Quế mỗi năm có 2 vụ thu hoạch chính, gồm vụ 3 (tính từ tháng 2 đến tháng 3 âm lịch) và vụ 8 (tính từ tháng 8 đến tháng 10 âm lịch). Đây là những thời điểm tốt nhất để khai thác, bởi vỏ quế dễ bóc, hàm lượng tinh dầu cao, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm.
Có mặt tại xã Nghĩa Đô - vùng trọng điểm trồng quế của tỉnh vào đúng thời điểm thu hoạch, chúng tôi dễ dàng cảm nhận nhịp sống rộn ràng của người dân nơi đây. Trên các sườn đồi, tiếng nói cười rộn rã. Trước sân nhà, những thanh quế phơi nắng cuộn tròn như ống sáo. Những bó quế khô được tuyển lựa theo đơn đặt hàng, xếp gọn gàng chờ thương lái đến thu mua.
Đang cẩn thận bóc từng khoanh quế trên thân cây, bà Hoàng Thị Ái ở thôn Nậm Mược phấn khởi cho biết, gia đình bà đang tranh thủ thời điểm thuận lợi để tập trung nhân lực khai thác. “Vụ này quế dễ bóc, được nhiều vỏ nên gia đình huy động người làm. Nhà tôi có hơn 5 ha quế, ngay đầu vụ đã bán một vạt đồi thu về khoảng 40 triệu đồng. Diện tích còn lại sẽ tiếp tục bóc tỉa, từ nay đến cuối vụ dự kiến thu nhập có thể tăng gấp đôi” - bà Hoàng Thị Ái chia sẻ. Nhờ trồng quế, gia đình bà Ái đã xây dựng được nhà ở khang trang, có điều kiện lo cho con ăn học, từng bước ổn định cuộc sống.
Xã Nghĩa Đô hiện có hơn 7.000 ha quế, trong đó hơn 4.000 ha đang trong tuổi khai thác. Vụ 3 thường được người dân khai thác nhiều hơn so với vụ 8 bởi quế dễ dóc vỏ, sau khai thác có thể kịp thời trồng lại.
Ông Đỗ Văn Lưu - Chủ tịch UBND xã Nghĩa Đô cho biết: “Quế là cây trồng chủ lực của địa phương, vì thế, chính quyền xã đã tuyên truyền, vận động người dân phát triển gắn với chế biến, tiêu thụ nhằm nâng cao giá trị. Hiện nay, trên địa bàn có 2 hợp tác xã tham gia thu mua, tiêu thụ sản phẩm quế, góp phần ổn định đầu ra, nâng cao thu nhập cho người dân”.
Tại xã Bảo Hà, không khí thu hoạch quế cũng không kém phần nhộn nhịp. Gia đình chị Nguyễn Thị Mai ở thôn Khe Bàn là một trong những hộ trồng quế quy mô lớn. Bắt đầu trồng từ năm 2014, đến nay, gia đình chị đã mở rộng diện tích lên hơn 20 ha, trong đó có 10 ha đến tuổi khai thác. Dự kiến vụ 3 năm nay, gia đình khai thác trắng khoảng 5 ha, diện tích còn lại thực hiện tỉa thưa. Để đảm bảo tiến độ, gia đình thuê thêm khoảng 10 lao động tham gia khai thác và sơ chế vỏ quế.
Không chỉ người dân, các hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực quế cũng bước vào vụ sản xuất chính trong năm. Nhu cầu thu mua nguyên liệu tăng cao, các đơn vị tập trung nhân lực, thiết bị để thu mua, chế biến phục vụ xuất khẩu. Vụ này, nhờ điều kiện thời tiết thuận lợi, vỏ quế dễ bóc, dễ phơi, chất lượng sản phẩm cũng được nâng lên rõ rệt.
Anh Lý Văn Cầu - Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Cầu Mây cho biết: “Hợp tác xã đang liên kết với hơn 20 hộ trồng quế để thu mua nguyên liệu, phục vụ chế biến xuất khẩu sang các thị trường như Ấn Độ, Bangladesh và một số nước châu Âu. Đơn vị cũng thường xuyên tuyên truyền, hướng dẫn người dân chăm sóc quế theo hướng hữu cơ, đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng. Mối liên kết giữa hợp tác xã và người dân giúp ổn định đầu ra, đồng thời chủ động nguồn nguyên liệu cho sản xuất”.
Trên địa bàn xã Bảo Hà hiện có 4.709 ha quế, chiếm gần một nửa diện tích rừng trồng sản xuất. Vùng nguyên liệu tập trung đã tạo lợi thế rõ rệt để địa phương phát triển kinh tế rừng. Bình quân mỗi ha quế mang lại thu nhập từ 200 đến 400 triệu đồng, tùy theo chu kỳ khai thác và chất lượng sản phẩm. Nhờ đó, nhiều hộ dân đã vươn lên khá, giàu, khẳng định vai trò của cây quế trong công cuộc giảm nghèo.
Toàn tỉnh hiện có hơn 147.000 ha quế, phân bố rộng khắp các địa phương, thay thế nhiều loại cây trồng kém hiệu quả. Quế không chỉ mang lại nguồn thu ổn định mà còn góp phần cải thiện môi trường sinh thái, hạn chế xói mòn đất và giảm thiểu thiệt hại do thiên tai. Với hai vụ thu hoạch chính trong năm, người trồng quế có thể chủ động sản xuất, nâng cao giá trị kinh tế trên cùng diện tích đất lâm nghiệp.
