Lào Cai hướng tới phát triển du lịch bốn mùa, bứt phá từ liên kết vùng và bản sắc văn hóa

TIẾP ĐÀ BỨT TỐC SAU MÙA CAO ĐIỂM

Bốn tháng đầu năm 2026, ngành du lịch Lào Cai đã đón 4,5 triệu lượt khách, đạt 40,1% kế hoạch năm; tổng thu ước đạt 17.048 tỷ đồng.

Riêng dịp 30/4 - 01/5, toàn tỉnh đón 540.000 lượt khách, tăng 19,5% so với cùng kỳ năm 2025, đứng thứ 8 cả nước về nhóm địa phương có doanh thu du lịch nghìn tỷ đồng dịp lễ.

Động lực tăng trưởng tiếp tục được ghi nhận tại nhiều điểm đến trọng điểm. Quý I/2026, Sa Pa đón khoảng 2 triệu lượt khách, tăng hơn 15%; Mù Cang Chải thu hút 12.600 lượt khách dịp lễ với doanh thu ước đạt 30 tỷ đồng. Những con số này không chỉ cho thấy sức hút ngày càng mở rộng của du lịch tỉnh Lào Cai, mà còn đặt ra yêu cầu chuyển dịch từ tăng trưởng theo mùa vụ sang phát triển ổn định, bền vững quanh năm.

Giai đoạn 2021 - 2025, du lịch Lào Cai duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân 21%/năm, tạo việc làm cho khoảng 35.000 lao động, trong đó có 14.500 lao động trực tiếp. Năm 2025, toàn tỉnh đón hơn 10 triệu lượt khách, tổng doanh thu đạt 46.000 tỷ đồng, gấp 2,4 lần so với năm 2020. Đây là nền tảng quan trọng để tỉnh hướng tới những mục tiêu cao hơn trong giai đoạn 2026 - 2030.

Với Đề án số 10 về “Phát triển du lịch tỉnh Lào Cai giai đoạn 2026 - 2030”, Tỉnh ủy Lào Cai tiếp tục xác định du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn. Mục tiêu đến năm 2030, toàn tỉnh đón trên 15 triệu lượt khách, trong đó có 3,5 triệu khách quốc tế; doanh thu du lịch đạt 70.000 tỷ đồng, đóng góp trực tiếp từ 17 - 20% GRDP.

Sau sáp nhập, không gian và thương hiệu du lịch Lào Cai cũng được mở rộng mạnh mẽ. Bên cạnh Sa Pa - điểm nghỉ dưỡng tầm quốc tế, nhiều địa phương như Mù Cang Chải, Trạm Tấu, Bắc Hà, Lục Yên, Si Ma Cai, Y Tý… đang dần trở thành những cực tăng trưởng mới.

"Chúng tôi xác định chính sách hỗ trợ là yếu tố then chốt để khơi thông nguồn lực phát triển du lịch theo hướng bền vững. Theo đó, chính sách phát triển du lịch không chỉ hướng tới thu hút các doanh nghiệp lớn, mà còn ưu tiên hỗ trợ trực tiếp các hộ làm homestay, du lịch cộng đồng, nhằm bảo đảm người dân được hưởng lợi thiết thực từ tăng trưởng chung của ngành du lịch" - ông Dương Tuấn Nghĩa - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai cho biết.

Cùng với đó, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh đang rà soát trên 100 dự án du lịch tiềm năng để đưa vào danh mục kêu gọi đầu tư, phối hợp với Sở Tài chính tham mưu tổ chức hội nghị xúc tiến đầu tư quy mô lớn. Định hướng này cũng đang được cụ thể hóa tại nhiều địa phương. Với vai trò là một trong những đầu tàu của bản đồ du lịch Lào Cai, phường Sa Pa tiếp tục xác định du lịch là lĩnh vực trọng tâm trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội.

Phường Sa Pa có những đặc thù riêng, khác với nhiều địa phương khác. Vì vậy, trong định hướng phát triển giai đoạn tới, chúng tôi xác định du lịch là khâu then chốt, là mục tiêu hàng đầu, không chỉ của địa phương mà còn của tỉnh và quốc gia.

