LCĐT - Đến Bắc Hà, cả chợ tràn ngập rau. Rau chạy trên hè, rau tràn trong chợ. Bao la những rau má, rau cần dại, rau xương cá… tất cả là rau rừng hoặc rau được bà con Bắc Hà trồng trên nương đều được hội tụ về đây.
Thiên nhiên đã ban cho Bắc Hà nhiều rau, hoa quả sạch. Hoa mận trắng tinh, hoa đào đỏ rực. Quả đào hồng hào như má thiếu nữ. Quả ớt đỏ tươi, quả bí vàng như đất nhà tường trình. Ngọn bí xanh mập mạp. Cải mèo xanh đậm nổi gân tím. Măng đắng màu nâu. Tất cả hòa vào màu sắc Bắc Hà, hòa vào dòng người Bắc Hà đi chợ. Những màu ô, váy áo xanh đỏ tím vàng lũ lượt ngày chợ phiên.
 |
| Rau xanh của đồng bào dân tộc Mông bán ở chợ phiên Bắc Hà. (ảnh chụp trước ngày 27/4/2021) |
Bắt đầu từ tháng Ba, dưa mọc tràn trên nương. Dưa mọc từ núi đá, dưa ưa chất đất của cao nguyên nên ngon, giòn. Từng lát được thái mỏng đem trộn với lạc, vừng, ớt chỉ thiên, thêm ít mùi tàu tạo nên vị ngon giòn, ngậy và thanh mát. Cải mèo trồng trên nương, trên vách núi cheo leo. Cứ vài hạt lên là mọc, lá xanh ngắt, gân nổi màu tím li ti. Vặt về luộc, nấu canh, xào đều ngon cả. Vị ngọt của rau thêm lát gừng thật tuyệt. Trong vườn ngô cao sản, người vùng cao trồng xen bí, dưa. Cùng một vạt nương lại có 3 thứ thu hoạch. Nhưng không phải thu cùng một lúc. Tháng Bảy, khi thu ngô cũng là lúc người dân thu bí, đem về để ở gầm giường, treo trên gác.
Bắc Hà ngập tràn rau và quả. Trên là trời, dưới là chợ rau. Những màu xanh, tím, đỏ, hồng tha hồ mà bày biện. Ớt chỉ thiên chín đỏ bên cạnh hàng khoai lang. Củ khoai lang tím đỏ nằm cong queo bên cạnh hàng dưa chuột. Thức ấy, vị ấy, ta thêm rau mùi, lạc rang và một quả chanh là đủ. Bên cạnh hàng rau là hàng măng. Măng được bán thành xâu, mỗi xâu 2 cái. Cả nhà 4 người chỉ cần mua 2 xâu là đủ. Bóc bẹ, đem luộc dân dã, lấy đũa xỏ vào thân măng thấy mềm là chín. Lấy ra để nguội, thái nhỏ thành mười hai, mười sáu theo chiều dọc. Cứ thế, xếp vào đĩa. Chỉ cần pha nước mẻ vừa đủ độ quánh là đã có thức chấm. Măng đắng chấm với nước tương bần hay chấm với nước mẻ. Độ đắng của măng pha lẫn với độ chua của dấm, của mẻ làm món ăn thêm ngậy.
Khí hậu đã sản sinh ra các loại rau, quả mà chỉ nơi đây mới có. Những thứ rau, quả lớn dần theo thời gian, nâng dần thành thương hiệu, đặc sản. Nói đến Bắc Hà là nói đến su su, cải mèo, dưa chuột, mận Tam hoa, rượu Bản Phố... Ở nơi đây có ngựa thồ, có gió và nắng, có tiếng cười lặn trong sương, có cổng trời mây bay lãng đãng và phong phú sắc màu của rau, quả. Sắc màu của thực vật hòa vào sắc màu của thổ cẩm, của những chiếc ô che, thuần khiết như nước suối từ trong bụng núi đổ ra.
Nắng vàng đang rót mật trên hè phố góc chợ. Nắng vàng đang phô diễn vẻ đẹp màu sắc của thực phẩm như chính nó vốn có. Chả cần tô vẽ, Bắc Hà đã đẹp như bức tranh. Khi nhìn vào đó ta tìm thấy sự no ấm, thanh sạch, nguyên khôi…
