Bản người Mông dưới chân Hoàng Liên Sơn có thứ khiến du khách đổ xô lên núi, tiền tự tìm đến

Từng loay hoay tìm cách trả tiền dựng homestay, gia đình Cứ A Ly nay có thể đón 20 khách mỗi đêm. Ở Lao Chải 1, du lịch đang mở ra sinh kế mới, nhưng điều níu chân du khách lại là những nếp nhà, món ăn và phong tục người Mông vẫn gìn giữ.

Sáng đầu tháng 10, mây lững thững trôi qua những sườn núi ở Lao Chải 1 (xã Khun Há, tỉnh Lai Châu). Những ngôi nhà nép bên thung lũng, con đường lát đá uốn qua các nếp nhà, trước cổng là những khóm hoa đang nở. Thùng rác bằng gỗ đặt dọc lối đi, những con ngõ sạch sẽ dẫn đến khoảng sân nơi người phụ nữ Mông ngồi thêu bên hiên.
Sáng đầu tháng 10, mây lững thững trôi qua những sườn núi ở Lao Chải 1 (xã Khun Há, tỉnh Lai Châu). Những ngôi nhà nép bên thung lũng, con đường lát đá uốn qua các nếp nhà, trước cổng là những khóm hoa đang nở. Thùng rác bằng gỗ đặt dọc lối đi, những con ngõ sạch sẽ dẫn đến khoảng sân nơi người phụ nữ Mông ngồi thêu bên hiên.
Ở độ cao khoảng 1.200 m, dưới chân dãy Hoàng Liên Sơn, người dân vẫn lên nương trồng lúa, chăm rừng thảo quả, nuôi ong lấy mật. Nhưng bên cạnh những công việc quen thuộc, họ bắt đầu đón khách từ miền xuôi và nước ngoài đến nghỉ lại, tìm hiểu văn hóa bản địa. Để có những căn homestay hôm nay, người dân từng phải vượt qua nhiều băn khoăn. Làm du lịch không đơn giản là kê thêm vài chiếc giường, mà còn là học cách đón tiếp khách, tổ chức dịch vụ và làm quen với một nghề chưa từng có trong kinh nghiệm mưu sinh của cha ông.
Ở độ cao khoảng 1.200 m, dưới chân dãy Hoàng Liên Sơn, người dân vẫn lên nương trồng lúa, chăm rừng thảo quả, nuôi ong lấy mật. Nhưng bên cạnh những công việc quen thuộc, họ bắt đầu đón khách từ miền xuôi và nước ngoài đến nghỉ lại, tìm hiểu văn hóa bản địa. Để có những căn homestay hôm nay, người dân từng phải vượt qua nhiều băn khoăn. Làm du lịch không đơn giản là kê thêm vài chiếc giường, mà còn là học cách đón tiếp khách, tổ chức dịch vụ và làm quen với một nghề chưa từng có trong kinh nghiệm mưu sinh của cha ông.
Cứ A Ly vẫn nhớ mùa thu năm 2021, khi anh mới 19 tuổi. Người cha Cứ A Lồng vốn quanh năm gắn với nương lúa, rừng thảo quả và những chuyến đi lấy mật ong. Lúc nông nhàn, ông chế tác đàn nhị. Một ngày, người đàn ông quen sống dựa vào mùa vụ quyết định dành phần đất trồng rau trước nhà để dựng homestay.
Cứ A Ly vẫn nhớ mùa thu năm 2021, khi anh mới 19 tuổi. Người cha Cứ A Lồng vốn quanh năm gắn với nương lúa, rừng thảo quả và những chuyến đi lấy mật ong. Lúc nông nhàn, ông chế tác đàn nhị. Một ngày, người đàn ông quen sống dựa vào mùa vụ quyết định dành phần đất trồng rau trước nhà để dựng homestay.