Ông Tô Ngọc Liễn - Chủ tịch UBND phường Sa Pa

CHUỖI SỰ KIỆN XUYÊN SUỐT QUANH NĂM

Bài toán phát triển "Du lịch bốn mùa” đang được giải bằng chuỗi sự kiện tổ chức xuyên suốt quanh năm, cùng ba dòng sản phẩm chiến lược mang bản sắc khác biệt.

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh, năm 2026, ngành du lịch Lào Cai đặt mục tiêu đón 11,28 triệu lượt khách, tổng doanh thu 51.100 tỷ đồng, tăng 9,67% so với năm 2025. Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh tập trung phát triển các dòng sản phẩm đặc sắc, khác biệt như: du lịch qua biên giới trên sông Hồng, du lịch băng tuyết và các khu nghỉ dưỡng sức khỏe cao cấp, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số để xây dựng Lào Cai trở thành trung tâm du lịch "bốn mùa" của cả nước.

Lịch sự kiện du lịch được xây dựng trải đều 12 tháng, mở đầu bằng mùa xuân với chuỗi lễ hội truyền thống đặc sắc của đồng bào vùng cao như Gầu Tào của người Mông, Lồng Tồng của người Tày hay Roóng Poọc của người Giáy…

Năm 2026, Lào Cai sở hữu 56 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (nhiều nhất cả nước), cùng với khoảng 100 lễ hội lớn, nhỏ diễn ra thường niên. Đây chính là nguồn tài nguyên văn hóa giàu bản sắc để các doanh nghiệp lữ hành thiết kế tour trải nghiệm mùa xuân đặc trưng cho vùng cao Tây Bắc.

Bước sang mùa hè, không khí lễ hội tiếp tục được đẩy mạnh với chuỗi sự kiện quy mô tại Sa Pa. Nổi bật là Lễ hội mùa hè Sa Pa 2026 với chủ đề “Sa Pa - Xứ sở tình yêu” (29/4), Lễ hội Hoa hồng Fansipan 2026 “Bản giao hưởng hoa hồng” (từ 25/4 đến hết kỳ nghỉ lễ), đánh dấu 10 năm tuyến cáp treo Fansipan đi vào hoạt động, cùng các hoạt động như Tuần lễ “Sa Pa - Di sản trong sương” và Lễ hội Thổ cẩm... Song song với đó, Festival mùa hè Bắc Hà 2026 với chủ đề “Vang xa vó ngựa cao nguyên” (23 - 31/5/2026) tiếp tục tạo điểm nhấn, nối dài chuỗi sự kiện cho mùa cao điểm du lịch tại vùng cao nguyên trắng.

Mùa thu, ruộng bậc thang Mù Cang Chải - di tích quốc gia đặc biệt - bước vào mùa lúa chín, thu hút đông đảo du khách trekking và nhiếp ảnh. Nghĩa Lộ tiếp tục là điểm đến giàu bản sắc văn hóa Thái, nơi Nghệ thuật Xòe đã được UNESCO ghi danh.

Mùa đông, Sa Pa trở thành "thiên đường tuyết rơi" với Lễ hội Tuyết Sa Pa (Sapa Snow Festival), không gian Giáng sinh tại nhà thờ đá và các chương trình đón đoàn khách đầu tiên năm mới. Theo Agoda New Horizons 2026, Sa Pa được xếp vị trí số 1 về điểm đến phát triển nhanh nhất và được du khách quốc tế ưa chuộng nhất châu Á.

Các doanh nghiệp lữ hành cũng đang đồng loạt thiết kế lại sản phẩm theo hướng phân kỳ mùa rõ rệt. Mùa hè được làm mới với các trải nghiệm như “Bay trên mùa nước đổ” (dù lượn tại Tú Lệ), trekking chinh phục Pu Ta Leng (3.049 m) hay hành trình Fansipan 2 ngày 1 đêm. Mùa thu tập trung khai thác các chợ phiên Bắc Hà, Cán Cấu, kết hợp trải nghiệm ruộng bậc thang Mù Cang Chải và cung đường đèo Khau Phạ. Mùa đông với các sản phẩm đặc trưng như săn tuyết Fansipan, săn mây Y Tý và trải nghiệm suối khoáng nóng Trạm Tấu (xã Hạnh Phúc), tạo nên chuỗi sản phẩm du lịch bốn mùa ngày càng hoàn chỉnh.

