Sáng 16/10, tại buổi quán triệt nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa 14, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị trình bày chuyên đề về quy định đối với đảng viên tham gia hoạt động đầu tư, kinh doanh.
Ông Nguyễn Thanh Nghị cho biết qua 20 năm qua, số đảng viên làm kinh tế tư nhân tăng hơn 5 lần, từ hơn 35.000 người năm 2006 lên 187.000 người năm 2026. Nhận thức về đảng viên làm kinh tế tư nhân có chuyển biến tích cực; đội ngũ đảng viên, doanh nhân do đảng viên làm chủ, tham gia quản lý đã có nhiều đóng góp về sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm, thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước và an sinh xã hội.
Tuy nhiên, với hơn 5,6 triệu đảng viên của toàn Đảng, mức độ tham gia của đảng viên vào phát triển kinh tế tư nhân còn chưa như kỳ vọng. Tỷ lệ đảng viên làm kinh tế tư nhân chỉ chiếm 3,31%. Đến cuối năm 2025, số đảng viên là chủ doanh nghiệp tư nhân chỉ chiếm khoảng 0,15% tổng số đảng viên toàn Đảng.
Nguyên nhân cơ bản là do Quy định cũ chủ yếu tập trung với đảng viên ngoài khu vực công tham gia kinh tế tư nhân. Nhiều quy định cho đảng viên làm kinh tế tư nhân còn chưa thực sự rõ, chưa phân định đầy đủ quyền, giới hạn và trách nhiệm theo địa vị pháp lý, chức vụ, vị trí công tác.
Vì vậy, Hội nghị lần thứ tư đã thống nhất ban hành Quy định số 224 về đảng viên tham gia hoạt động đầu tư, kinh doanh thay thế Quy định số 15. Theo đó, Trung ương yêu cầu đổi mới tư duy, chuyển từ tư duy "cho phép" sang "khuyến khích, tạo điều kiện" để đảng viên làm giàu hợp pháp, chính đáng, đóng góp cho đất nước, mở rộng sự tham gia của đảng viên trong khu vực công. Quy định cũng chuyển từ tư duy chủ yếu "được làm/không được làm" sang "được làm - được làm có điều kiện, có kiểm soát - không được làm", gắn với kiểm soát xung đột lợi ích.
Về nguyên tắc chung, đảng viên tham gia hoạt động đầu tư kinh doanh phải tuân thủ pháp luật; gương mẫu thực hiện đầy đủ nghĩa vụ, trách nhiệm với Nhà nước, xã hội, môi trường, người lao động, người tiêu dùng; giữ gìn đạo đức kinh doanh. "Cấp ủy, tổ chức đảng không đặt thêm điều kiện, thủ tục hạn chế quyền đầu tư kinh doanh hợp pháp của đảng viên ngoài những điều kiện, thủ tục quy định tại Quy định này và hướng dẫn của Ban Bí thư", ông nói.
Theo nghị quyết, đảng viên trong khu vực công không được sử dụng trái quy định tài sản nhà nước, thông tin, dữ liệu, nhân lực, kết quả nghiên cứu phục vụ hoạt động đầu tư kinh doanh của bản thân, người có liên quan hoặc nhóm lợi ích; không được đầu tư kinh doanh vào tổ chức kinh tế, lĩnh vực mà mình trực tiếp quyết định, quản lý; không được để ảnh hưởng đến chức trách, nhiệm vụ được giao.
Quyền đầu tư kinh doanh của đảng viên được quy định theo 6 nhóm
Theo nghị quyết, đảng viên ngoài khu vực công được tham gia tất cả hoạt động đầu tư, kinh doanh theo Quy định số 224. Tuy nhiên, họ không được xử lý công việc có xung đột lợi ích chưa được kiểm soát hoặc ảnh hưởng tiêu cực đến việc thực hiện nhiệm vụ công được giao.
Với cán bộ, công chức, Quy định cho phép thực hiện mà không cần xin chấp thuận các hoạt động chuyên môn, khai thác tài sản tạo thu nhập và đầu tư kinh doanh không bao gồm thành lập tổ chức kinh tế, nắm quyền chi phối, quản lý hoặc điều hành.
Cán bộ, công chức không thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý và không làm việc ở vị trí có nguy cơ cao phát sinh xung đột lợi ích được mở rộng quyền. Họ có thể thành lập tổ chức kinh tế hoặc đầu tư chi phối, nhưng phải được chấp thuận. Cán bộ thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý và cán bộ, công chức ở vị trí, lĩnh vực có nguy cơ cao không được thành lập tổ chức kinh tế, nắm cổ phần chi phối, quản lý hoặc điều hành.
Viên chức được thực hiện mà không cần xin chấp thuận các hoạt động chuyên môn, khai thác tài sản tạo thu nhập và đầu tư kinh doanh không bao gồm thành lập tổ chức kinh tế, nắm quyền chi phối, quản lý hoặc điều hành. Viên chức không làm việc ở vị trí, lĩnh vực có nguy cơ cao được thành lập tổ chức kinh tế hoặc đầu tư chi phối, nhưng không được quản lý, điều hành. Viên chức không giữ chức vụ quản lý có thể tạm thời rời vị trí công tác để thành lập tổ chức kinh tế, đầu tư chi phối, quản lý hoặc điều hành tổ chức kinh tế.
Đảng viên đang công tác, phục vụ trong Quân đội nhân dân, Công an nhân dân được thực hiện mà không cần xin chấp thuận các hoạt động chuyên môn, khai thác tài sản tạo thu nhập và đầu tư kinh doanh không bao gồm thành lập tổ chức kinh tế, nắm quyền chi phối, quản lý hoặc điều hành.
Đảng viên là người quản lý doanh nghiệp nhà nước hoặc người đại diện phần vốn nhà nước được thực hiện các hoạt động chuyên môn, khai thác tài sản tạo thu nhập và đầu tư kinh doanh không bao gồm thành lập tổ chức kinh tế, nắm quyền chi phối, quản lý hoặc điều hành. Họ được mua, nhận, nắm giữ cổ phần, phần vốn góp và thực hiện quyền của cổ đông, thành viên tại doanh nghiệp do mình quản lý hoặc đại diện phần vốn nhà nước theo quy định pháp luật. Việc thực hiện quyền đối với phần vốn cá nhân phải tách bạch với trách nhiệm quản lý, đại diện vốn nhà nước và bảo đảm kiểm soát xung đột lợi ích.
Đảng viên thôi giữ chức vụ, thôi công tác hoặc nghỉ hưu được tham gia các hoạt động đầu tư, kinh doanh như đảng viên ngoài khu vực công, trừ những hoạt động bị hạn chế liên quan đến lĩnh vực, công việc đã phụ trách, trong phạm vi và thời hạn theo quy định pháp luật. Người thôi giữ chức vụ nhưng tiếp tục công tác trong khu vực công thực hiện quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm theo chức danh, vị trí mới được giao, đồng thời tuân thủ các hạn chế liên quan đến lĩnh vực, công việc đã phụ trách.
Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nhìn nhận Quy định số 224 thể hiện bước đổi mới trong tư duy và phương thức quản lý đảng viên tham gia đầu tư, kinh doanh. Quy định khuyến khích đảng viên phát huy năng lực, đầu tư, kinh doanh hợp pháp, làm giàu chính đáng và đóng góp cho xã hội; đồng thời yêu cầu chủ động kiểm soát xung đột lợi ích, thực hiện nghiêm trách nhiệm nêu gương.
Sơn Hà
