Lời yêu từ miền núi đá

LCĐT - Địa danh Si Ma Cai theo phiên âm tiếng Mông là Xênh Mùa Ca. Truyền thuyết kể rằng: Xửa xưa, rồng của nhà trời đi kinh lý, đến miền đất này, thấy cảnh sông núi hùng vĩ như chốn bồng lai nên đã hóa thành con ngựa to cao hạ giới. Người dân nhìn thấy con ngựa lạ nơi họp chợ nên gọi là Sin Mã Cai (Chợ ngựa mới)…

Si Ma Cai hôm nay. Ảnh: Ngọc Bằng
Si Ma Cai hôm nay.                               Ảnh: Ngọc Bằng

Tôi lặng lẽ men theo dốc đá đến hội Gầu tào giữa tiết xuân ấm áp. Đi dưới tinh khôi hoa lê, hoa mận, hoa đào của xứ núi Xênh Mùa Ca, chợt tiếng hát bên khe thì thầm như hơi thở mùa sang, khiến bước chân tôi chầm chậm. Cố rướn người nhìn qua tán lá nơi thanh âm, nhè nhẹ gìm nhịp thở, như sợ lời ca kia lẫn vào tiếng chim “cư cứ” đang ríu rít gọi mặt trời, như sợ giai điệu ấy lẫn vào tiếng suối nguồn rủ rê róc rách, như sợ lời ca lẫn vào gió núi mây ngàn Xênh Mùa Ca huyền diệu: “Đêm đã qua sao lượn vòng đổi chỗ/Ngày đã rạng lối đi sáng tỏ/Ta lê bước về nhà/Mà hồn như còn ngủ ở thắt lưng em/Mà hồn như còn ngủ bên tà váy em/Mà ngỡ hồn anh như còn ngủ bên ngực em”. Tiếng cô gái líu lo như chim họa mi tan vào sương sớm: “Hỡi chàng trai người ơi!/Để cho mép lá không đọng giọt sương đục/để cuống lá đọng giọt sương trong/Nữ đồng trinh này muốn về cùng anh/Ta chung lều nương/ta chung chiếu chăn/ Ngày ngày làm ăn/Nuôi đàn con ngoan”… Ôi, câu hát như thực, như mơ, làm tôi thổn thức nhớ về đêm trăng huyền ảo ngày nào. Câu dân ca gầu plềnh em trao, khúc tình ca em tặng, tôi mắc nợ lời yêu của miền núi đá.

Đấy là lần đầu tiên tôi theo Vàng A Sáng đi Lễ hội Gầu tào vào cái đêm trăng huyền diệu hát ca bắt vợ, tìm chồng - một loại hình văn hóa truyền thống nuôi dưỡng tâm hồn người xứ núi, để sớm xuân nay, giữa ngạt ngào hương sắc núi rừng, bao la đất trời Si Ma Cai mà lòng dạ tôi xốn xang rạo rực.

Đón chúng tôi là ông Lý Xuân Thành, Phó Chủ tịch UBND huyện Si Ma Cai, cùng những người bạn vùng cao gặp lần đầu đã thành cố tỷ. Được sự giúp đỡ của các anh, cuộc hành trình dọc dài Xênh Mùa Ca mùa hoa nở của chúng tôi bắt đầu khi những tia nắng vàng vừa kịp vén màn sương sớm.

Tuyến Quốc lộ 4D xuyên qua mảnh đất này mềm mại như eo thiếu nữ. Rồi từ trục chính đó, những ngã rẽ trải nhựa phẳng phiu tỏa về các xã, bản làng. Tôi thốt lên một câu nửa như hỏi, nửa như chính kiến sự đổi thay ngỡ ngàng với Phó Chủ tịch UBND huyện Lý Xuân Thành:

- Đường uốn lượn như đi trong mơ thế này có về hết được các xã chưa anh? - và nhận được câu trả lời chắc nịch của người cán bộ trẻ:

- Về hết được mà! Hôm nay, tôi sẽ đưa nhà báo đến những xã khó nhất, xa nhất!