Nhờ vị trí địa lý thuận lợi, có sự tương đồng về không gian văn hóa giữa Việt Nam và nước bạn Trung Quốc, Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai được đưa vào khai thác trong nhiều tour, tuyến du lịch. Theo đó, lượng khách du lịch năm nay tạo sức hút lớn đối với du khách qua đường bộ tuyến Lào Cai.

Ông Nguyễn Quang Duy - Tổng Giám đốc điều hành Bình Minh Travel Lào Cai

CHỦ ĐỘNG GIỮ KHÁCH MÙA THẤP ĐIỂM

Bài toán “du lịch bốn mùa” được đánh giá thách thức nhất ở các giai đoạn thấp điểm và thời điểm thị trường biến động. Theo Hiệp hội Du lịch tỉnh Lào Cai, bước sang năm 2026, hiệp hội xác định 4 nhóm giải pháp tổng thể: cam kết chất lượng - giữ giá, kết nối B2B - xúc tiến quốc tế, đào tạo nhân lực, làm mới sản phẩm theo mùa.

Trong đó, về yếu tố giá và chất lượng, trong bối cảnh giá xăng dầu, chi phí đầu vào biến động mạnh từ đầu năm 2026, Hiệp hội Du lịch tỉnh đã chủ động tuyên truyền đến các hội viên cam kết bảo đảm chất lượng dịch vụ, không tăng giá tour, khuyến cáo du khách đặt qua các đơn vị uy tín.

"Khách hàng quan tâm đến thị trường Sa Pa nên đặt dịch vụ qua các công ty lữ hành uy tín, hoặc đặt trực tiếp trên các trang chính thức của khách sạn để tránh tình trạng lừa đảo, hoặc bị 'ôm phòng' rồi bán lại với giá cao, ảnh hưởng đến uy tín chung của du lịch Lào Cai" - ông Bùi Văn Quỳnh - Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh Lào Cai khuyến cáo.

Song song với cam kết giữ giá và ổn định chất lượng dịch vụ, Hiệp hội Du lịch Lào Cai đẩy mạnh hoạt động kết nối thị trường. Chiều 07/4/2026, trong khuôn khổ Hội chợ Du lịch Quốc tế Việt Nam (VITM) 2026, Hiệp hội Du lịch Việt Nam và Hiệp hội Du lịch Lào Cai đã tổ chức chương trình B2B kết nối doanh nghiệp, đón đoàn famtrip quốc tế đến khảo sát điểm đến Sa Pa. Hoạt động này được xem là cầu nối quan trọng, giúp các doanh nghiệp lữ hành địa phương chủ động đưa sản phẩm vào hệ thống tour quốc tế, qua đó góp phần cân bằng nguồn khách và bù đắp giai đoạn thấp điểm nội địa.

Hiệp hội Du lịch Lào Cai xác định đào tạo nguồn nhân lực và đổi mới sản phẩm là điều kiện then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh. Anh Đào Đức Long - Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh cho biết thêm: “Để hỗ trợ doanh nghiệp trong việc quảng bá sản phẩm, Hiệp hội Du lịch tỉnh Lào Cai sẽ tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tham gia các hội chợ, triển lãm. Bên cạnh đó, thường xuyên tổ chức các workshop nhằm trang bị cho các doanh nghiệp những kỹ năng mới, cập nhật các tiêu chuẩn quốc tế, từ đó có những sản phẩm đột phá, sáng tạo hơn".

