Năm 2016, ông Nguyễn Trường Tam, thôn Én 1, xã Khánh Yên đã quyết định chuyển diện tích đất lúa thiếu nước, hiệu quả thấp sang trồng cây ăn quả, cụ thể là các giống cam. Trước khi bắt tay vào làm, ông đã chủ động tìm hiểu kỹ thuật, trực tiếp đi học hỏi mô hình trồng cam tại Cao Phong (Hòa Bình cũ), sau đó đầu tư gần 1.800 gốc cam Vinh và cam Đường Canh về trồng trên diện tích hơn 3 ha.
Hiện nay, trang trại cam của gia đình ông Tam cho sản lượng khoảng 40 tấn quả mỗi năm. Với giá bán bình quân khoảng 25.000 đồng/kg, sau khi trừ chi phí, gia đình ông thu lãi hơn 500 triệu đồng/năm. Cùng với cam, ông còn phát triển thêm thanh long, hồng xiêm, bưởi để đa dạng hóa nguồn thu, giảm rủi ro thị trường.
Điểm nổi bật của mô hình là toàn bộ quy trình canh tác được thực hiện theo hướng VietGAP, sử dụng phân chuồng ủ vi sinh, chế phẩm sinh học thay thế thuốc hóa học. Ông Tam chia sẻ: “Muốn lâu dài thì phải làm sạch, làm đúng kỹ thuật. Khi sản phẩm đảm bảo chất lượng, người tiêu dùng tin tưởng thì đầu ra sẽ ổn định hơn”.
Câu chuyện của ông Tam không chỉ là bài toán hiệu quả kinh tế, mà còn là minh chứng cho chuyển dịch cơ cấu cây trồng theo hướng hàng hóa, có đầu tư kỹ thuật, có tính toán thị trường mang lại hiệu quả kinh tế cao và ổn định.
Nếu lĩnh vực trồng trọt cho thấy sự chuyển đổi về chất, thì chăn nuôi đang thể hiện vai trò mũi nhọn trong cơ cấu trang trại của tỉnh.
Toàn tỉnh hiện có 125 trang trại, trong đó 119 trang trại chăn nuôi, chiếm tỷ trọng lớn. Quy mô đầu tư ngày càng bài bản, từng bước hình thành vùng sản xuất tập trung.
Tại thôn Tân Việt, xã Quy Mông, anh Vũ Hoàn Hảo đầu tư hệ thống chuồng trại khép kín, nuôi 3 - 4 vạn con gà mỗi lứa. Mô hình áp dụng quy trình an toàn sinh học, kiểm soát chặt chẽ con giống, thức ăn và phòng dịch. Nhờ vậy, đàn gà sinh trưởng đồng đều, tỷ lệ hao hụt thấp, mang lại thu nhập trên 200 triệu đồng/năm sau khi trừ chi phí.
Anh Hảo cho biết: “Làm trang trại phải tính toán dài hơi, đầu tư đồng bộ từ chuồng trại đến kỹ thuật. Khi quy trình ổn định thì hiệu quả kinh tế sẽ bền vững”.
Nhiều chủ trang trại đã mạnh dạn khai thác hiệu quả đất đồi, phát triển cây ăn quả đặc sản. Điển hình như gia đình ông Trần Bá Đức ở tổ dân phố 21, phường Trung Tâm đã mạnh dạn cải tạo gần 2 ha đất đồi kém hiệu quả, để xây dựng trang trại trồng hàng chục loại cây ăn quả, như: thanh long ruột đỏ, vú sữa hoàng kim, mận, lê…
Nhờ lựa chọn giống phù hợp và chăm sóc theo hướng an toàn, mỗi năm gia đình ông thu gần 400 triệu đồng sau khi trừ chi phí.
Ông Đức chia sẻ: “Đất đồi nếu chỉ để tự nhiên thì giá trị không cao. Khi mình đầu tư cải tạo, chọn giống, có thị trường và chăm sóc bài bản thì hiệu quả kinh tế tăng rõ rệt. Quan trọng là phải kiên trì và làm đúng kỹ thuật và có đầu ra ổn định”.
