Nhiếp ảnh góp sức bảo tồn bản sắc các dân tộc thiểu số

Trong dòng chảy của toàn cầu hóa, đô thị hóa, nhiều phong tục, tập quán, lễ hội, trang phục truyền thống của các dân tộc thiểu số bị phai nhạt, thậm chí biến mất. Giữa lằn ranh mong manh còn và mất, ống kính nhiếp ảnh đang thực hiện sứ mệnh thầm lặng nhưng cấp bách - lưu giữ hồn cốt, bản sắc của các dân tộc thiểu số.

Sự phát triển của xã hội hiện đại đang đặt ra thách thức lớn đối với bảo tồn kho tàng di sản văn hóa Việt Nam. Giới trẻ ở các bản làng xa xôi ngày càng ít mặc trang phục truyền thống, các lễ hội cổ xưa dần bị giản lược, những nếp nhà, vật dụng mang tính biểu tượng trong cuộc sống đồng bào dân tộc thiểu số cũng dần thưa vắng...

Hơn bao giờ hết, vai trò của việc lưu trữ tư liệu trở nên cấp thiết. Đó chính là động lực thôi thúc hàng trăm nhiếp ảnh gia, cả chuyên nghiệp lẫn không chuyên, cả người Việt Nam lẫn người nước ngoài hướng ống kính của mình đến những vùng đất xa xôi nhất. Họ không tìm tác phẩm ảnh nghệ thuật đơn thuần. Họ đi tìm di sản.

Ống kính nhiếp ảnh đang thực hiện sứ mệnh góp phần lưu giữ hồn cốt, bản sắc của các dân tộc thiểu số Việt Nam.
Ống kính nhiếp ảnh đang thực hiện sứ mệnh góp phần lưu giữ hồn cốt, bản sắc của các dân tộc thiểu số Việt Nam.

Gần đây nhất, cuốn sách ảnh và triển lãm Sắc màu cuộc sống các dân tộc Việt Nam của Câu lạc bộ Nhiếp ảnh nữ Hải Âu, TP. Hồ Chí Minh, tập hợp 298 tác phẩm, đã kể lại câu chuyện về một Việt Nam đa dạng và giàu bản sắc. Đây là thành quả của những nỗ lực suốt 35 năm hình thành, các nữ nghệ sĩ nhiếp ảnh không ngừng rong ruổi qua bao vùng miền.

Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ Nhiếp ảnh nữ Hải Âu Nguyễn Hồng Nga chia sẻ về động lực trên hành trình này: “Trong dòng chảy của xã hội hiện đại, nét văn hóa độc đáo, bản sắc riêng của đồng bào các dân tộc thiểu số đang có nguy cơ mai một. Chúng tôi muốn dùng chính ngôn ngữ của nhiếp ảnh để ghi lại những khoảnh khắc sống động ấy”.

Bức ảnh "Dân tộc K'Ho" của tác giả Nguyễn Thị Sin.
Bức ảnh "Dân tộc K'Ho" của tác giả Nguyễn Thị Sin.

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Hồng Nga lấy ví dụ về bức ảnh Dân tộc Mông tóc xù mà bà chụp tại Điện Biên cách đây vài chục năm. Bức ảnh ghi lại phong tục độc đáo của phụ nữ Mông ở đó: dùng đuôi ngựa quấn vào tóc cho dài ra, có khi tới 1 - 2m, nặng vài kg. “Họ đều cảm thấy hạnh phúc, vì với họ đấy là truyền thống dân tộc, là cách gìn giữ nét văn hóa từ xa xưa... Tình yêu đó là điều may mắn mà tôi đã lưu giữ được trong bức ảnh của mình. Bây giờ nét văn hóa này rất hiếm. Đời sống biến đổi, cơ hội để chụp được những giá trị văn hóa độc đáo của đồng bào các dân tộc thiểu số ngày càng ít hơn”.

Nhiếp ảnh gia Cao Thị Thanh Hà đều đặn nhiều năm qua tham gia những chuyến đi lên các vùng cao biên giới, nơi có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống để “săn ảnh”. Len lỏi vào các thôn bản xa xôi nhất của các tỉnh Tây Bắc, Tây Nguyên, chị tìm chụp những ngôi nhà cổ, những mái nhà sàn, nhà trình tường…, ghi lại cuộc sống đời thường của bà con, từ nấu ăn bên bếp lửa, dệt thổ cẩm, vẽ sáp ong… Về miền Tây Nam Bộ, đến với đồng bào Khmer, chị tìm chụp những điệu múa cổ, những chùa tháp, những nghi lễ còn được gìn giữ đến nay…

“Chụp ảnh đồng bào các dân tộc trước hết là để lưu giữ cho mình. Mỗi dân tộc có đặc trưng riêng, thể hiện rõ nhất qua kiến trúc nhà ở, trang phục và lối sinh hoạt… Đối với tôi, mỗi bức ảnh chụp đồng bào dân tộc giống như tài sản quý vậy. Từ tài sản ấy mà góp phần bảo tồn, truyền bá hình ảnh của 54 dân tộc Việt Nam”, nghệ sĩ nhiếp ảnh Cao Thị Thanh Hà tâm sự.