Cùng với đó, các doanh nghiệp ở từng địa bàn triển khai theo cách riêng. Tại xã Hạnh Phúc - vùng đất sở hữu hai đỉnh núi Tà Xua, Tà Chì Nhù và nguồn suối khoáng nóng, Hợp tác xã Du lịch Cường Hải triển khai chương trình voucher giảm giá cho khách quen, kết nối với các điểm du lịch khác trong khu vực để kéo dài thời gian lưu trú thêm 1 - 2 ngày.

Khu nghỉ dưỡng Anlavita đầu tư đồng bộ phòng gym, sân pickleball, xông hơi, massage, bể tắm khoáng lạnh và khu thiền nhỏ - đa dạng hóa dịch vụ để "níu chân" cả mùa hè vốn được coi là thấp điểm của du lịch suối khoáng.

Tại Sa Pa, các doanh nghiệp lớn như Sun World Fansipan Legend phối hợp với Hiệp hội Du lịch tỉnh duy trì chương trình kích cầu xuyên suốt trong năm. Trước đó, chương trình "Chạm Sa Pa - chạm những tầng mây" đã tập hợp được sự chung tay của các điểm du lịch (Vườn đá Tả Phìn, Vườn hồng mộng mơ miễn phí vé tham quan; Cát Cát miễn phí trải nghiệm ẩm thực Tây Bắc), hệ thống khách sạn (ưu đãi đến 50% cho khách đặt phòng trực tiếp) và các hãng xe (giảm 30% vé khứ hồi).

"Hiệp hội cũng đã tuyên truyền, quảng bá và đề nghị các cơ sở kinh doanh trên địa bàn chuẩn bị đầy đủ về cơ sở vật chất, cảnh quan môi trường, dịch vụ đáp ứng nhu cầu của du khách" - ông Vũ Đại Dương - Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Du lịch tỉnh cho biết.

VĂN HÓA BẢN ĐỊA - SỢI CHỈ ĐỎ GẮN KẾT BỐN MÙA

Nếu chuỗi sự kiện là phần nổi của chiến lược "Du lịch bốn mùa", thì văn hóa bản địa chính là "phần chìm" - sợi chỉ đỏ giữ nguyên sức hút bất kể mùa nào. Sau sáp nhập, tỉnh Lào Cai hiện có 56 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, nhiều nhất cả nước, cùng sự phong phú văn hóa của hơn 30 nhóm dân tộc. Đó là nguồn tài nguyên quý giá để các bản làng vùng cao biến mỗi nếp nhà, mỗi món ăn, mỗi điệu múa thành sản phẩm du lịch.

Tại thôn Pang Cáng, xã Văn Chấn - nơi được mệnh danh "Ngôi làng hạnh phúc trên mây", trên 98% dân cư là đồng bào dân tộc Mông sinh sống. Mô hình homestay kết hợp sản xuất chè, quế, dược liệu đang giúp người dân có thu nhập ổn định 100 - 200 triệu đồng/năm/hộ.

"Ban đầu chỉ có hơn chục hộ, người dân chỉ chăn nuôi, trồng cấy tự túc hoàn toàn. Được Đảng, Nhà nước quan tâm, đầu tư làm đường giao thông, đường điện và xây dựng trường học, trạm y tế… Giờ đây, đời sống của bà con được nâng lên, tinh thần rất phấn khởi" - ông Giàng A Tếnh - Người uy tín thôn Pang Cáng, xã Văn Chấn (tỉnh Lào Cai) chia sẻ.

Điểm nổi bật trong phát triển du lịch tại Pang Cáng là đặt bảo tồn văn hóa làm nền tảng. Bản sắc không chỉ đóng vai trò “trang trí” cho các mô hình homestay, mà thực sự trở thành “linh hồn” tạo nên sự khác biệt, khiến du khách luôn mong muốn quay lại bất kể mùa nào.

Các nét văn hóa, phong tục tập quán vẫn giữ nguyên như trước đây. Chúng tôi rất tâm huyết và mong muốn tuyên truyền cho bà con hiểu ý nghĩa phong tục tập quán của mình, nghề truyền thống của mình, từ đó bảo tồn và phát huy trong hoạt động đón khách trải nghiệm. Mục tiêu giúp bà con sống được với nghề, tạo thêm thu nhập, gắn phát triển du lịch với văn hóa bản địa để bà con có cuộc sống ổn định, lâu dài.