Nhà Cứ A Lồng nằm trên sườn đồi cao nhất bản. Từ sân, có thể nhìn ra những dãy núi nối nhau, mây phủ ngang lưng chừng và những thửa ruộng thay màu theo mùa. Cảnh quan có sẵn, văn hóa cũng không thiếu, nhưng gia đình vẫn đau đầu với câu hỏi lấy đâu ra tiền để bắt đầu. Một vụ lúa được mùa cho hơn 40 bao thóc. 3 hecta rừng thảo quả cùng những công việc thời vụ mang lại nguồn thu chưa đầy 4 triệu đồng mỗi tháng, đủ trang trải cuộc sống gia đình năm người nhưng khó tích lũy. Số tiền dành dụm chưa đến 100 triệu đồng, trong khi dựng nhà đón khách cần thêm phòng ngủ, nhà vệ sinh, điện nước và những tiện nghi tối thiểu. "Bản mình đi sau, làm sao hút khách về so với những cái tên có thương hiệu như Sa Pa hay Sin Suối Hồ, Sì Thâu Chải của Lai Châu mình”, A Ly nhớ lại.
Nhà Cứ A Lồng nằm trên sườn đồi cao nhất bản. Từ sân, có thể nhìn ra những dãy núi nối nhau, mây phủ ngang lưng chừng và những thửa ruộng thay màu theo mùa. Cảnh quan có sẵn, văn hóa cũng không thiếu, nhưng gia đình vẫn đau đầu với câu hỏi lấy đâu ra tiền để bắt đầu. Một vụ lúa được mùa cho hơn 40 bao thóc. 3 hecta rừng thảo quả cùng những công việc thời vụ mang lại nguồn thu chưa đầy 4 triệu đồng mỗi tháng, đủ trang trải cuộc sống gia đình năm người nhưng khó tích lũy. Số tiền dành dụm chưa đến 100 triệu đồng, trong khi dựng nhà đón khách cần thêm phòng ngủ, nhà vệ sinh, điện nước và những tiện nghi tối thiểu. "Bản mình đi sau, làm sao hút khách về so với những cái tên có thương hiệu như Sa Pa hay Sin Suối Hồ, Sì Thâu Chải của Lai Châu mình”, A Ly nhớ lại.
Cuối cùng, cha anh quyết định cứ làm, thiếu thì vay thêm. Mùa khô năm 2021, căn homestay bắt đầu thành hình. Trước Tết, năm phòng ngủ được hoàn thiện, gia đình dành hai phòng để ở, ba phòng còn lại đưa vào kinh doanh.
Cuối cùng, cha anh quyết định cứ làm, thiếu thì vay thêm. Mùa khô năm 2021, căn homestay bắt đầu thành hình. Trước Tết, năm phòng ngủ được hoàn thiện, gia đình dành hai phòng để ở, ba phòng còn lại đưa vào kinh doanh.
Những vị khách đầu tiên đến vào tháng Chạp, khi người Mông đang thu hoạch nông sản, gác ngô lên chái nhà và chuẩn bị đón Tết. Đó là bốn người từ Hải Phòng muốn tìm một nơi khác với những điểm du lịch quen thuộc. Họ chọn Lao Chải bởi cảnh quan và đời sống bản địa còn nguyên nét mộc mạc. Có khách, nhưng niềm vui nhanh chóng nhường chỗ cho sự lúng túng. Nước sinh hoạt khi mạnh khi yếu, chỗ sạc điện thoại chưa được bố trí, dịch vụ còn thiếu.
Những vị khách đầu tiên đến vào tháng Chạp, khi người Mông đang thu hoạch nông sản, gác ngô lên chái nhà và chuẩn bị đón Tết. Đó là bốn người từ Hải Phòng muốn tìm một nơi khác với những điểm du lịch quen thuộc. Họ chọn Lao Chải bởi cảnh quan và đời sống bản địa còn nguyên nét mộc mạc. Có khách, nhưng niềm vui nhanh chóng nhường chỗ cho sự lúng túng. Nước sinh hoạt khi mạnh khi yếu, chỗ sạc điện thoại chưa được bố trí, dịch vụ còn thiếu.
Chuyện khiến gia đình lo nhất là nấu ăn sao cho vừa miệng, đủ món và đúng giờ. Dù đã được hướng dẫn, tập huấn, những tình huống thực tế vẫn khác xa hình dung. Chủ nhà chỉ biết thật thà xin khách thông cảm nếu có điều chưa chu đáo. Bốn vị khách không bỏ đi mà chia sẻ những điều cần cải thiện. Sau lần ấy, A Ly chủ động xuống Sa Pa học thêm về hướng dẫn khách, nấu ăn và tổ chức dịch vụ lưu trú.
