Đó là nhận định của bài xã luận đăng trên tờ Pasaxon - Cơ quan ngôn luận của Trung ương Đảng Nhân dân cách mạng Lào, ngày 11/11.
Bài xã luận cho rằng chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh tình hình khu vực và quốc tế tiếp tục có nhiều biến động, cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc có xu hướng gia tăng, kinh tế toàn cầu đối mặt với nhiều thách thức, trong khi các quốc gia đang đẩy mạnh điều chỉnh chiến lược phát triển, chú trọng bảo đảm an ninh kinh tế và đa dạng hóa chuỗi cung ứng hàng hóa. Trong bối cảnh đó, chuyến thăm chính thức của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Nhật Bản được xem là sự kiện đối ngoại quan trọng, giúp tăng cường mối quan hệ Việt Nam - Nhật Bản, mở rộng khuôn khổ hợp tác và tạo động lực mới cho sự phát triển kinh tế - xã hội của hai nước.
Điểm lại những thành công nổi bật của chuyến thăm, bài xã luận nhấn mạnh một trong những kết quả quan trọng nhất là việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae đã thông qua Tuyên bố Tầm nhìn chung Việt Nam - Nhật Bản, xác định phương hướng “Đối tác đồng hành, đồng kiến tạo, cùng có lợi, vì tăng trưởng chất lượng cao, tự chủ chiến lược và tự cường”. Hai nhà lãnh đạo khẳng định Việt Nam và Nhật Bản là đối tác quan trọng hàng đầu và bền vững của nhau, có nhiều lợi ích chung; sự phát triển của mỗi nước sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của nước kia. Đồng thời, hai bên nhất trí tiếp tục thúc đẩy quan hệ “Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình và thịnh vượng tại châu Á và trên thế giới” lên tầm cao mới, tăng cường phối hợp trong các lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược và cùng đóng góp tích cực cho hòa bình, ổn định và hợp tác trong khu vực.
Trong lĩnh vực kinh tế, thương mại và đầu tư, hai nước nhất trí tăng cường liên kết kinh tế nhằm bảo đảm an ninh kinh tế, nâng cao năng lực tự chủ chiến lược và phấn đấu nâng giá trị thương mại song phương đạt 80 tỷ USD vào năm 2030. Nhật Bản cam kết sẽ thúc đẩy đầu tư chất lượng cao vào Việt Nam, gắn với chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực và phát triển các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao. Hai bên cũng nhất trí mở rộng hợp tác nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) thế hệ mới trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, năng lượng, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Đây là phương hướng quan trọng, thể hiện bước chuyển dịch trong hợp tác Việt Nam - Nhật Bản từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng, hiệu quả và bền vững.
Trong khuôn khổ chuyến thăm, hai bên đã ký kết và trao đổi 11 văn kiện hợp tác, tập trung vào các lĩnh vực then chốt như năng lượng, giáo dục, khoa học - công nghệ, trí tuệ nhân tạo, môi trường, chính sách hàng hải, pháp luật và sở hữu trí tuệ. Đáng chú ý, hai bên đã trao đổi văn kiện về Dự án xây dựng Trường Đại học Việt - Nhật và Dự án Nhà máy điện Ô Môn 3, với tổng giá trị vốn vay và viện trợ cam kết hơn 43,1 tỷ yen. Ngoài ra, hai nước còn thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực điện hạt nhân, nghiên cứu và phát triển trí tuệ nhân tạo, nâng cao hiệu quả xây dựng và thực thi pháp luật, cũng như tăng cường hợp tác bảo vệ môi trường. Các thỏa thuận này thể hiện quyết tâm chính trị cao của hai nước trong việc hiện thực hóa các cam kết cấp cao thành những chương trình và dự án hợp tác thực tế.