Trong tôi dâng lên niềm phấn chấn. Đúng là không mơ sao được? Những giấc mơ về những con đường vùng cao đã thành hiện thực. Bởi, những chính sách, đường hướng đúng, kịp thời, hợp lòng dân; bởi sự vào cuộc của các cấp chính quyền, sự đầu tư, hỗ trợ của Nhà nước trong xây dựng nông thôn mới. Trên chuyến xe dọc miền Xênh Mùa Ca, những ký ức của ngày đầu thực hiện xây dựng nông thôn mới cứ thế ùa về qua lời kể của đồng chí lãnh đạo huyện: Cả cao nguyên đá những ngày ấy dấy lên cuộc cách mạng làm đường giao thông nông thôn. Mỗi mét đường mở ra hướng đến ấm no, hạnh phúc, hướng đến văn minh, tiến bộ. Bao năm núi non cách trở đã giam hãm, đường giao thông là yếu tố tiên quyết cho sự phát triển đời sống kinh tế - xã hội, xóa đói, giảm nghèo, tiến đến một nông thôn mới bền vững, đó là niềm tin, đích đến của Si Ma Cai.

Ai đã từng đến Si Ma Cai trên những con đường mòn chênh vênh hiểm trở khi xưa mới hiểu sự quyết liệt của các cấp chính quyền và sự đồng thuận của Nhân dân. Tôi nhớ và ấn tượng mãi câu nói của lão nông Tráng Seo Sẩu trên “cổng trời” Quan Hồ Thẩn, khi hỏi về những con đường mòn qua rừng đá năm xưa: “chỗ nào rộng nhất cũng chỉ vừa bụng con trâu chửa lọt qua thôi”. Đá núi, nắng gió mênh mông, nhọc nhằn cách biệt là thế, vậy mà người dân vẫn bền gan, vững chí, đồng lòng xây dựng, bảo vệ phên dậu quê hương. Đến nay, giấc mơ xưa như cổ tích. Người Si Ma Cai tự hào về bản lĩnh vùng cao mình. Thử nghĩ, với hơn 515,5 km đường giao thông nông thôn xuyên dọc ngang xứ đá về những bản làng xa xôi, mỗi năm đường lại dài, rộng thêm. Có phải là kỳ tích của xứ núi? Giờ đây xe ô tô tải lăn bánh về tất cả các xã, thôn hẻo lánh. Theo tuyến đường rộng mở, lâm, nông, thổ sản chảy về xuôi, văn minh, hiện đại từ xuôi ngược dốc đến bản làng. Cuộc sống người dân đổi thay từng ngày.

Xuân về trong tinh khôi hoa lê. Ảnh: Ngọc Bằng
Xuân về trong tinh khôi hoa lê.                                           Ảnh: Ngọc Bằng

Nhìn bản đồ, tôi hình dung Si Ma Cai như cái bình vôi xù xì, gai góc trên thượng nguồn biên ải. Núi non trập trùng, vực sâu hiểm trở, thuộc địa tầng Tây Côn Lĩnh, địa hình chia cắt mạnh. Vậy mà bao đời nay, người dân chung thủy đồng lòng xây dựng, bảo vệ quê hương, bao đời vật lộn với đá núi, thâm canh trên đá, đá thương người bảo vệ cây ngô, cây lúa nặng bông sai hạt, hoa trái bốn mùa. Vào mùa này, đến nhà nào cũng vàng óng lúa ngô trên sàn, trên gác, ấm màu no đủ. Đến nay, bình quân lương thực đã đạt 350 kg/người/năm, tuy chưa cao nhưng đó là bước tiến dài trên con đường xóa đói, giảm nghèo.

Trong những năm vừa qua, bằng những chính sách đúng, áp dụng khoa học - kỹ thuật, chuyển đổi cây trồng phù hợp với thổ nhưỡng, tạo thế mạnh sản phẩm hàng hóa, nâng cao giá trị sản phẩm trên diện tích canh tác, hình thành vùng chuyên canh cây ăn quả và cây dược liệu. Si Ma Cai phấn đấu đến năm 2025, đưa diện tích cây ăn quả ôn đới chất lượng cao lên 650 ha, mỗi năm đưa ra thị trường khoảng 2.000 tấn quả; chú trọng các cây dược liệu có giá trị cao như đương quy, tam thất, đẳng sâm, cát cánh… thành sản phẩm dược liệu đặc hữu.

