Giữa lòng Cố đô Hoa Lư, những điệu múa cùng thanh âm của sáo, khèn, chiêng, trống như một luồng gió Tây Bắc mát lành, làm nên bản hòa ca văn hóa rực rỡ sắc màu Tây Bắc.
Bản hòa ca từ non cao xuôi về cố đô
Từ miền biên cương Lào Cai, nơi dòng sông Hồng đỏ nặng phù sa bắt đầu chảy vào đất Việt, mang theo mạch nguồn văn hóa bền bỉ xuyên thời gian. Dòng sông ấy xuôi về đất Tổ Hùng Vương, tỏa sáng kinh đô Thăng Long, qua Phố Hiến rồi hội tụ tại cửa biển Ba Lạt - nơi giao thoa giữa Ninh Bình và Hưng Yên - trước khi vươn mình ra biển lớn. Đó cũng chính là hình ảnh ẩn dụ tuyệt đẹp cho khát vọng vươn xa của cả dân tộc.
Những ngày tháng 5 này càng thêm ý nghĩa khi chứng kiến hành trình của hơn 100 nghệ nhân, hạt nhân văn nghệ tiêu biểu tỉnh Lào Cai đến với miền đất di sản Ninh Bình. Họ như được thăng hoa tại Phố cổ Hoa Lư trong khuôn khổ Lễ khai mạc Tuần Du lịch Ninh Bình 2026 và cống hiến hết mình giữa Khu du lịch Tam Cốc - Bích Động trong Lễ hội “Sắc vàng Tam Cốc - Tràng An”.
Trước đó, vào ngày 12/5/2026, hơn 120 nghệ nhân đến từ các xã Bắc Hà, Mường Khương, Thác Bà và phường Nghĩa Lộ đã để lại dấu ấn đậm nét tại thành phố hoa phượng đỏ Hải Phòng.
Với người dân Lào Cai chất phác, thân thiện và giàu tình cảm, đó không đơn thuần là những chuyến đi biểu diễn, giao lưu văn hóa văn nghệ. Vượt trên tất cả, đó là hành trình của dòng chảy văn hóa, mang theo hơi thở của đại ngàn, hồn cốt của bản làng và chuyên chở khát vọng lan tỏa hình ảnh đất và người Lào Cai đến muôn nơi.
Tại Ninh Bình, đoàn nghệ nhân của tỉnh đã có 4 buổi biểu diễn phục vụ đông đảo Nhân dân và du khách tại phố cổ Hoa Lư, Thung Ui, Bái Đính và Tam Cốc.
Các tiết mục mang đậm bản sắc vùng miền đã thu hút sự chú ý và cổ vũ nồng nhiệt của du khách trong nước lẫn quốc tế. Người xem hào hứng đón nhận vũ điệu khèn ô mạnh mẽ của các chàng trai, cô gái dân tộc Mông (xã Văn Chấn), điệu múa dậm thuông nhịp nhàng của người Tày (xã Quy Mông), tiếng chuông rộn rã của người Dao (xã Thác Bà) và các điệu xòe cổ uyển chuyển của các cô gái Thái (phường Nghĩa Lộ). Sự kết nối vỡ òa khi nghệ nhân và du khách cùng nắm tay giao lưu trong vòng xòe đại đoàn kết, tạo nên một không gian văn hóa nghệ thuật rực rỡ.
Anh Nguyễn Mạnh Tiến, du khách đến từ Hà Đông (Hà Nội) cho biết: “Trong các chuyến du lịch Tây Bắc, tôi đã từng xem một số tiết mục biểu diễn của các dân tộc, nhưng xem ở phố cổ Hoa Lư thì đây là lần đầu tiên. Tôi thấy rất hay, rất phong phú và thú vị”.
Các giá trị di sản không còn bó hẹp trong vũ điệu, mà hơi thở vùng cao đã len lỏi, chạm tới nhịp đập trái tim của du khách và người dân địa phương. Sự cộng hưởng đầy say mê ấy như sợi dây vô hình kết nối vùng đất thượng nguồn với đồng bằng châu thổ sông Hồng, mang theo sự chân thành, mộc mạc và đậm đà bản sắc của con người Lào Cai.