Chuyện khiến gia đình lo nhất là nấu ăn sao cho vừa miệng, đủ món và đúng giờ. Dù đã được hướng dẫn, tập huấn, những tình huống thực tế vẫn khác xa hình dung. Chủ nhà chỉ biết thật thà xin khách thông cảm nếu có điều chưa chu đáo. Bốn vị khách không bỏ đi mà chia sẻ những điều cần cải thiện. Sau lần ấy, A Ly chủ động xuống Sa Pa học thêm về hướng dẫn khách, nấu ăn và tổ chức dịch vụ lưu trú.
Từ chỗ chỉ quen làm nương, anh bắt đầu học cách sắp xếp phòng nghỉ, tính toán bữa ăn, lắng nghe phản hồi và tìm cách để khách muốn quay lại. Căn homestay không chỉ là khoản đầu tư, mà còn đánh dấu bước chuyển từ việc trông chờ mùa vụ sang tạo nguồn thu từ cảnh quan và văn hóa quê hương.
Từ chỗ chỉ quen làm nương, anh bắt đầu học cách sắp xếp phòng nghỉ, tính toán bữa ăn, lắng nghe phản hồi và tìm cách để khách muốn quay lại. Căn homestay không chỉ là khoản đầu tư, mà còn đánh dấu bước chuyển từ việc trông chờ mùa vụ sang tạo nguồn thu từ cảnh quan và văn hóa quê hương.
Những gia đình như Cứ A Lồng không phải tự mình mở lối. Bà Hoàng Thị Ngoan, cán bộ Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Khun Há, nhớ những hộ đầu tiên phát triển homestay như gia đình A Lồng, A Sình, A Sái, Hoa Sửu. Lao Chải có cảnh quan đẹp, bản sắc văn hóa rõ nét, nhưng để biến lợi thế thành sinh kế vẫn cần vốn, kiến thức và thời gian. Thời điểm đó, du lịch cộng đồng ở Lai Châu đã được biết đến qua Sin Suối Hồ, Sì Thâu Chải. Lao Chải chưa có thương hiệu, huyện Tam Đường cũ phải dành nguồn lực hỗ trợ, tổ chức cho người dân học hỏi kinh nghiệm ở Sa Pa và những nơi khác.
Những gia đình như Cứ A Lồng không phải tự mình mở lối. Bà Hoàng Thị Ngoan, cán bộ Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Khun Há, nhớ những hộ đầu tiên phát triển homestay như gia đình A Lồng, A Sình, A Sái, Hoa Sửu. Lao Chải có cảnh quan đẹp, bản sắc văn hóa rõ nét, nhưng để biến lợi thế thành sinh kế vẫn cần vốn, kiến thức và thời gian. Thời điểm đó, du lịch cộng đồng ở Lai Châu đã được biết đến qua Sin Suối Hồ, Sì Thâu Chải. Lao Chải chưa có thương hiệu, huyện Tam Đường cũ phải dành nguồn lực hỗ trợ, tổ chức cho người dân học hỏi kinh nghiệm ở Sa Pa và những nơi khác.
Bà con dần hiểu rằng đón khách không chỉ là mở cửa nhà. Phòng nghỉ phải sạch, bữa ăn cần phù hợp, không gian gọn gàng, người làm dịch vụ phải biết phối hợp. Bà Ngoan kể, có lần bản nhận phục vụ một đoàn khách trải nghiệm văn hóa đặt sáu mâm cơm. Đây là đoàn đông hiếm thấy lúc bấy giờ. Người dân chưa quen chuẩn bị lượng thực phẩm lớn, xây dựng thực đơn hay phân chia công việc. Bà con gọi xã, xã liên hệ huyện; cuối cùng, cán bộ cùng vào bản hỗ trợ chuẩn bị bữa ăn.
Bà con dần hiểu rằng đón khách không chỉ là mở cửa nhà. Phòng nghỉ phải sạch, bữa ăn cần phù hợp, không gian gọn gàng, người làm dịch vụ phải biết phối hợp. Bà Ngoan kể, có lần bản nhận phục vụ một đoàn khách trải nghiệm văn hóa đặt sáu mâm cơm. Đây là đoàn đông hiếm thấy lúc bấy giờ. Người dân chưa quen chuẩn bị lượng thực phẩm lớn, xây dựng thực đơn hay phân chia công việc. Bà con gọi xã, xã liên hệ huyện; cuối cùng, cán bộ cùng vào bản hỗ trợ chuẩn bị bữa ăn.