Cùng với những bước tiến trong phát triển kinh tế, Si Ma Cai cũng đánh thức tiềm năng giàu có của địa phương, bảo tồn, phát huy, biến tiềm năng, di sản thành tài sản. Trên cung đường khám phá Xênh Mùa Ca, anh Trần Hoài Long, Phó Trưởng Phòng Văn hóa - Thông tin huyện Si Ma Cai chia sẻ với các thành viên trong đoàn về những đường hướng phát triển du lịch theo hướng xanh của Si Ma Cai đã và đang phát triển hiệu quả. Rồi về đề án bảo tồn và phát huy văn hóa để phát triển du lịch, góp phần xây dựng nông thôn mới bền vững. Mục tiêu là bảo tồn các lễ hội truyền thống, duy trì làng nghề dệt thổ cẩm, chạm khắc bạc, nấu rượu, làm hương. Đề án còn coi trọng việc xây dựng tuyến, điểm du lịch, các sản phẩm du lịch; khuyến khích người dân xây dựng các cơ sở lưu trú, các homestay...

Xuân về, trên các sườn núi miền đá cổ Xênh Mùa Ca lại tinh khôi hoa mận, hoa lê, lại rực rỡ hoa đào, hoa tớ dầy… Tiếng khèn lại dìu dặt thiết tha vang lên gọi bạn. Con đường xuân uốn lượn sườn núi rợp tán hoa, váy áo xập xòe bung nở như ngàn sắc xuân trẩy hội. Bên sườn non, những lời thủ thỉ hẹn hò như thêm phần tình tứ.

Ôi Xênh Mùa Ca! Lời yêu thương không vơi cạn!

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Cận cảnh thi công kéo cáp dây văng cầu biên giới qua sông Hồng

Cận cảnh thi công kéo cáp dây văng cầu biên giới qua sông Hồng

Cùng với việc đẩy nhanh thi công các đốt dầm, đơn vị thi công cầu đường bộ bắc qua sông Hồng, kết nối khu vực biên giới Bát Xát (Lào Cai, Việt Nam) với Bá Sái (Vân Nam, Trung Quốc) đang khẩn trương kéo cáp dây văng. Đây là hạng mục quan trọng, quyết định tiến độ chung của công trình, nhất là mốc hợp long nhịp chính qua sông Hồng.

Không gian phát triển mới dọc tuyến đường nối Nghĩa Lộ với cao tốc Nội Bài - Lào Cai

Không gian phát triển mới dọc tuyến đường nối Nghĩa Lộ với cao tốc Nội Bài - Lào Cai

Tuyến đường nối Nghĩa Lộ với cao tốc Nội Bài - Lào Cai hiện đã bảo đảm lưu thông toàn tuyến, tăng cường kết nối các địa phương phía Tây của tỉnh với trục giao thông liên vùng và nút giao IC14 cao tốc Nội Bài - Lào Cai. Công trình góp phần mở rộng không gian phát triển kinh tế, thúc đẩy giao thương và khai thác tiềm năng du lịch khu vực Mỏ Vàng và vùng Mường Lò.

Lực lượng cảnh sát giao thông đường thủy tăng cường tuần tra trên hồ Thác Bà

Lực lượng cảnh sát giao thông đường thủy tăng cường tuần tra trên hồ Thác Bà

Mùa nước lên, lực lượng Cảnh sát giao thông đường thủy Công an tỉnh Lào Cai tăng cường tuần tra trên hồ Thác Bà, kiểm tra điều kiện hoạt động của tàu, thuyền, hướng dẫn người dân phòng ngừa tai nạn. Cùng Tổ công tác Đội Cảnh sát giao thông đường thủy số 2, phóng viên ghi lại một số hoạt động của lực lượng khi làm nhiệm vụ trên hồ.

Niềm vui trên núi Nậm Khoang

Niềm vui trên núi Nậm Khoang

Nậm Khoang là tên thôn mới của vùng đất đầu nguồn suối Nậm Chạc, nơi trước đây có 4 thôn với những bản làng người Mông, người Dao sinh sống lâu đời. Mặc dù ở nơi cheo leo trên đỉnh núi, nhưng đồng bào các dân tộc Nậm Khoang tích cực chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi để thoát nghèo, biến nơi đây trở thành vùng đất ấm no.