Ông Trần Huy Tuấn - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Ninh Bình nhấn mạnh: “Giao lưu văn hóa chính là nhịp cầu mềm mại nhưng bền chặt nhất để kết nối những vùng đất và những trái tim. Sự hội ngộ, lan tỏa giá trị bản sắc văn hóa vùng cao Tây Bắc của các nghệ nhân tỉnh Lào Cai tại Cố đô Hoa Lư là biểu tượng sinh động của sức mạnh đại đoàn kết, khẳng định vị thế, vai trò của Nhân dân trong bảo tồn, gìn giữ, phát huy giá trị bản sắc văn hóa. Ông khẳng định, mỗi người dân chính là một "đại sứ văn hóa" lan tỏa thông điệp tích cực, để văn hóa thấm sâu vào mọi mặt của đời sống xã hội".
"Biến di sản thành tài sản" từ nòng cốt trong Nhân dân
Lào Cai - nơi những đỉnh núi kiêu hãnh vươn mình chạm mây trời, cũng là cái nôi nuôi dưỡng những dòng chảy văn hóa giàu bản sắc của cộng đồng hơn 30 dân tộc anh em cùng chung sống trên mảnh đất này. Bản sắc ấy được kết tinh từ ngàn đời và được chính Nhân dân nâng niu, gìn giữ và trao truyền qua bao thế hệ.
Tỉnh Lào Cai sở hữu kho tàng di sản đồ sộ với 1 di tích danh thắng cấp quốc gia đặc biệt, 34 di tích cấp quốc gia, 172 di tích cấp tỉnh; 56 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, 3 bảo vật quốc gia, 4 di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại cùng gần 30.000 tư liệu, hiện vật quý giá.
Nhận thức rõ “kho báu” vô giá này, Lào Cai đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm hiện thực hóa phương châm “biến di sản thành tài sản”, kiến tạo nên những sản phẩm du lịch mang thương hiệu riêng.
Trên hành trình ấy, lực lượng hạt nhân cơ sở chính là chiếc chìa khóa vàng. Toàn tỉnh hiện có hơn 2.150 đội văn nghệ, hàng nghìn nhóm sinh hoạt văn hóa và gần 2.300 câu lạc bộ thể dục thể thao ở cấp cơ sở. Tuy nhiên, thực trạng chung là các mô hình này chủ yếu hoạt động dựa trên sự đam mê tự phát, thiếu hạt nhân nòng cốt, thậm chí có những mô hình đối diện nguy cơ thiếu nguồn lực duy trì.
Để giải bài toán này, ngay sát thời điểm Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW (ngày 07/01/2026) về phát triển văn hóa Việt Nam, Hội đồng nhân dân tỉnh Lào Cai đã ban hành Nghị quyết số 39/2025/NQ-HĐND ngày 29/12/2025. Đây là quyết sách quan trọng, quy định chi tiết việc hỗ trợ các câu lạc bộ văn hóa - nghệ thuật - thể thao nòng cốt trên địa bàn các xã, phường giai đoạn 2026-2030.
Theo đó, Lào Cai quyết định hỗ trợ một lần 150 triệu đồng cho mỗi câu lạc bộ để mua sắm trang thiết bị âm thanh, ánh sáng, trang phục, đạo cụ.... Đồng thời, ngân sách sẽ liên tục "tiếp sức" duy trì hoạt động hằng năm ở mức 30 triệu đồng/năm để các đội yên tâm tập luyện, biểu diễn. Cụ thể hóa chủ trương này, Quyết định số 21/2026/QĐ-UBND của UBND tỉnh quy định rõ: mỗi xã, phường sẽ lựa chọn 01 câu lạc bộ nòng cốt, bảo đảm hội tụ đủ 03 loại hình sinh hoạt: văn hóa, nghệ thuật và thể thao.
Chia sẻ với phóng viên, bà Vũ Thị Hiền Hạnh - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai khẳng định: "Tỉnh Lào Cai luôn đặt trọn niềm tin vào Nhân dân, những chủ thể văn hóa đích thực. Tình yêu di sản đã ngấm vào máu thịt và nuôi dưỡng tâm hồn người dân từ khi còn thơ bé. Minh chứng rõ nhất là thời gian qua, các chương trình nghệ thuật quy mô lớn với những màn đại xòe, dân vũ, múa khèn hàng ngàn người đều thành công rực rỡ, mà hạt nhân tỏa sáng chính là người dân địa phương. Chính sách hỗ trợ của tỉnh là lời cam kết mạnh mẽ: Cấp ủy, chính quyền luôn quan tâm, tạo điều kiện để giữ ngọn lửa đam mê văn hóa, văn nghệ, thể thao của mỗi người dân. Qua đó, góp phần đưa văn hóa trở thành sức mạnh nội sinh xây dựng và phát triển quê hương Lào Cai xanh, hài hòa, bản sắc và hạnh phúc".