Hợp tác về khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo được xác định là một trong những trụ cột quan trọng của quan hệ song phương Việt Nam - Nhật Bản trong giai đoạn mới. Phát biểu tại Diễn đàn công - tư về hợp tác kinh tế và khoa học - công nghệ Việt Nam - Nhật Bản, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh sự cần thiết trong việc chuyển từ tiếp nhận và ứng dụng công nghệ sang cùng nghiên cứu, cùng kiến tạo và từng bước làm chủ công nghệ. Hai nước coi trọng việc thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, công nghệ năng lượng, công nghệ sinh học, đường sắt tốc độ cao và công nghệ lượng tử; đồng thời tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, trường đại học và viện nghiên cứu. Phía Nhật Bản bày tỏ sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam đào tạo nguồn nhân sự cấp cao, bao gồm đội ngũ chuyên gia và nhà khoa học trình độ tiến sĩ về trí tuệ nhân tạo. Đây là bước chuyển biến đáng chú ý, cho thấy hợp tác Việt Nam - Nhật Bản đang hướng tới xây dựng năng lực công nghệ và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo dài hạn.
Hai bên cũng nhất trí tăng cường hội nhập nguồn nhân lực, thúc đẩy hợp tác về giáo dục - đào tạo, y tế, lao động và giữa các địa phương của hai nước. Hai nước dự kiến tổ chức Diễn đàn hợp tác địa phương Việt Nam - Nhật Bản lần thứ 3 vào năm 2027 và triển khai chương trình Năm Du lịch hợp tác Việt Nam - Nhật Bản 2027 - 2028, hướng tới kỷ niệm 55 năm Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 2028. Hai bên cũng nhất trí khởi động đàm phán Thỏa thuận về thông báo và tiếp cận lãnh sự, đồng thời thúc đẩy việc tạo thuận lợi về đi lại và thị thực cho kỹ sư công nghệ của Việt Nam, nhằm củng cố nền tảng xã hội và sự gắn kết giữa nhân dân hai nước.
Về chính trị và ngoại giao, các hoạt động quan trọng cấp cao trong chuyến thăm như hội kiến Nhà vua và Hoàng hậu Nhật Bản, hội đàm với Thủ tướng Takaichi Sanae, phát biểu về chính sách tại Quốc hội Nhật Bản, gặp gỡ lãnh đạo Quốc hội và Liên minh nghị sĩ hữu nghị, đã khẳng định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển của Việt Nam; đồng thời khẳng định mong muốn tăng cường phối hợp với Nhật Bản trong các vấn đề khu vực và quốc tế. Hai nước cũng nhất trí tiếp tục phối hợp chặt chẽ tại các cơ chế đa phương như Liên hợp quốc, APEC và ASEAN, đóng góp tích cực vào việc duy trì hòa bình, ổn định và thúc đẩy hợp tác quốc tế.
Phân tích ý nghĩa chuyến thăm dưới góc nhìn của khu vực, bài xã luận khẳng định chuyến thăm chính thức của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Nhật Bản không chỉ có ý nghĩa đối với mối quan hệ song phương của hai nước, mà còn cho thấy xu hướng tăng cường hợp tác giữa các quốc gia châu Á trong bối cảnh môi trường địa chính trị và kinh tế quốc tế ngày càng phức tạp. Việc Việt Nam và Nhật Bản thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực kinh tế, công nghệ, năng lượng và an ninh kinh tế, cho thấy hai nước đang hướng tới xây dựng mối quan hệ đối tác hỗ trợ lẫn nhau ở mức độ cao, góp phần nâng cao năng lực ứng phó trước những biến động từ bên ngoài.
Đối với Việt Nam, Nhật Bản còn là đối tác quan trọng trong huy động nguồn lực phát triển, tiếp nhận công nghệ hiện đại, đào tạo nhân lực và nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu. Các cam kết mới về hợp tác, đặc biệt trong lĩnh vực khoa học - công nghệ, năng lượng và phát triển nguồn nhân lực, được cho là sẽ góp phần hỗ trợ Việt Nam đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, tăng cường khả năng tự xác định phương hướng chiến lược và nâng cao chất lượng tăng trưởng.
