Những người dân sống trên mảnh đất Lùng Phình không biết loài hoa này có từ bao giờ. Chỉ biết rằng, đây vốn là cây lương thực quen thuộc của đồng bào vùng cao.
Từ xa xưa, người dân đã trồng cây tam giác mạch để lấy hạt làm lương thực. Hạt tam giác mạch giàu tinh bột và dinh dưỡng, được sử dụng để chế biến các loại bánh, đồng thời làm nguyên liệu để nấu ra những hũ rượu thơm phức. Ngoài ra, cây tam giác mạch còn được dùng làm thức ăn cho gia súc.
Mỗi năm, hoa tam giác mạch thường nở vào hai vụ, từ tháng 4 đến tháng 5 và từ tháng 10 đến tháng 11. Khi vào mùa, sắc hoa phủ khắp các triền đồi, nương rẫy. Vòng đời của hoa tam giác mạch thường kéo dài khoảng một tháng.
Theo người dân ở Lùng Phình, trồng tam giác mạch không quá cầu kỳ. Người dân làm đất, gieo hạt rồi chờ cây ra hoa, kết quả và thu hoạch, ít phải mất công chăm sóc. Cách chế biến hạt tam giác mạch cũng khá đơn giản. Sau khi thu hoạch, hạt mạch được phơi khô, đưa vào cối đá xay vỡ vỏ trấu, rồi sàng lấy phần hạt giã thành tinh bột.
Gia đình chị Thào Thị Tấu, ở thôn Lử Thẩn, xã Lùng Phình, là một trong những hộ duy trì trồng cây tam giác mạch tại địa phương. Mỗi năm, gia đình chị gieo trồng hai vụ, sử dụng khoảng 30 - 40 kg hạt giống. Sau thu hoạch, sản phẩm tam giác mạch chủ yếu được dùng để làm bánh và làm thức ăn cho gia súc.
Vài năm gần đây, khi những cánh đồng hoa tam giác mạch ngày càng được nhiều người yêu thích, vườn hoa của gia đình chị Tấu còn phục vụ khách đến tham quan, chụp ảnh. Từ cây trồng quen thuộc gắn bó với đời sống và sản xuất của người dân địa phương, nay tam giác mạch đã có thêm giá trị trong phục vụ du lịch.
Xã Lùng Phình hiện có gần 10 ha cây tam giác mạch, tập trung tại các thôn Lử Thẩn, Seng Sui và Lả Dì Thàng. Trong 10 tháng năm 2026, xã Lùng Phình đón khoảng 7.800 lượt khách, với doanh thu du lịch ước đạt 23 tỷ đồng.
Thời điểm này, hoa tam giác mạch phủ sắc trắng hồng trên những triền đồi Lùng Phình, thu hút đông đảo người dân và du khách đến tham quan, chụp ảnh. Nhiều người còn mua hoặc tự tay cắt hoa tại vườn mang về, tận hưởng trải nghiệm giữa núi rừng hùng vĩ và tiết trời se lạnh vùng cao.
Chị Giàng Thị Chao, người dân thôn Lử Thẩn, cho biết chị thường đến vườn hoa vào dịp tam giác mạch nở rộ. “Đến mùa hoa, mình thường rủ bạn bè, gia đình đến vườn hoa chơi, chụp ảnh, lưu lại những bức ảnh đẹp làm kỷ niệm” - chị Giàng Thị Chao cho biết.
Trước nhu cầu tham quan của du khách, một số hộ dân xã Lùng Phình đã trồng tam giác mạch kết hợp thu hoạch hạt và phục vụ du lịch. Hiện, du khách tham quan, chụp ảnh tại các vườn hoa được miễn phí; nếu muốn ủng hộ, du khách có thể tùy tâm đóng góp.
Từ cây trồng quen thuộc của đồng bào vùng cao, hoa tam giác mạch đang trở thành sản phẩm du lịch có sức hút. Việc nghiên cứu mở rộng diện tích, hình thành vùng hoa gắn với du lịch cộng đồng được kỳ vọng tạo thêm sản phẩm du lịch mới, phát huy lợi thế cảnh quan và thu hút du khách đến Lùng Phình mỗi mùa hoa nở.
Ông Sùng Seo Nhà, cán bộ Phòng Văn hóa - Xã hội xã Lùng Phình, cho biết: “Thời gian tới, chúng tôi sẽ tham mưu cho Phòng Văn hóa - Xã hội xã, UBND xã tiếp tục nghiên cứu, khuyến khích người dân mở rộng diện tích trồng, từng bước hình thành vùng hoa tam giác mạch gắn với du lịch cộng đồng, thu hút du khách đến tham quan”.
Xã Lùng Phình định hướng vận động người dân, tổ hợp tác phát triển trồng, chăm sóc và khai thác giá trị kinh tế từ cây tam giác mạch; quy hoạch vùng trồng tập trung phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng, gắn với phát triển du lịch trải nghiệm mùa hoa, kết nối các điểm du lịch và sản phẩm đặc trưng địa phương.
Giữa khung cảnh núi non, những bông hoa tam giác mạch nhỏ bé, mộc mạc nở rộ, tạo thành điểm nhấn, góp phần tô điểm sắc màu cho cảnh quan và thu hút nhiều người tìm đến tham quan, chụp ảnh. Đến Lùng Phình mùa hoa tam giác mạch, du khách có thể kết hợp ngắm hoa, khám phá những cung đường núi hùng vĩ và tận hưởng không khí se lạnh đặc trưng của vùng cao.
