Giữ nhịp bước chân trên núi
Khoảng 5 năm làm porter, anh Thào A Xà đã đồng hành với nhiều đoàn khách leo Fansipan, phần lớn là du khách nước ngoài. Qua lời kể của anh Xà, công việc ấy còn đòi hỏi khả năng quan sát và sự kiên nhẫn với từng người trong đoàn.
Anh Thào A Xà chia sẻ: Khách ghép đoàn không phải ai cũng có thể lực như nhau. Người quen vận động có thể vượt dốc nhanh, trong khi người ít kinh nghiệm cần thêm thời gian. Nếu cứ đi theo sức của mình, khoảng cách giữa các thành viên dễ giãn ra. Bởi vậy, ngay từ đầu chuyến đi, tôi sẽ nhắc những người đi khỏe chờ người phía sau, dừng lại ở các chặng để cả nhóm tiếp tục hành trình cùng nhau, hạn chế nguy cơ tách đoàn hoặc đi lạc.
Khi trời mưa, anh Thào A Xà chuẩn bị áo mưa, hướng dẫn khách chú ý những đoạn dốc, trơn trượt. Với người đi yếu, anh hỗ trợ thêm gậy. Những việc nhỏ ấy cần được thực hiện đúng lúc, bởi mỗi đoàn khách lại có những nhu cầu và mức độ thích nghi khác nhau.
Trên đường leo, anh Thào A Xà giới thiệu với khách về Fansipan dọc tuyến. Qua những phản hồi nhận được, anh nhận thấy nhiều du khách yêu thích chính quãng đường được đi giữa thiên nhiên. Cảm giác khám phá đến từ cảnh sắc họ gặp trên đường, từ thời gian quan sát và trải nghiệm núi rừng.
Ngay cả khi việc dẫn khách kết thúc thì việc chăm sóc khách vẫn được anh Xà tiếp tục. Anh Xà vẫn giữ liên lạc, sẵn sàng hỗ trợ thông tin nếu khách cần hoặc có bạn bè, người thân muốn đến các điểm du lịch ở Lào Cai. Bởi nhiều du khách sau khi trải nghiệm đã kể lại chuyến đi, giới thiệu cung đường và người dẫn cho những người quen của mình. Một lời giới thiệu như thế bắt đầu từ trải nghiệm của người đã đi trước.
Với người làm nghề, cách phục vụ trong từng chuyến đi vì vậy có ý nghĩa lâu dài: du khách nhớ cảnh núi rừng cùng sự giúp đỡ họ nhận được trên hành trình. Anh Thào A Xà cho biết thêm:
Mở lối rèn nghề
Ở xã Ngũ Chỉ Sơn, anh Thào A Chơ (sinh năm 1985), người Mông, đã có hơn10 năm làm porter. Câu chuyện của anh còn gắn với những ngày tìm lối lên Ngũ Chỉ Sơn.
Cuối năm 2016, anh Chơ dành nhiều ngày khảo sát đường lên núi. Sau đó, anh thành lập nhóm porter gồm 8 thanh niên địa phương, cùng mang dụng cụ phát quang, làm bậc leo. Khoảng một tháng làm việc, nhóm mở được tuyến đường; từ đầu năm 2017 bắt đầu tham gia hướng dẫn du khách leo núi.
Sự am hiểu địa hình được anh Chơ và các thành viên vận dụng để hình thành công việc hướng dẫn phục vụ du khách leo núi.
Tâm sự về nghề sau 10 năm làm porter, anh Chơ cho rằng người dẫn khách chuyên nghiệp phải thông thạo đường đi, có thái độ phục vụ tốt và biết chăm sóc du khách. Anh cũng chia sẻ việc sử dụng máy quay, máy ảnh để ghi lại hình ảnh, video trong hành trình chinh phục đường núi, giúp du khách lưu giữ những khoảnh khắc trong chuyến đi. Cùng với việc thuộc đường, kỹ năng ấy và cách phục vụ chu đáo đã tạo nên trải nghiệm thú vị của du khách. Từ kinh nghiệm sẵn có, người làm nghề cần tiếp tục học để đáp ứng tốt hơn những nhu cầu của người đồng hành.
Trải nghiệm cuộc sống bản làng
Ở Tả Phìn, việc học để làm du lịch lại bắt đầu từ những cuộc trò chuyện trong bản. Chị Chảo Sử Mẩy, người Dao ở thôn Sả Séng, đưa du khách tìm hiểu quê hương qua không gian homestay và những trải nghiệm văn hóa. Sự am hiểu nơi mình sống cũng là vốn quý để chị gây dựng công việc.
Từng mưu sinh bằng nghề bán hàng rong, không biết chữ và chưa biết nói tiếng Anh, chị Mẩy kiên trì học ngoại ngữ từ những lần tiếp xúc với khách. Chị lắng nghe, ghi nhớ cách nói trong các tình huống hằng ngày; khi chưa thể diễn đạt bằng lời, chị nhờ điện thoại hỗ trợ giao tiếp. Những điều được nghe và sử dụng nhiều lần dần trở nên quen thuộc. Từ cách tự học ấy, chị có thêm sự tự tin để giới thiệu về nếp nhà, trang phục và thổ cẩm của người Dao. Ngoại ngữ giúp chị kể với khách về những điều vốn gần gũi trong đời sống của mình.
Khách nước ngoài cảm thấy rất tuyệt vời, gần gũi khi được chị Mẩy dẫn đi tìm hiểu quê hương qua từng không gian homestay, những ngôi nhà của người dân và những trải nghiệm văn hóa.
Khi phát triển homestay, chị kết hợp lưu trú với tìm hiểu văn hóa địa phương. Kiến trúc nhà ở, hoa văn trên trang phục hay nghề dệt truyền thống trở thành nội dung để du khách quan sát, đặt câu hỏi và lắng nghe. Chủ nhà trực tiếp giới thiệu những giá trị văn hóa ấy, giúp du khách hiểu thêm về đời sống của cộng đồng.
Chị Mẩy còn giới thiệu điểm đến cảnh quan của bản làng nơi mình đang sống như ruộng bậc thang, dòng suối, hang động, vườn trồng cây thuốc... Trước mỗi chuyến đi, chị tìm hiểu khách thích khám phá điều gì, muốn đến đâu rồi tư vấn cách đi phù hợp. Việc lắng nghe giúp người làm du lịch lựa chọn trải nghiệm gần với mong muốn của du khách - đưa hiểu biết về quê hương vào nghề du lịch, giúp mỗi chuyến đi có thêm trải nghiệm gần gũi với đời sống thường nhật hơn.