Rau xanh, thực phẩm phần lớn do người dân tự nuôi trồng. Điều họ cần học thêm là cách chế biến, sử dụng gia vị và tổ chức phục vụ. Qua từng lần đón khách, kinh nghiệm được tích lũy, những món ăn truyền thống được đưa vào thực đơn, các hộ biết phối hợp để đáp ứng nhu cầu du khách. “Người dân bản tâm tính thuần hậu cũng là yếu tố giữ người lại. Làm du lịch phải đi từng bước, không thể trồng cây là cho ngay quả ngọt”, bà Ngoan nói. Lao Chải thay đổi từ những việc nhỏ: nhà cửa được chỉnh trang, hoa trồng trước hiên, lối đi sạch hơn. Người biết nấu ăn chế biến món truyền thống; người khéo tay may vá, thêu thùa có thêm sản phẩm để bán. Những hộ không làm homestay vẫn tham gia bằng cách cung cấp nông sản, thổ cẩm, đồ lưu niệm hoặc trải nghiệm văn hóa. Du lịch dần trở thành sinh kế chung, thay vì chỉ là công việc của vài gia đình có phòng nghỉ.
Rau xanh, thực phẩm phần lớn do người dân tự nuôi trồng. Điều họ cần học thêm là cách chế biến, sử dụng gia vị và tổ chức phục vụ. Qua từng lần đón khách, kinh nghiệm được tích lũy, những món ăn truyền thống được đưa vào thực đơn, các hộ biết phối hợp để đáp ứng nhu cầu du khách. “Người dân bản tâm tính thuần hậu cũng là yếu tố giữ người lại. Làm du lịch phải đi từng bước, không thể trồng cây là cho ngay quả ngọt”, bà Ngoan nói. Lao Chải thay đổi từ những việc nhỏ: nhà cửa được chỉnh trang, hoa trồng trước hiên, lối đi sạch hơn. Người biết nấu ăn chế biến món truyền thống; người khéo tay may vá, thêu thùa có thêm sản phẩm để bán. Những hộ không làm homestay vẫn tham gia bằng cách cung cấp nông sản, thổ cẩm, đồ lưu niệm hoặc trải nghiệm văn hóa. Du lịch dần trở thành sinh kế chung, thay vì chỉ là công việc của vài gia đình có phòng nghỉ.
Du khách đến Lao Chải có thể tìm hiểu nghề thủ công, thưởng thức món ăn truyền thống, quan sát nhịp sống gắn với nương rẫy. Một số gia đình kết hợp làm du lịch với may vá, bán quần áo truyền thống và đồ thủ công. Những kỹ năng vốn có trong đời sống thường ngày nay tạo thêm thu nhập. Một số thanh niên cùng tuổi A Ly chọn ở lại bản làm dịch vụ, trồng rừng thay vì đến các khu công nghiệp tìm việc. Du lịch tạo thêm cơ hội kiếm sống trên chính mảnh đất cha ông khai phá, đồng thời khuyến khích họ gìn giữ cảnh quan và phong tục.
Du khách đến Lao Chải có thể tìm hiểu nghề thủ công, thưởng thức món ăn truyền thống, quan sát nhịp sống gắn với nương rẫy. Một số gia đình kết hợp làm du lịch với may vá, bán quần áo truyền thống và đồ thủ công. Những kỹ năng vốn có trong đời sống thường ngày nay tạo thêm thu nhập. Một số thanh niên cùng tuổi A Ly chọn ở lại bản làm dịch vụ, trồng rừng thay vì đến các khu công nghiệp tìm việc. Du lịch tạo thêm cơ hội kiếm sống trên chính mảnh đất cha ông khai phá, đồng thời khuyến khích họ gìn giữ cảnh quan và phong tục.