Kiến tạo và thụ hưởng văn hóa: Lan tỏa sức sống từ cơ sở
Những chuyến giao lưu tại Hải Phòng hay Ninh Bình và sẽ tiếp tục tới các tỉnh, thành phố khác trong cả nước mang ý nghĩa nhân văn rất lớn. Bản sắc văn hóa được kết tinh từ trong chính đời sống, lao động của người dân từ bao đời nay không còn nép mình trong mỗi nếp nhà, từng thôn bản, mà đã tự tin tỏa sáng trong lòng người dân và du khách gần xa.
Ông Nguyễn Việt Phong - Trưởng Đoàn Nghệ thuật dân tộc tỉnh chia sẻ: "Đồng hành cùng bà con từ những bản làng xa xôi đi đến các tỉnh bạn, tôi cảm nhận rất rõ sự háo hức, phấn khởi và niềm tự hào của họ. Qua các chuyến đi, điều chúng tôi trăn trở nhất là phải tham mưu xây dựng một chiến lược dài hơi, để làm sao hướng dẫn chuyên môn bài bản hơn nữa, trang bị kỹ năng biểu diễn, nuôi dưỡng chính những người nông dân này trở thành hạt nhân tự thắp lửa và lan tỏa phong trào văn hóa, văn nghệ, thể thao ngay tại quê hương và tự tin biểu diễn ở nhiều nơi, nhiều sân khấu lớn".
Quả thực, sự háo hức và tự hào ấy đã thổi bùng lên ngọn lửa nhiệt huyết trong trái tim mỗi nghệ nhân.
Nghệ nhân Hà Văn Nguyện (60 tuổi) - "kho tàng sống" của xã Quy Mông cho biết: "Anh chị em trong đội văn nghệ chúng tôi cảm động lắm. Được về tận Ninh Bình biểu diễn là món quà quá lớn. Chúng tôi ca hát, giữ gìn bản sắc bằng sự yêu thích, đam mê của cá nhân, nay được chính quyền ghi nhận, tạo điều kiện được biểu diễn ở những sân khấu lớn, chúng tôi rất cảm động khi thấy những giá trị ông cha để lại ngày càng được trân trọng".
Cùng chung nhiệt huyết, Đặng Thị Ba (30 tuổi)- Đội trưởng đội văn nghệ dân tộc Dao xã Thác Bà quả quyết: "Chuyến đi đã giúp em mở mang rất nhiều. Tự hào khi thấy bà con tán thưởng điệu múa chuông, em khẳng định khi trở về sẽ dồn hết sức cùng các thành viên xây dựng đội văn nghệ nòng cốt vững mạnh, không phụ lòng mong mỏi của các cấp lãnh đạo".
Sùng A Mạnh (sinh năm 2002), một người trẻ tâm huyết trong việc gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa dân tộc Mông ở Suối Giàng (Văn Chấn) hào hứng chia sẻ, việc được mang điệu múa, tiếng khèn của dân tộc đến với du khách mọi miền là một sự may mắn. Sự cổ vũ, reo hò của khán giả khi đội thực hiện các động tác khó chính là động lực lớn nhất khiến em thực sự xúc động. Mạnh mong muốn sẽ có thêm nhiều chuyến đi ý nghĩa như vậy để có cơ hội giới thiệu nét đẹp dân tộc, đồng thời khẳng định khi trở về Văn Chấn sẽ cùng mọi người chăm lo giữ gìn bản sắc văn hóa hơn nữa.
Thay lời kết
Trong hành trình gìn giữ, phát huy giá trị bản sắc văn hóa dân tộc, Nhân dân vừa là người thụ hưởng thành quả, vừa là những "kiến trúc sư" miệt mài kiến tạo, làm phong phú thêm vẻ đẹp quê hương bằng niềm tin, sự bền bỉ và tình yêu máu thịt.
Từ nhịp sống bình dị nơi thôn bản vùng cao, khát vọng lan tỏa bản sắc quê hương đang trở thành động lực và quyết tâm mạnh mẽ từ chính người dân. Những giá trị ấy đã, đang và sẽ trở thành nguồn lực nội sinh to lớn, bồi đắp nên cốt cách con người Lào Cai thời đại mới: Tự tin, hội nhập và đậm đà bản sắc.
Lấy văn hóa làm nền tảng, dùng chính sách làm đòn bẩy, mỗi người dân nơi vùng đất biên cương Lào Cai hôm nay đã và đang thực sự trở thành một "đại sứ di sản", tự tin hòa nhịp cùng bản hòa ca chung của đất nước Việt Nam.