Để điện lưới quốc gia không dừng ở đầu thôn

Để điện lưới quốc gia không dừng ở đầu thôn

Ở một số thôn, bản vùng cao Lào Cai, điện lưới quốc gia đã về đến nhà dân nhưng nhiều nơi vẫn truyền tải qua đường dây do các hộ góp tiền tự kéo. Dây dài, cột tre, cột gỗ tạm bợ khiến nguồn điện yếu, chập chờn, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Người dân mong muốn được Nhà nước và ngành điện đầu tư đường điện bảo đảm chất lượng để phục vụ sinh hoạt và phát triển sản xuất.

Cần khắc phục bất cập tại các hầm chui khi nâng cấp cao tốc Nội Bài - Lào Cai

Cần khắc phục bất cập tại các hầm chui khi nâng cấp cao tốc Nội Bài - Lào Cai

Dự án nâng cấp, mở rộng cao tốc Nội Bài - Lào Cai, đoạn Yên Bái - Lào Cai đang được đẩy nhanh tiến độ. Tuy nhiên, tại một số hầm chui dân sinh, tình trạng ngập úng, bùn đất tràn vào lòng hầm và thiếu ánh sáng đã gây khó khăn cho việc đi lại của người dân. Những bất cập này cần được khắc phục đồng bộ, không để kéo dài.

Kiến tạo không gian phát triển

Kiến tạo không gian phát triển

Sau khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, tỉnh Lào Cai có không gian phát triển rộng hơn nhưng cũng phải giải bài toán lớn hơn: Tổ chức lại không gian kinh tế, kết nối các vùng động lực và tập trung nguồn lực vào những công trình có khả năng tạo sức lan tỏa, phấn đấu đạt tăng trưởng hai con số. Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh Lào Cai trân trọng giới thiệu loạt bài (3 kỳ) "Kiến tạo không gian phát triển" để làm rõ về nội dung này.

Bài cuối: Tăng cường kỷ cương, đề cao tinh thần “6 dám”

Kiến tạo không gian phát triển Bài cuối: Tăng cường kỷ cương, đề cao tinh thần “6 dám”

Từ yêu cầu “rõ người, rõ việc, rõ thời hạn, rõ trách nhiệm” đến việc điều chỉnh chính sách, phối hợp xử lý hạ tầng kỹ thuật và ứng dụng dữ liệu, Lào Cai đang đặt yêu cầu đối với cán bộ ở khả năng giải quyết công việc hiệu quả, thay vì chỉ hoàn thành quy trình.

Bài 2: Từ chủ trương đến lòng dân

Kiến tạo không gian phát triển Bài 2: Từ chủ trương đến lòng dân

Thực tế việc triển khai xây dựng giao thông nông thôn ở Lào Cai cho thấy, hiến đất, tháo dỡ công trình, chặt bỏ cây trồng là biểu hiện rõ nét của sự đồng thuận. Tuy nhiên, sức dân có giới hạn, trong khi cơ chế hỗ trợ chưa sát với thực tế, vì vậy, cùng với vận động, đối thoại và phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân, chính sách phải được điều chỉnh từ những vấn đề phát sinh ở cơ sở.

Bài 1: Tổ chức lại các động lực tăng trưởng

Kiến tạo không gian phát triển Bài 1: Tổ chức lại các động lực tăng trưởng

Sau khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, tỉnh Lào Cai có không gian phát triển rộng hơn nhưng cũng phải giải một bài toán lớn hơn: Tổ chức lại không gian kinh tế, kết nối các vùng động lực và tập trung nguồn lực vào những công trình có khả năng tạo sức lan tỏa, phấn đấu đạt tăng trưởng hai con số. Từ giao thông, công nghiệp, logistics đến quỹ đất sạch, cách lựa chọn và tổ chức nguồn lực đang trở thành một phần quan trọng trong đổi mới phương thức lãnh đạo, điều hành của tỉnh.

Lên đỉnh Sán Trá, nghe “đất kể chuyện người”

Lên đỉnh Sán Trá, nghe “đất kể chuyện người”

Trên đỉnh Sán Trá, xã Hạnh Phúc, cuộc sống mới nơi bản tái định cư đã thực sự bắt đầu. Từ cuộc di dời trong hoảng hốt, 18 hộ dân nơi đây đang cùng nhau xây dựng tương lai, mang theo cả tình làng nghĩa xóm và những ước vọng chưa bao giờ cũ.

