Tuyến đường nối từ xã Mù Cang Chải với cao tốc Nội Bài - Lào Cai sẽ mở ra động lực phát triển kinh tế - xã hội to lớn cho các địa phương vùng cao ở khu vực phía Tây của tỉnh. Tuy nhiên, trong quá trình thi công gói thầu từ Km0 đến Km4+300, hơn 1 km kênh dẫn nước của công trình thủy lợi Súa Già Háng Tê đã bị vùi lấp, khiến nhiều diện tích ruộng bậc thang của người dân không có nước sản xuất, buộc phải bỏ hoang trong cả vụ đông xuân và hè thu.
Công trình thủy lợi Súa Già Háng Tê cấp nước tưới tiêu cho 30 ha ruộng bậc thang của người dân 2 bản Thào Chua Chải và Dề Thàng. Tuy nhiên, cách đây 1 năm, việc thi công tuyến đường nối từ xã Mù Cang Chải với cao tốc Nội Bài - Lào Cai đã khiến nhiều đoạn kênh dẫn của công trình bị vùi lấp, không còn đảm bảo công năng dẫn nước tưới tiêu.
Theo thống kê chưa đầy đủ, có 28 hộ dân tại hai thôn Thào Chua Chải và Dề Thàng (xã Mù Cang Chải) bị ảnh hưởng, với tổng diện tích trên 44.000 m² ruộng không thể gieo cấy. Đây đều là những diện tích sản xuất chính, gắn liền với sinh kế của các hộ dân.
Có mặt tại thôn Dề Thàng, chúng tôi chứng kiến nhiều thửa ruộng bậc thang đã được khai hoang, cải tạo công phu nay khô nứt, cỏ dại mọc um tùm.
Ông Hờ A Chua, một trong những hộ bị ảnh hưởng chia sẻ: Gia đình vừa khai được 4 thửa ruộng bậc thang với diện tích gần 800 m², mới đưa vào gieo cấy được một năm thì nay không có nước để tiếp tục sản xuất.
"Nhà tôi có 5 khẩu, trông chờ chủ yếu vào mấy thửa ruộng này. Giờ không cấy được, dù được hỗ trợ hơn 5 triệu đồng nhưng vẫn rất khó khăn, vì số tiền đó không đủ bù đắp công sức và lương thực thiếu hụt”, ông Chua nói.
Không chỉ thiệt hại trước mắt, việc ruộng bậc thang bị bỏ hoang còn có thể kéo theo những hệ lụy lâu dài.
Theo kinh nghiệm của người dân, nếu ruộng không được canh tác từ 2 đến 3 năm thì việc khôi phục sẽ rất khó khăn, tốn nhiều công sức, thậm chí có nguy cơ mất đất sản xuất.
Trước thực trạng này, chính quyền xã Mù Cang Chải đã phối hợp với các đơn vị liên quan và người dân tiến hành kiểm tra, rà soát mức độ thiệt hại, đồng thời đề nghị nhà thầu và đơn vị quản lý công trình thủy lợi sớm đưa ra phương án khắc phục.
Ông Giàng A Dình, Trưởng thôn Thào Chua Chải cho biết: Người dân rất mong muốn tuyến kênh sớm được khơi thông để có nước sản xuất. Chúng tôi kiến nghị các đơn vị thi công cần đẩy nhanh tiến độ khắc phục, đảm bảo dòng chảy ổn định, tránh ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống lâu dài của bà con.
Về phía đơn vị quản lý công trình thủy lợi, đại diện Công ty TNHH Tân Phú cho biết đã phối hợp với đơn vị thi công gây ảnh hưởng khảo sát thực địa, xây dựng phương án khắc phục tuyến kênh bị vùi lấp, đồng thời tính toán phương án gia cố để đảm bảo công trình vận hành ổn định, lâu dài.
Anh Thào A Lù, cán bộ thủy nông Công ty TNHH Tân Phú cho biết: Trước mắt, đơn vị tập trung tận dụng những nguồn nước của các công trình thủy lợi khác để một số hộ dân có thể gieo cấy vụ đông xuân.
Ông Nguyễn Quang Chiểu - Đội trưởng Đội thi công, Công ty Cổ phần xây dựng giao thông Yên Bái cũng thừa nhận, do đặc thù địa hình miền núi phức tạp, nhiều taluy cao, nền đất yếu nên trong quá trình thi công khó tránh khỏi việc ảnh hưởng đến các công trình liền kề như kênh mương thủy lợi và một phần ruộng nương của người dân.
Ông Chiểu cho biết: Đơn vị cam kết sẽ phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương và các bên liên quan để khắc phục hậu quả trong thời gian sớm nhất.
Hiện nay, các hộ dân có diện tích không thể gieo cấy được hỗ trợ với mức 6.300 đồng/m². Nhiều ý kiến cho rằng mức hỗ trợ này còn thấp so với thiệt hại thực tế, chưa đủ đảm bảo đời sống cho các hộ bị ảnh hưởng, nhất là trong bối cảnh người dân chủ yếu sống dựa vào sản xuất nông nghiệp.
Ông Nguyễn Đức Hải - Phó Chủ tịch UBND xã Mù Cang Chải khẳng định, quan điểm chỉ đạo của địa phương là việc khắc phục phải được thực hiện triệt để, trả lại hiện trạng công trình thủy lợi như ban đầu. Trường hợp chưa thể khắc phục kịp thời, nhà thầu phải tiếp tục có trách nhiệm chi trả hỗ trợ cho các diện tích không thể sản xuất, đảm bảo quyền lợi chính đáng của người dân.
Tuyến đường nối xã Mù Cang Chải với cao tốc Nội Bài - Lào Cai khi được đưa vào sử dụng sẽ trở thành động lực để địa phương phát triển. Tuy nhiên, quá trình thi công cần phải đảm bảo an toàn cho sinh kế của người dân. Việc sớm khôi phục hệ thống thủy lợi Súa Già Háng Tê, trả lại nguồn nước cho ruộng đồng, chính là yêu cầu cấp thiết, để người dân yên tâm bám đất, bám ruộng, ổn định cuộc sống nơi vùng cao Mù Cang Chải.