Tác phẩm "Em bé dân tộc M’Nông" của nhiếp ảnh gia Rehahn.
Tác phẩm "Em bé dân tộc M’Nông" của nhiếp ảnh gia Rehahn.

Không chỉ nghệ sĩ trong nước, nhiều nhiếp ảnh gia quốc tế cũng dành tình yêu và tâm huyết để “giải mã” và lưu trữ văn hóa Việt Nam. Như nhiếp ảnh gia người Pháp Réhahn với hơn một thập kỷ đi sâu tìm hiểu các cộng đồng dân tộc và cho ra đời dự án Di sản vô giá, lưu giữ và giới thiệu văn hóa của 54 dân tộc Việt Nam. Di sản vô giá được ví như một bộ sưu tập ảnh chân dung và câu chuyện về các dân tộc, các sản phẩm thủ công truyền thống giúp công chúng hiểu rõ hơn về sự đa dạng bản sắc của đất nước hình chữ S.

Chia sẻ với báo chí, nhiếp ảnh gia Réhahn cho biết, để có được những bức chân dung “biết nói”, anh không chụp ảnh kiểu “cưỡi ngựa xem hoa” mà dành thời gian để sống, trò chuyện với bà con. Có vậy mới truyền tải được giá trị căn cốt của đồng bào, mới lưu giữ được những điều đáng quý đứng trước nguy cơ mai một.

Bởi vậy, có những dân tộc, như người Rơ Măm (chỉ còn vài trăm người), Réhahn đã mất 3 năm mới có thể thuyết phục được họ cho phép chụp ảnh trong trang phục truyền thống. Chính sự kiên nhẫn và tôn trọng đó đã giúp anh nắm bắt, biến những bức ảnh trở thành tác phẩm nghệ thuật lay động người xem và là tư liệu phong phú về cuộc sống các dân tộc Việt Nam.

Bức ảnh "Dân tộc Mạ" của tác giả Phí Thị Thu Hà.
Bức ảnh "Dân tộc Mạ" của tác giả Phí Thị Thu Hà.

Nhìn vào các bức ảnh chụp đồng bào dân tộc thiểu số không chỉ thấy màu sắc của trang phục, vẻ đẹp của con người mà còn thấy cả nếp sống, phong tục tập quán, bản sắc của đồng bào… Hành trình của các nhiếp ảnh gia bởi vậy giống như những người bảo vệ di sản thầm lặng. Bằng trái tim, sự kiên nhẫn và ống kính của mình, họ chính là những người “giữ lửa” cho nền văn hóa Việt Nam đa dạng, giàu bản sắc.

daibieunhandan.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Từ nhịp sống thôn bản đến khát vọng lan tỏa bản sắc văn hóa quê hương

Từ nhịp sống thôn bản đến khát vọng lan tỏa bản sắc văn hóa quê hương

Trong không khí rộn ràng của Lễ khai mạc Tuần du lịch Ninh Bình 2026, sự xuất hiện của các nghệ nhân và những hạt nhân văn nghệ tiêu biểu đến từ các xã, phường (Văn Chấn, Quy Mông, Thác Bà, Nghĩa Lộ) của vùng đất biên cương Lào Cai đã mang đến một sắc thái đầy ấn tượng, với những màn trình diễn độc đáo, đậm đà bản sắc các dân tộc Mông, Dao, Tày, Thái. 

Khai mạc Festival Cao nguyên trắng Bắc Hà 2026

Khai mạc Festival Cao nguyên trắng Bắc Hà 2026

Sáng 23/5, tại sân vận động trung tâm xã Bắc Hà, Festival Cao nguyên trắng Bắc Hà 2026 chính thức khai mạc, thu hút đông đảo người dân và du khách trong, ngoài tỉnh tham dự. Đây là hoạt động mở đầu cho chuỗi sự kiện văn hóa, thể thao, du lịch diễn ra đến hết ngày 31/5 với chủ đề “Vang xa vó ngựa cao nguyên”.

Bên dòng Nậm Lùng

Bên dòng Nậm Lùng

Từ đỉnh núi mây phủ, dòng Nậm Lùng trong veo len qua xã Tú Lệ như mạch nguồn nuôi dưỡng cả vùng thung lũng trù phú dưới chân đèo Khau Phạ. Dòng nước ấy không chỉ tưới mát cho cánh đồng nếp nổi tiếng bao đời mà còn âm thầm lưu giữ ký ức, nếp sinh hoạt và văn hóa canh tác của người Thái nơi đây.

Báo động tình trạng nghệ sĩ dùng ma túy và những hệ lụy với xã hội

Báo động tình trạng nghệ sĩ dùng ma túy và những hệ lụy với xã hội

Chỉ trong thời gian ngắn, nhiều ca sĩ và nghệ sĩ nổi tiếng như Chi Dân, Miu Lê và mới đây nhất là ca sĩ Đinh Long Nhật và Sơn Ngọc Minh liên tiếp vướng vào các vụ việc liên quan đến ma túy. Những vụ việc này cho thấy ma túy không còn là hiện tượng cá biệt mà đang trở thành hồi chuông cảnh báo về sự len lỏi ngày càng sâu vào môi trường giải trí.