Dự án mở rộng cao tốc Nội Bài - Lào Cai sau một năm thi công

Dự án mở rộng cao tốc Nội Bài - Lào Cai sau một năm thi công

Sau một năm kể từ ngày khởi công (1/10/2025), Dự án mở rộng cao tốc Nội Bài - Lào Cai, đoạn Yên Bái - Lào Cai đang bước vào giai đoạn thi công nước rút. Nhiều hạng mục quan trọng đã cơ bản hoàn thành, hình hài tuyến cao tốc 4 làn xe dài hơn 121 km đang dần hiện rõ trên công trường.

Tiết học biên cương nơi sông Hồng chảy vào đất Việt

Tiết học biên cương nơi sông Hồng chảy vào đất Việt

Sáng 1/10, tại cột cờ Lũng Pô, xã A Mú Sung, tỉnh Lào Cai, học sinh Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS A Mú Sung tham gia “Tiết học biên cương”, tìm hiểu đường biên, mốc quốc giới, quan sát bộ đội thực hành tuần tra và tham gia lễ chào cờ. Qua trải nghiệm thực tế, các em hiểu thêm quê hương, công việc của người lính và trách nhiệm gìn giữ biên giới quốc gia.

Bài cuối: Dựa vào sức dân “giữ sạch” địa bàn

QUYẾT TÂM XÂY DỰNG “THẾ TRẬN” KHÔNG MA TUÝ Bài cuối: Dựa vào sức dân “giữ sạch” địa bàn

Giữ sạch địa bàn không chỉ bằng những đợt truy quét, xử lý mà cần sức mạnh từ mỗi gia đình, khu dân cư. Khi người dân chủ động phòng ngừa, phát hiện, cung cấp thông tin và cùng hỗ trợ người sau cai tái hòa nhập, một “thế trận lòng dân” đang được hình thành để ngăn ma túy quay trở lại.

Bài 1: Cuộc “tổng tiến công” từ cơ sở

Quyết tâm xây dựng “thế trận” không ma tuý Bài 1: Cuộc “tổng tiến công” từ cơ sở

Lào Cai đã triển khai cuộc “tổng tiến công” từ cơ sở nhằm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng 100% xã, phường không ma túy trong năm 2026. Nghị quyết 51 - NQ/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy được cụ thể hóa bằng việc huy động cả hệ thống chính trị, dồn lực giải quyết những điểm khó và gắn kết quả với trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy.

Bản làng hạnh phúc của người Bố Y

Bản làng hạnh phúc của người Bố Y

Ở những bản làng người Bố Y hôm nay, hạnh phúc là cuộc sống đủ đầy, là tiếng nói, trang phục, phong tục và sự gắn kết cộng đồng được gìn giữ, trao truyền qua các thế hệ. Giữa nhịp sống hiện đại, người Bố Y ở Mường Khương đang từng bước dựng xây cuộc sống ấm no, đồng thời lưu giữ và phát huy niềm tự hào nguồn cội. Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh Lào Cai trân trọng giới thiệu loạt bài (2 kỳ) “Bản làng hạnh phúc của người Bố Y”.

Bài cuối: Giữ “mạch nguồn” chảy mãi

Bản làng hạnh phúc của người Bố Y: Bài cuối: Giữ “mạch nguồn” chảy mãi

Ở Thính Chéng, xã Mường Khương khi nhắc đến văn hóa của dân tộc Bố Y, người ta thường tìm đến bà Lồ Lài Sửu. Ngoài 60 tuổi, bà vẫn miệt mài sưu tầm, ghi nhớ những làn điệu dân ca, phong tục, nghi lễ của dân tộc mình. Mỗi lần nói về người Bố Y, về giá trị văn hóa đã theo mình suốt cuộc đời, bà Sửu vẫn rưng rưng xúc động. 

Hành trình đưa các liệt sĩ trở về

Hành trình đưa các liệt sĩ trở về

Xác định tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ quan trọng, thể hiện trách nhiệm và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, tỉnh Lào Cai đã huy động cả hệ thống chính trị cùng chung tay tìm kiếm, đưa các chiến sĩ cách mạng còn nằm lại nơi chiến trường trở về với gia đình, quê hương.

fb yt zl tw