tụ đến cuộc đời người lính, rồi từ người cha, người ông trở thành lời căn dặn dành cho con cháu sau này, giá trị của độc lập, tự do tiếp tục được trao truyền theo cách giản dị.
Ông Tưởng muốn thế hệ sau hiểu rằng những điều tưởng như bình thường hôm nay đã được đánh đổi bằng mồ hôi, xương máu của biết bao thế hệ đi trước. Vì thế, trân trọng độc lập, tự do cũng là biết sống có trách nhiệm, biết giữ gìn những thành quả đã có và làm tròn bổn phận của một công dân.
Những tấm huy hiệu trao truyền qua các thế hệ
Ở xã Bản Lầu, ký ức về Bác lại được lưu giữ trong những tấm huy hiệu đã bạc màu theo năm tháng của một gia đình người Giáy thôn Na Nhung. Đó là kỷ vật gắn với cụ Lục Bình Quyền, cha ông Lục Thượng Khiêm - người từng hai lần được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh và bốn lần được Bác tặng Huy hiệu vì hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.
Thời gian có thể khiến màu sắc trên những tấm huy hiệu nhạt dần, nhưng giá trị tinh thần của chúng lại được bồi đắp qua mỗi lần câu chuyện được kể lại. Trong gia đình ông Khiêm, những kỷ vật ấy được trao cùng lời nhắc nhở giản dị: cha ông đã lựa chọn con đường cách mạng, thì con cháu phải biết tiếp nối bằng việc học tập, lao động và sống có trách nhiệm với gia đình, quê hương.
Từ những tấm huy hiệu của thế hệ trước, một câu chuyện mới đang được viết tiếp trong gia đình. Danh hiệu dòng họ Lục hiếu học, rồi dòng họ tự quản chính là sự tiếp nối những giá trị mà thế hệ trước đã gây dựng. Bởi học tập, lao động, đoàn kết và sống có trách nhiệm với cộng đồng chính là cách những giá trị tốt đẹp được chuyển hóa từ ký ức thành đời sống.
Khi kỷ vật trở thành cầu nối với lịch sử
Một con tem, một câu nói, những tấm huy hiệu - mỗi hiện vật chỉ là một phần rất nhỏ của lịch sử. Nhưng phía sau đó là những con người cụ thể, những cuộc đời cụ thể và cả chặng đường đất nước đã đi qua. Nhờ những kỷ vật ấy, lịch sử không còn chỉ hiện diện trong sách vở mà trở nên gần gũi hơn qua câu chuyện của những người đã từng sống trong thời đại ấy.
Ở Lào Cai, việc gìn giữ ký ức về Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ diễn ra trong mỗi gia đình. Những địa danh Người từng đặt chân đến, những di tích, hiện vật và câu chuyện của các nhân chứng cũng được quan tâm bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị. Đó là những địa chỉ để thế hệ hôm nay tìm hiểu về cuộc đời, tư tưởng, đạo đức, phong cách của Người, đồng thời hiểu hơn về lịch sử cách mạng của quê hương, đất nước.
Đồng chí Dương Đức Huy - Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Lào Cai khẳng định, việc bảo tồn những dấu tích gắn với Bác có ý nghĩa trong gìn giữ lịch sử, đồng thời tạo ra những không gian giáo dục truyền thống trực quan, sinh động cho các thế hệ hôm nay.
Đồng chí nhấn mạnh, những dấu tích ấy giúp thế hệ hôm nay đến gần hơn với quá khứ, không phải bằng những khái niệm khô cứng, mà qua những con người từng sống, từng gặp Bác, từng chiến đấu và cống hiến trong những năm tháng của đất nước. Quan trọng hơn, những giá trị được gửi gắm trong đó - độc lập, tự do, lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm và sự cống hiến - vẫn có thể tìm thấy hình hài trong cuộc sống hôm nay.
Để những hành trình còn mãi
Thời gian không ngừng trôi. Những người từng gặp Bác rồi sẽ dần trở thành những nhân chứng của lịch sử; những trang tư liệu, những kỷ vật cũng ngày càng in hằn dấu vết thời gian. Nhưng ký ức về Bác sẽ không mất đi nếu vẫn còn những người trân trọng gìn giữ và những thế hệ sẵn sàng lắng nghe, tiếp nhận rồi kể lại câu chuyện ấy theo cách của mình.
Theo dấu chân Bác không chỉ là tìm về những nơi Người từng đến, những vật Người từng trao hay những câu chuyện thuộc về quá khứ. Đó còn là hành trình mỗi thế hệ tự soi mình trong những giá trị Người để lại, để hiểu hơn giá trị của độc lập, tự do, biết sống có trách nhiệm và góp sức dựng xây quê hương.
Ở nơi biên cương hôm nay, những dấu chân ấy vì thế vẫn chưa dừng lại, mà còn được nối dài từ ký ức của những người đi trước đến niềm tin, trách nhiệm và hành động của những thế hệ hôm nay và mai sau.