Lao Chải đón khách từ năm 2018, được công nhận là bản du lịch cộng đồng năm 2019. Năm 2024, các hộ làm homestay được tập huấn về kinh doanh lưu trú, liên kết du lịch cộng đồng và chế biến món ăn truyền thống. Cùng năm, bản đạt chứng nhận OCOP 3 sao. Đến năm 2026, Lao Chải giành Giải thưởng Du lịch Việt Nam ở hạng mục “Điểm đến có sản phẩm du lịch có nội hàm văn hóa sâu sắc”.

Theo số liệu địa phương, năm 2024, bản đón khoảng 19.300 lượt khách. Đến hết tháng 9/2026, con số này đạt gần 31.300 lượt, trong đó có khoảng 2.200 lượt khách quốc tế. Hiện 30 hộ trực tiếp kinh doanh dịch vụ du lịch, với khả năng phục vụ hơn 400 khách lưu trú mỗi đêm; khoảng 80 hộ tham gia các dịch vụ phụ trợ như tắm lá thuốc, bán nông sản, thổ cẩm và đồ lưu niệm.

Thu nhập bình quân được ghi nhận tăng từ khoảng 7,5 triệu đồng mỗi tháng năm 2024 lên khoảng 10 triệu đồng hiện nay. Với những gia đình từng chủ yếu trông vào một vụ lúa và nguồn thu từ rừng, du lịch mở thêm nguồn tiền để trang trải cuộc sống.

congluan.vn Xem link nguồn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Du lịch Lào Cai: Từ tài nguyên đến kiến tạo giá trị

Du lịch Lào Cai: Từ tài nguyên đến kiến tạo giá trị

Lào Cai có nguồn tài nguyên du lịch phong phú, đa dạng và giàu bản sắc. Bài toán đặt ra là làm thế nào để kết nối những nguồn lực đang phân tán thành sản phẩm, chuỗi sản phẩm và hệ sinh thái có giá trị gia tăng cao; để du khách không chỉ “đến và xem”, mà có thêm lý do để trải nghiệm, lưu trú lâu hơn, chi tiêu nhiều hơn và quay trở lại.

[Infographic] Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026

[Infographic] Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026

Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026 diễn ra từ ngày 16/10 đến hết tháng 10/2026 với chuỗi hoạt động văn hóa, du lịch và trải nghiệm đặc sắc tại khu vực phía Tây tỉnh Lào Cai. Điểm nhấn là Lễ khai mạc với chương trình nghệ thuật đặc biệt "Xoè Thái - Trọn một vòng yêu" diễn ra từ 20h00 ngày 16/10 tại sân vận động Nghĩa Lộ, phường Nghĩa Lộ, cùng chương trình diễu diễn đường phố, không gian văn hóa Tây Bắc và các hoạt động quảng bá, kết nối sản phẩm.

Sức hút đại ngàn

Sức hút đại ngàn

Có những nơi người ta tìm đến để ngắm mùa lúa chín, săn “biển mây” hay chinh phục một đỉnh núi. Nhưng cũng có những nơi, sau khi cảnh sắc đã qua khỏi tầm mắt, điều còn ở lại trong ký ức lại là một nếp nhà, một bữa cơm, một chén trà hay câu chuyện của người địa phương. Y Tý đang từng bước tạo nên sức hút riêng như thế - từ chính những giá trị đã được vun bồi qua bao thế hệ.