Anh Vàng A Hà - Trưởng thôn Pang Cáng, xã Văn Chấn

Xã Tả Van hiện có gần 200 cơ sở homestay, nhưng điểm đáng chú ý không nằm ở số lượng mà ở cách đầu tư giữ gìn bản sắc. Các chủ cơ sở chú trọng lựa chọn vật liệu và thiết kế không gian mang dấu ấn bản địa thay vì sử dụng vật liệu công nghiệp.

Điển hình, ông Sần Văn Phức đã đầu tư hơn 400 triệu đồng để ốp toàn bộ sàn, trần và vách bằng gỗ sa mộc - loại gỗ đặc trưng của núi rừng Tây Bắc. Nhờ đó, mỗi homestay vừa giữ được nét riêng của người Giáy, người Mông, vừa tạo sự khác biệt so với các mô hình lưu trú đại trà ở khu vực khác.

“Biến bản sắc thành sản phẩm” đang trở thành hướng đi rõ nét tại vùng Mường Lò. Bên cạnh các homestay của người Thái, còn có mô hình của người Mường, nơi mỗi nếp nhà sàn được gìn giữ như một “bảo tàng sống”, giới thiệu ẩm thực và văn hóa đặc trưng như xôi nếp Tú Lệ, pa pỉnh tộp (cá nướng), thịt gác bếp.

Nghệ thuật Xòe Thái được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại đang trở thành “tài sản di sản” được chính quyền và doanh nghiệp phối hợp khai thác trong phát triển du lịch. Hội thi "Lung linh vòng xòe" năm 2026 được tổ chức như một sản phẩm du lịch trọng tâm để thu hút khách trong các kỳ nghỉ lễ lớn.

Sau khi tổng kết Hội thi “Lung linh vòng xòe” năm 2026, ông Đinh Anh Tuấn - Phó Chủ tịch UBND phường Nghĩa Lộ cho biết: "Địa phương định hướng xây dựng Mường Lò trở thành không gian trải nghiệm văn hóa bản địa chân thực, để du khách được tiếp cận trực tiếp đời sống, phong tục của người dân địa phương, qua đó kích cầu du lịch cộng đồng đến gần hơn với khách du lịch".

HỢP LỰC LIÊN KẾT VÙNG

Chiến lược “du lịch bốn mùa” của Lào Cai không chỉ giới hạn trong phạm vi địa phương. Chiều 08/5/2026, tại tỉnh Sơn La, Lào Cai cùng 7 tỉnh Tây Bắc mở rộng đã ký kết chương trình hợp tác phát triển du lịch giai đoạn 2026 - 2030, trọng tâm là xây dựng sản phẩm đặc sắc, đẩy mạnh quảng bá, chuyển đổi số và phát triển du lịch xanh, bền vững.

Đây được xem là cú hích quan trọng để hình thành chuỗi "điểm đến chủ đạo" đặc trưng: mùa hè tại Sa Pa, Hạnh Phúc, Bắc Hà; mùa thu với Mù Cang Chải, Y Tý; mùa đông với suối khoáng Trạm Tấu và trải nghiệm săn mây Sa Pa; mùa xuân là thời điểm diễn ra các lễ hội truyền thống vùng cao.

Khi chuỗi sự kiện được triển khai liên tục, sản phẩm du lịch được đa dạng theo từng mùa và văn hóa bản địa được bảo tồn theo chiều sâu, sức hút của du lịch Lào Cai không còn phụ thuộc vào kỳ nghỉ lễ hay cuối tuần. Hướng tới mục tiêu doanh thu 51.100 tỷ đồng năm 2026 và trên 15 triệu lượt khách vào năm 2030, Lào Cai đang từng bước xây dựng chuỗi giá trị du lịch bền vững, trong đó mỗi mùa đều là mùa cao điểm và mỗi điểm đến đều có sức hút để du khách quay trở lại.