Buổi sớm ở làng Vần bắt đầu bằng tiếng gà gáy, làn khói mỏng vương trên mái nhà và nhịp chân người dân ra đồng. Những nếp nhà sàn của đồng bào Tày nép bên vườn cây, ao cá; phía xa là những thửa ruộng nối nhau dưới chân đồi. Cuộc sống nơi đây vẫn giữ nét bình dị của một vùng quê miền núi, nơi con người gắn bó với ruộng nương qua nhiều thế hệ. Không có những khu nghỉ dưỡng sang trọng, làng Vần hấp dẫn bởi cảnh quan nguyên sơ và đời sống bình dị, hồn hậu của người dân địa phương… Đây là lợi thế để phát triển các hoạt động trải nghiệm nông nghiệp, khám phá thiên nhiên và tìm hiểu văn hóa cộng đồng. Từ làng Vần, du khách có thể kết nối hành trình tham quan hồ Vân Hội, điểm sinh thái Ao Xanh và Chiến khu Vần…
Du khách đến đây được trải nghiệm cuộc sống nhà nông, tham gia cấy lúa, thu hoạch nông sản, thưởng thức cơm lam, xôi ngũ sắc, cá suối nướng, thịt treo gác bếp hoặc giao lưu văn nghệ dân gian. Những hoạt động gần gũi ấy có thể trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng nếu được tổ chức phù hợp.
Tuy nhiên, hiện nay, du lịch làng Vần vẫn chủ yếu dừng ở tiềm năng. Các đoàn khách ghé qua làng tham quan nhưng chưa có nhiều chương trình trải nghiệm cụ thể. Dịch vụ lưu trú, ẩm thực chưa được tổ chức bài bản; sản phẩm đặc trưng và thương hiệu du lịch riêng vẫn chưa hình thành. Nhiều hộ dân có nhà ở, khuôn viên phù hợp để phát triển homestay, song còn thiếu kinh nghiệm tổ chức, quản lý và phục vụ khách. Công tác quảng bá còn hạn chế, việc kết nối với doanh nghiệp lữ hành chưa thường xuyên nên lượng khách chưa ổn định. Đây là những “nút thắt” cần tháo gỡ để làng Vần chuyển từ điểm đến tiềm năng thành địa chỉ du lịch có sức hút.
Chủ tịch UBND xã Việt Hồng Nguyễn Tiến Chiển cho biết: “Theo định hướng của Đảng bộ xã, thời gian tới, địa phương tập trung xây dựng các sản phẩm trải nghiệm nông nghiệp, khám phá rừng tự nhiên, thưởng thức ẩm thực và giao lưu văn hóa dân gian... Mục tiêu hình thành mạng lưới homestay đáp ứng yêu cầu phục vụ khách, từng bước nâng cao chất lượng dịch vụ”.
Cùng với đó, xã đã đề nghị Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng các sở, ngành của tỉnh quan tâm hỗ trợ định hướng, quy hoạch và huy động nguồn lực phát triển du lịch. Các hạng mục giao thông, vệ sinh môi trường cần được ưu tiên; đồng thời, địa phương mong muốn có thêm chương trình đào tạo kỹ năng, hỗ trợ xây dựng sản phẩm, quảng bá và kết nối doanh nghiệp lữ hành.
Việc hỗ trợ người dân cải tạo nhà ở thành homestay, tiếp cận nguồn vốn phù hợp cũng cần được nghiên cứu để khuyến khích các hộ tham gia. Cùng với đầu tư hạ tầng, người dân cần được hướng dẫn cách tổ chức dịch vụ, bảo đảm vệ sinh, an toàn và chất lượng đón tiếp.
Để du lịch thực sự mang lại lợi ích, người dân phải là chủ thể. Hộ làm lưu trú có thể liên kết với các hộ cung cấp thực phẩm, nông sản, dịch vụ ăn uống và hướng dẫn trải nghiệm. Cách làm này giúp mở rộng cơ hội việc làm, tăng khả năng để nguồn thu từ du lịch được giữ lại trong cộng đồng. Bên cạnh đó, địa phương cần chú trọng bảo vệ cảnh quan, giữ gìn phong tục và phát huy văn hóa truyền thống. Du lịch vừa mang lại thu nhập, vừa góp phần gìn giữ những giá trị làm nên bản sắc làng Vần.
Với lợi thế cảnh quan, văn hóa bản địa và định hướng phát triển rõ ràng, làng Vần chắc chắn có cơ hội trở thành điểm du lịch cộng đồng hấp dẫn của xã Việt Hồng. Khi người dân được tham gia, được hưởng lợi và chủ động gìn giữ di sản, du lịch sẽ mở thêm hướng sinh kế bền vững ngay trên quê hương.