Sôi nổi hoạt động du lịch trải nghiệm hưởng ứng Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026 tại Tổ dân phố Sà Rèn

Sôi nổi hoạt động du lịch trải nghiệm hưởng ứng Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026 tại Tổ dân phố Sà Rèn

Chiều 6/10, tại Tổ dân phố Sà Rèn, UBND phường Trung Tâm tổ chức các hoạt động du lịch trải nghiệm hưởng ứng Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026. Gần 30 du khách đến từ Pháp cùng đông đảo đại biểu và du khách đã tham gia các hoạt động gắn với sản xuất nông nghiệp, ẩm thực và không gian văn hóa truyền thống của đồng bào Thái.

Mỗi chuyến đi, một trải nghiệm đáng nhớ

Mỗi chuyến đi, một trải nghiệm đáng nhớ

Du lịch Lào Cai tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, khẳng định vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Từ mục tiêu tăng lượng khách, địa phương đang chuyển mạnh sang nâng chất lượng trải nghiệm, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng giá trị chi tiêu.

Cốc San xây dựng điểm đến du lịch đặc trưng

Cốc San xây dựng điểm đến du lịch đặc trưng

Với vị trí là “cầu nối” quan trọng giữa đô thị Lào Cai và Khu Du lịch Quốc gia Sa Pa, xã Cốc San có nhiều tiềm năng về du lịch sinh thái nông nghiệp, trọng tâm là khai thác giá trị văn hóa bản địa gắn với bảo tồn văn hóa, cảnh quan thiên nhiên và bảo vệ an ninh biên giới quốc gia.

Góc tím mộng mơ giữa thiên nhiên

Góc tím mộng mơ giữa thiên nhiên

Những ngày này, sườn đồi ở thôn Tả Ngài Chồ (xã Pha Long, tỉnh Lào Cai) được nhuộm màu tím ngắt của hoa mua Thái nở rộ. Từ tư duy đổi mới của người thanh niên Mông - Thào Seo Lìn, Rồng Hoa Farm ra đời, không chỉ tô điểm cho cảnh sắc biên cương mà còn mở ra hướng đi mới trong phát triển du lịch sinh thái gắn liền với bảo tồn văn hóa địa phương.

Xã Bắc Hà đón gần 931.000 lượt khách trong 9 tháng

Xã Bắc Hà đón gần 931.000 lượt khách trong 9 tháng

Trong 9 tháng năm 2026, du lịch xã Bắc Hà tiếp tục ghi nhận tín hiệu tích cực khi đón gần 931.000 lượt khách, đạt 93% kế hoạch năm. Các lễ hội, sự kiện văn hóa, thể thao cùng sản phẩm du lịch đặc trưng tiếp tục tạo sức hút mạnh mẽ đối với du khách.

Khảo sát cung đường du lịch ruộng bậc thang, trải nghiệm hái chè tại xã Bản Liền

Khảo sát cung đường du lịch ruộng bậc thang, trải nghiệm hái chè tại xã Bản Liền

Trong hành trình khảo sát, kết nối sản phẩm du lịch mới tại Lào Cai, đoàn khảo sát “Cung đường Di sản văn hóa ruộng bậc thang” đã trải nghiệm cung đường ruộng bậc thang tại xã Bản Liền, trực tiếp hái chè Shan tuyết, gặt lúa và lắng nghe người dân địa phương kể chuyện về văn hóa, phong tục. Những trải nghiệm gần gũi này sẽ được tổng kết, đề xuất các giải pháp thúc đẩy phát triển du lịch cộng đồng gắn với đời sống sản xuất của người dân vùng cao.

“Đánh thức” nguồn lực văn hóa cho phát triển du lịch

“Đánh thức” nguồn lực văn hóa cho phát triển du lịch

Từ những giá trị văn hóa được gìn giữ trong cộng đồng, phường Nghĩa Lộ đang từng bước hình thành các sản phẩm du lịch đặc trưng, kết nối văn hóa với lễ hội, thể thao và dịch vụ. Cách làm này góp phần gia tăng sức hút của điểm đến, đồng thời mở rộng dư địa phát triển kinh tế từ nguồn lực địa phương.

fb yt zl tw