Tại một hội nghị do ngành du lịch tổ chức, đại diện lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch từng cảnh báo: Không thể làm theo tư duy “ăn xổi” trong hoạt động du lịch. Ấn tượng xấu sẽ lan rất nhanh, và chúng ta sẽ dần mất khách. Vấn đề này vẫn còn tính thời sự, nhất là khi Việt Nam đã cam kết thực hiện 17 mục tiêu phát triển bền vững, trong đó có những mục tiêu liên quan trực tiếp đến phát triển du lịch.
Nhiều năm qua, ngành du lịch Việt Nam có bước tăng trưởng khá ấn tượng cả về lượng khách lẫn doanh thu. Chỉ riêng năm 2024, du lịch phục hồi mạnh mẽ với hơn 17,5 triệu lượt khách quốc tế (tăng gần 40% so với năm trước) và khoảng 110 triệu lượt khách nội địa, mang về nguồn thu hơn 840.000 tỷ đồng. Thế nhưng, phía sau những con số ấy là không ít vết gợn đáng suy ngẫm.
Những bất cập trong văn hóa phục vụ vẫn chưa được khắc phục triệt để-từ tình trạng “đội giá” vô tội vạ, phục vụ thiếu chuyên nghiệp, cho đến những chiêu trò lừa đảo đội lốt tua “siêu rẻ” hay “combo 0 đồng”. Hậu quả là không ít người mất tiền, và mất cả niềm tin.
Nhiều chuyên gia lĩnh vực du lịch đã khuyến cáo, nếu muốn đi đường dài, người làm du lịch cần thoát khỏi tư duy chặt chém, mùa vụ, để hướng đến phát triển bài bản với văn hóa ứng xử và sự chuyên nghiệp. Du lịch là ngành kinh tế tổng hợp, gắn với môi trường, bản sắc văn hóa và là hình ảnh của quốc gia. Một điểm đến dù đẹp đến đâu, nhưng thiếu sự tử tế và văn minh trong phục vụ, cũng sẽ khiến du khách quay lưng.
Phát triển du lịch bền vững còn là gìn giữ giá trị văn hóa dân tộc và bảo đảm văn hóa ứng xử, chuyên nghiệp trong mọi mắt xích: từ thiết kế chính sách, cung cấp dịch vụ đến tương tác trực tiếp với du khách.
Năm 2017, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Bộ Quy tắc ứng xử văn minh trong du lịch mang tính chuẩn mực nhằm định hướng hành vi, thái độ, thói quen, cách thức ứng xử văn minh với đối tượng áp dụng là khách du lịch là người Việt Nam đi du lịch trong nước và nước ngoài; người nước ngoài đi du lịch Việt Nam; các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động kinh doanh du lịch; cộng đồng dân cư tại các điểm du lịch.
Tuy nhiên, bên cạnh các quy định (dù có đầy đủ đến đâu), cốt lõi vẫn là con người. Không ai có thể thay thế vai trò của những hướng dẫn viên, nhân viên lễ tân đến người bán hàng ven đường... tất cả đều là những “đại sứ hình ảnh” của du lịch Việt Nam. Khi sự tử tế trở thành thói quen, khi tinh thần phục vụ được nuôi dưỡng bằng lòng tự hào, thì sức hút của du lịch Việt Nam mới lâu bền.