Nối nhịp đam mê nghệ thuật

Nối nhịp đam mê nghệ thuật

Nhiều năm gắn bó với công tác giảng dạy tại Khoa Văn hóa - Nghệ thuật, Trường Cao đẳng Lào Cai, giảng viên Trương Thị Hảo luôn dành nhiều tâm huyết để truyền cảm hứng cho các thế hệ học sinh, sinh viên theo đuổi nghệ thuật múa. Và hôm nay, trên chính giảng đường thân thuộc ấy, con gái chị đang tiếp tục hành trình nối dài niềm đam mê được vun đắp từ cái nôi gia đình.

Một đời khắc họa chân dung Bác Hồ

Một đời khắc họa chân dung Bác Hồ

Có những người cầm bút dành cả cuộc đời để đi tìm những đề tài mới lạ, nhưng cũng có những người như nhà văn Hoàng Việt Quân, chọn cách “đứng yên” trên mảnh đất tâm hồn để đào sâu vào những giá trị vĩnh cửu. Hơn 50 năm qua, ông đã dành trọn bút lực để viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh - chủ đề mà ông coi là lẽ sống.

“Theo Người vững bước đi lên”

“Theo Người vững bước đi lên”

Trong mạch nguồn cảm xúc vô tận về Chủ tịch Hồ Chí Minh, mỗi tác phẩm ra đời đều là lời khẳng định giá trị vĩnh hằng về tư tưởng, đạo đức, phong cách của Người. Nhân dịp kỷ niệm 136 năm Ngày sinh nhật Bác (19/5/1890 - 19/5/2026), tác giả Nguyễn Thế Quynh đã ra mắt bạn đọc tập bút ký “Theo Người vững bước đi lên”.

Lắng đọng không gian về Người

Lắng đọng không gian về Người

Tháng 5 - dòng người từ khắp nơi lại tìm về Khu tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại phường Nghĩa Lộ để dâng hương, tưởng nhớ Người. Nơi đây là công trình lưu niệm, cũng là “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cách mạng, lưu giữ những tình cảm thiêng liêng của đồng bào các dân tộc dành cho Bác Hồ kính yêu.

Lâm Thượng đổi thay từ sức mạnh đoàn kết cộng đồng

Lâm Thượng đổi thay từ sức mạnh đoàn kết cộng đồng

Từ một địa phương còn nhiều khó khăn, xã Lâm Thượng hôm nay đã đổi thay rõ nét với hạ tầng khang trang, đời sống người dân từng bước nâng cao và bản sắc văn hóa dân tộc được gìn giữ. Thành quả ấy có dấu ấn quan trọng từ phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”.

Từ bản làng đến bảo tàng: Hành trình lan tỏa giá trị di sản sống ở Lào Cai

Từ bản làng đến bảo tàng: Hành trình lan tỏa giá trị di sản sống ở Lào Cai

Hưởng ứng Ngày Quốc tế Bảo tàng 2026 với chủ đề “Bảo tàng kết nối một thế giới bị chia rẽ”, Bảo tàng Lào Cai phối hợp cùng Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật và Thể thao tổ chức chuỗi hoạt động “Gieo xanh nơi đỉnh mây”. Chương trình không chỉ giới thiệu giá trị di sản và tri thức bản địa, mà còn tạo không gian kết nối cộng đồng, lan tỏa thông điệp bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu và hướng tới mục tiêu phát triển tỉnh Lào Cai “Xanh, hài hòa, bản sắc, hạnh phúc”.

Lào Cai: Học sinh tăng tốc ôn thi năng khiếu vào các trường nghệ thuật năm 2026

Lào Cai: Học sinh tăng tốc ôn thi năng khiếu vào các trường nghệ thuật năm 2026

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 đang đến gần, cùng với việc ôn tập các môn văn hóa, nhiều thí sinh có nguyện vọng theo học khối ngành nghệ thuật cũng đang tăng tốc luyện thi năng khiếu. Đáng chú ý, một số trường đại học năm nay điều chỉnh lịch thi năng khiếu diễn ra sớm hơn so với kỳ thi tốt nghiệp THPT. Sự thay đổi này buộc thí sinh phải chủ động sắp xếp thời gian, cân đối giữa học văn hóa và rèn luyện kỹ năng chuyên môn để chuẩn bị cho kỳ tuyển sinh.

"Hoa hậu Thế giới 2026" tổ chức tại Việt Nam có gì mới?

"Hoa hậu Thế giới 2026" tổ chức tại Việt Nam có gì mới?

Lần đầu tiên trong lịch sử, Việt Nam trở thành quốc gia đăng cai cuộc thi "Miss World 2026" – một trong những đấu trường sắc đẹp lâu đời và có sức ảnh hưởng lớn nhất thế giới. Không chỉ mang ý nghĩa cột mốc với ngành công nghiệp sắc đẹp trong nước, mùa giải năm nay còn được giới thiệu với nhiều thay đổi về format, trải nghiệm văn hóa và cách tiếp cận khán giả quốc tế.

fb yt zl tw