Mô hình của ông Đức cho thấy xu hướng đa dạng hóa sản phẩm trong kinh tế trang trại, tận dụng lợi thế khí hậu, thổ nhưỡng để nâng cao giá trị sản xuất trên cùng một diện tích.
Bức tranh kinh tế trang trại của Lào Cai cho thấy quy mô đầu tư ngày càng tăng, năng lực sản xuất được nâng cao. Bình quân mỗi trang trại có tổng vốn đầu tư khoảng trên 2,6 tỷ đồng; giá trị sản xuất đạt trên 5,3 tỷ đồng/năm; tạo việc làm thường xuyên cho gần 600 lao động.
Việc phát triển các mô hình trang trại đóng vai trò nòng cốt trong phát triển kinh tế nông thôn thông qua việc chuyển đổi sản xuất hàng hóa, ứng dụng công nghệ cao, tạo việc làm ổn định, nâng cao thu nhập và cải thiện hạ tầng. Trang trại giúp khai thác hiệu quả đất hoang, thúc đẩy cơ giới hóa, chuyển dịch cơ cấu cây trồng/vật nuôi và thúc đẩy nông nghiệp bền vững gắn với du lịch sinh thái.
Các trang trại đã khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai, từng bước áp dụng tiến bộ kỹ thuật, cơ giới hóa một số khâu sản xuất, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Không chỉ gia tăng giá trị kinh tế, mô hình này còn đóng góp tích cực vào chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân.
Kinh tế trang trại đang giữ vai trò quan trọng trong phát triển nông nghiệp hàng hóa của tỉnh. Việc mở rộng quy mô sản xuất, áp dụng tiến bộ kỹ thuật, từng bước chuyên nghiệp hóa quản lý đã tạo nền tảng cho nông nghiệp phát triển theo hướng bền vững và gia tăng giá trị.
Thời gian tới, để phát triển kinh tế trang trại theo hướng bền vững, hiệu quả, gắn với tái cơ cấu ngành nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới, ngành nông nghiệp sẽ tiếp tục tham mưu hoàn thiện cơ chế, khuyến khích tích tụ đất đai; tăng cường liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ theo chuỗi giá trị; thúc đẩy ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý trang trại; đồng thời tạo điều kiện để các trang trại tiếp cận tốt hơn các chính sách hỗ trợ về tín dụng, hạ tầng và khoa học kỹ thuật.
Cùng với việc mở rộng quy mô, nhiều chủ trang trại đã chú trọng hơn đến yếu tố môi trường, áp dụng các biện pháp xử lý chất thải, xây dựng quy trình an toàn sinh học, từng bước hướng đến sản xuất tuần hoàn. Đây là nền tảng quan trọng để kinh tế trang trại phát triển hài hòa giữa hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường.
Trong bối cảnh chuyển đổi số nông nghiệp, việc xây dựng hệ thống quản lý trang trại trên nền tảng dữ liệu, truy xuất nguồn gốc, mã định danh sản phẩm cũng đang được định hướng triển khai, mở ra cơ hội nâng cao tính minh bạch và khả năng cạnh tranh của nông sản địa phương
Từ những mô hình cụ thể như vườn cam VietGAP ở Khánh Yên hay trang trại gà quy mô lớn ở Quy Mông, có thể thấy rõ xu hướng nông nghiệp Lào Cai đang chuyển dần từ sản xuất tự cung tự cấp sang sản xuất hàng hóa có quy mô, có kỹ thuật và có định hướng thị trường.
Khi các trang trại tiếp tục được tạo điều kiện mở rộng quy mô, tăng cường liên kết và ứng dụng công nghệ, kinh tế trang trại sẽ không chỉ là mô hình sản xuất hiệu quả, mà thực sự trở thành động lực then chốt trong chuyển đổi nền nông nghiệp hàng hóa của tỉnh hiện đại hơn, bền vững hơn và có sức cạnh tranh cao hơn trên thị trường.
