Cà chua là cây trồng có giá trị kinh tế và nhu cầu tiêu thụ tương đối lớn. Tuy nhiên, trong quá trình sản xuất, người trồng thường gặp khó khăn do sâu bệnh, đặc biệt là bệnh héo xanh vi khuẩn gây thiệt hại về năng suất và chi phí đầu tư. Bên cạnh đó, giá bán cà chua thường biến động theo mùa vụ, khiến hiệu quả sản xuất chưa thực sự ổn định.
Trước thực tế đó, vụ hè thu năm 2026, Trung tâm Dịch vụ tổng hợp phường Cầu Thia triển khai mô hình thử nghiệm trồng cà chua ghép trên gốc cà tím theo hướng an toàn tại tổ dân phố Viềng Công.
Mô hình có diện tích 500 m², sử dụng giống cà chua TN017 có khả năng chịu nhiệt, ghép trên gốc cà tím.
trao đổi với người dân về sự sinh trưởng, phát triển của cây cà chua ghép.
Phương pháp ghép này tận dụng ưu thế bộ rễ khỏe, khả năng chịu úng, chịu hạn và chống chịu một số loại sâu bệnh của cây cà tím để làm gốc ghép. Phần thân, cành và quả vẫn là cây cà chua, bảo đảm đặc tính và giá trị của giống cà chua được lựa chọn. Qua đó, cây có điều kiện sinh trưởng tốt hơn, hạn chế những tác động bất lợi từ đất và một số loại bệnh thường gặp trong quá trình canh tác.
Chị Đinh Thi Kiên - cán bộ khuyến nông Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp phường Cầu Thia cho biết: “Cây cà chua ghép cho thời gian thu hái quả dài hơn cà chua thường từ 30 ngày. Trong điều kiện canh tác tốt có thể cho năng suất 80-100 tấn/ha. Giống có thể trồng các vụ quanh năm, nên rất thích hợp để lựa chọn trồng vụ sớm, trồng trái vụ để tăng hiệu quả kinh tế”.
Thực tế triển khai cho thấy, cây cà chua ghép cần thời gian hồi xanh dài hơn khoảng 7 - 10 ngày so với cà chua trồng đại trà. Nguyên nhân chủ yếu do cây cần thời gian phục hồi, ổn định mối ghép sau khi vận chuyển và trồng xuống đất. Tuy nhiên, từ giai đoạn phân cành, ra hoa, đậu quả đến thu hoạch lứa đầu, thời gian sinh trưởng tương đương với cà chua thông thường.
những lứa cà chua đầu tiên.
Đáng chú ý, khả năng chống chịu sâu bệnh là ưu điểm nổi bật của mô hình. Trong giai đoạn đầu sau trồng, cây xuất hiện một số sâu xám nhưng được xử lý bằng biện pháp thủ công. Từ khi hồi xanh đến thời điểm thu hoạch, có xuất hiện bọ phấn, sâu ăn lá và bệnh sương mai, song mức độ nhiễm thấp. Nhờ được hướng dẫn chăm sóc, phòng trừ kịp thời, các đối tượng gây hại không ảnh hưởng nhiều đến quá trình sinh trưởng, phát triển của cây.
Chị Hà Thị Thanh Phong - cán bộ bảo vệ thực vật, Trung tâm Dịch vụ tổng hợp phường Cầu Thia cho biết: Cà chua ghép trên gốc cà tím có khả năng kháng bệnh héo xanh vi khuẩn trên 95%, cao hơn so với cà chua trồng đại trà. Đây là kết quả có ý nghĩa đối với sản xuất, bởi bệnh héo xanh vốn là một trong những nguyên nhân gây thiệt hại lớn cho người trồng cà chua.
Việc hạn chế được bệnh héo xanh vi khuẩn không chỉ giúp bảo vệ cây trồng mà còn góp phần giảm rủi ro, ổn định năng suất. Cây cũng có khả năng chịu úng, chịu hạn tốt, thích hợp để trồng vụ sớm và trái vụ.
Sau khoảng 2,5 tháng xuống giống, mô hình bắt đầu cho thu hoạch những lứa cà chua đầu tiên. Đây là lợi thế đáng chú ý khi cà chua chính vụ ở miền Bắc thường được gieo trồng từ tháng 9 - 10. Như vậy, việc đưa cà chua ghép vào sản xuất từ đầu tháng 8 giúp người dân có thể cung ứng sản phẩm ra thị trường sớm hơn, đón đầu nhu cầu tiêu thụ trước khi bước vào vụ thu hoạch chính.
Tại thời điểm đánh giá mô hình, giá cà chua đạt khoảng 20.000 đồng/kg, cao hơn giá khi ở chính vụ. Dự kiến, năng suất mô hình đạt 45 tấn/ha, thu nhập ước đạt 450 triệu đồng/ha.
Ông Cầm Văn Nhung - hộ tham gia mô hình thử nghiệm chia sẻ: “Quá trình thực hiện mô hình, gia đình được hướng dẫn kỹ thuật phương pháp canh tác mới, từ khâu làm đất, lên luống, sử dụng màng phủ đến chăm sóc, làm giàn, tỉa cành và phòng trừ sâu bệnh. Ban đầu, gia đình cũng băn khoăn vì giống cà chua ghép kỹ thuật chăm sóc cũng có điểm khác trước nhưng qua quá trình trồng, cây phát triển khá tốt, ít bị sâu bệnh, giá bán trái vụ cao hơn chính vụ. Vì vậy, trong mùa vụ tới, gia đình sẽ tiếp tục trồng giống cà chua ghép này”.
Nhìn từ kết quả thực tế, có thể thấy giá trị của mô hình không chỉ nằm ở khả năng tạo ra sản phẩm cà chua có giá trị kinh tế, mà còn ở việc thử nghiệm một giải pháp kỹ thuật nhằm khắc phục những hạn chế vốn tồn tại trong sản xuất. Việc sử dụng gốc cà tím khỏe, có khả năng chống chịu tốt để nuôi thân, cành và quả cà chua là hướng tiếp cận có triển vọng, nhất là tại những khu vực thường xuyên chịu áp lực sâu bệnh và có nhu cầu đa dạng hóa thời vụ sản xuất.
Thời gian tới, Trung tâm Dịch vụ tổng hợp phường Cầu Thia đề xuất địa phương quan tâm, hỗ trợ và khuyến khích người dân mở rộng diện tích cà chua ghép trên gốc cà tím, ưu tiên sản xuất vụ sớm và trái vụ. Đồng thời, tăng cường hướng dẫn kỹ thuật, tuyên truyền để các hộ nắm vững quy trình canh tác, lựa chọn thời điểm xuống giống phù hợp và kiểm soát tốt chi phí đầu tư.
