Từ nghề truyền thống đến hướng phát triển kinh tế cho người dân nông thôn
Tại thôn Ún Tà, xã Cốc San, nghề làm cơm lam từ lâu đã trở thành nét văn hóa đặc trưng của đồng bào dân tộc Giáy. Từ món ăn dân dã trong dịp lễ tết, cưới hỏi, sinh hoạt cộng đồng, cơm lam đã trở thành sản phẩm hàng hóa mang lại thu nhập ổn định cho người dân.
Giữa không khí tất bật chuẩn bị những chuyến hàng đi các tỉnh thành, anh Hoàng Văn Hợp, chủ cơ sở sản xuất cơm lam tại thôn Ún Tà chia sẻ: Mỗi ngày cơ sở của gia đình sản xuất từ 1.000 - 2.000 ống cơm lam theo đặt hàng. Sau khi chế biến, sản phẩm được hút chân không và chuyển tới nhiều địa phương ở khu vực miền Nam và các tỉnh phía Bắc. Cơ sở hiện đang tạo việc làm thường xuyên cho 8 lao động.
Thôn Ún Tà có khoảng 40 hộ dân duy trì nghề làm cơm lam hằng ngày. Một số hộ đã phát triển quy mô lớn với sản lượng từ 20.000 - 40.000 ống cơm lam mỗi tháng. Những ống cơm lam mang hương vị núi rừng giờ đây đã trở thành sản phẩm có mặt ở nhiều địa phương trên cả nước.
Không chỉ tạo ra sản phẩm, nghề làm cơm lam còn hình thành chuỗi liên kết sản xuất tại địa phương. Từ người cung cấp nguyên liệu như gạo nếp, tre nứa, củi đốt đến khâu chế biến, đóng gói, vận chuyển đều tạo thêm việc làm và thu nhập cho người dân.
Theo đánh giá của địa phương, nghề làm cơm lam ở Ún Tà hiện vẫn đang hoàn thiện các điều kiện để hướng tới công nhận làng nghề. Nghề sản xuất cơm lam của thôn cũng đã được đưa vào định hướng bảo tồn và phát triển của tỉnh trong giai đoạn tới.
Bà Trương Thị Vân Anh - Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Cốc San cho biết: Xã xác định phát triển làng nghề là nhiệm vụ quan trọng bởi phần lớn người dân địa phương vẫn phát triển kinh tế từ nông nghiệp. Hiện xã đang tập trung chuẩn hóa món cơm lam truyền thống thành sản phẩm OCOP 3 sao cấp tỉnh; đồng thời phục dựng, phát triển nghề nấu rượu của đồng bào Dao nhằm đa dạng hóa sinh kế, nâng cao thu nhập cho Nhân dân.
Tại xã Bảo Hà, nghề đan lát, cắt dán hàng mã ở thôn Bảo Vinh cũng đang cho thấy hiệu quả rõ nét trong việc bảo tồn gắn với phát triển kinh tế.
Nhận thấy tiềm năng phát triển của nghề, chị Phạm Thị Mơ đã mạnh dạn thành lập Hợp tác xã Sản xuất và Dịch vụ tổng hợp Bảo Hà. Chị Mơ chia sẻ: Trước đây các hộ dân trong thôn đều sản xuất nhỏ lẻ nên hiệu quả chưa cao. Các gia đình đã cùng nhau họp bàn, thành lập hợp tác xã để tạo việc làm ổn định và tìm đầu ra tốt hơn cho sản phẩm. Thời gian tới, hợp tác xã định hướng tiếp tục mở rộng quy mô sản xuất, nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.
Từ 7 thành viên ban đầu, đến nay hợp tác xã đã tạo việc làm thường xuyên cho gần 40 lao động với thu nhập bình quân khoảng 8 triệu đồng/người/tháng.
Gắn bảo tồn làng nghề với du lịch, xây dựng thương hiệu và phát triển bền vững
Sự phát triển của các làng nghề cho thấy việc bảo tồn hiện nay không chỉ dừng lại ở gìn giữ nghề truyền thống mà cần gắn với nhu cầu thực tế của thị trường, nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng hướng phát triển mới.
Ông Nguyễn Văn Thắng - Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Bảo Hà cho biết: Với lợi thế du lịch tâm linh và lễ hội đền, nghề đan lát địa phương đang chuyển mình theo hướng sản xuất giỏ quà, đồ lưu niệm phục vụ du khách. Thời gian tới, xã sẽ hỗ trợ các hợp tác xã mở rộng quy mô, nâng cao giá trị sản phẩm làng nghề nhằm tạo thêm việc làm ổn định cho người dân.
Theo kế hoạch bảo tồn và phát triển làng nghề giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Lào Cai đặt mục tiêu duy trì, phát triển 23 làng nghề, 19 làng nghề truyền thống và 24 nghề truyền thống đã được công nhận; đồng thời khôi phục thêm 32 làng nghề và 20 nghề truyền thống mới, phát triển nhiều làng nghề gắn với du lịch.
Bên cạnh đó, tỉnh cũng tập trung triển khai các giải pháp về đào tạo nghề, xây dựng thương hiệu, phát triển sản phẩm OCOP, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và xúc tiến thương mại nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho sản phẩm làng nghề.
Mỗi làng nghề là một phần ký ức, nơi lưu giữ tinh hoa văn hóa qua nhiều thế hệ. Tuy nhiên, bảo tồn không phải là giữ nguyên trạng, mà là quá trình gìn giữ giá trị truyền thống song hành với việc mở ra hướng đi mới phù hợp với sự phát triển của xã hội. Khi nghề truyền thống tìm được thị trường tiêu thụ, khẳng định được thương hiệu bằng sự chung tay của chính quyền và người dân, làng nghề sẽ giữ được "hồn cốt" quê hương, trở thành động lực phát triển kinh tế bền vững ở vùng nông thôn.
![[Ảnh] "Giữ hồn" nghề làm giấy thủ công ở Nậm Than](https://cdn.baolaocai.vn/images/6966140b6a39d2dca77c24494ce7781afa87c23dfad80eca044894005dba7730a14cdc9d8bb1f3f1e78d2db66669b751/900a1469.jpg.avif)