Đối với Nhật Bản, Việt Nam là đối tác có vị trí quan trọng tại Đông Nam Á, có thị trường sôi động, có thế mạnh về nhân lực và có vị trí địa kinh tế thuận lợi. Việc tăng cường hợp tác với Việt Nam sẽ tạo điều kiện để Nhật Bản mở rộng mạng lưới đầu tư, đa dạng hóa chuỗi cung ứng hàng hóa, thúc đẩy hợp tác công nghệ và tăng cường liên kết với ASEAN, phù hợp với phương hướng của Nhật Bản trong việc thúc đẩy khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do, rộng mở, hòa bình và ổn định.
Từ góc nhìn của Lào, bài xã luận nhận định, sự phát triển ngày càng sâu sắc của quan hệ Việt Nam - Nhật Bản là bước phát triển tích cực đối với môi trường hợp tác và phát triển tại Đông Nam Á. Việt Nam là nước láng giềng có quan hệ hữu nghị lâu đời và hợp tác toàn diện với Lào, trong khi Nhật Bản là một trong những đối tác phát triển quan trọng của ASEAN và khu vực Mekong. Việc Việt Nam - Nhật Bản tăng cường hợp tác về cơ sở hạ tầng, năng lượng, khoa học - công nghệ, chuyển đổi xanh và phát triển nguồn nhân lực, có thể góp phần thúc đẩy hội nhập kinh tế trong khu vực, mở rộng cơ hội hợp tác và nâng cao năng lực phát triển của các nước Đông Nam Á.
Đặc biệt, trong bối cảnh các nước trong tiểu vùng Mekong đang đối mặt nhiều thách thức về phát triển kinh tế, bảo đảm an ninh năng lượng, chuyển đổi mô hình tăng trưởng và ứng phó biến đổi khí hậu, việc tăng cường quan hệ đối tác có thể huy động nguồn vốn, công nghệ và kinh nghiệm phát triển. Mối quan hệ Việt Nam - Nhật Bản phát triển ổn định và thực chất, có thể tạo thêm điều kiện cho việc thúc đẩy các sáng kiến hợp tác trong khu vực, tăng cường liên kết giữa ASEAN với các đối tác và góp phần nâng cao tính độc lập và khả năng ứng phó với những biến động của kinh tế trong khu vực.
Ngoài ra, việc Việt Nam và Nhật Bản khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp trong các cơ chế đa phương, đặc biệt là ASEAN và APEC, cho thấy hai nước coi trọng vai trò của hợp tác khu vực trong việc cùng giải quyết vấn đề.
Đối với Lào, với tư cách là quốc gia thành viên ASEAN và nằm trong tiểu vùng sông Mekong, môi trường hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển có tầm quan trọng đối với việc đạt mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, tăng cường hội nhập khu vực và nâng cao đời sống cho người dân.
Từ bài học của chuyến thăm và những thành tựu của hợp tác Việt Nam - Nhật Bản, Lào nên chủ động nghiên cứu, vận dụng kinh nghiệm và tận dụng các cơ hội hợp tác tương tự để phục vụ cho mục tiêu phát triển đất nước. Theo đó, Lào nên coi trọng việc thúc đẩy hợp tác với Nhật Bản, đặc biệt trong lĩnh vực cơ sở hạ tầng vận tải, logistics, năng lượng sạch, nông nghiệp công nghệ cao, chuyển đổi số và đào tạo nhân lực chất lượng cao. Cùng với đó, Lào nên tăng cường phối hợp với Việt Nam trong việc liên kết các chương trình và dự án hợp tác với Nhật Bản, tận dụng lợi thế về vị trí địa lý và vai trò là điểm kết nối giữa Việt Nam với các nước tiểu vùng Mekong. Ngoài ra, Lào nên nâng cao năng lực chuẩn bị, quản lý và tổ chức thực hiện dự án, cải thiện môi trường đầu tư, chủ động đề xuất chương trình hợp tác thực chất, khả thi và có khả năng mang lại lợi ích thực tế. Sự kết hợp hiệu quả giữa nguồn vốn, công nghệ, kinh nghiệm của Nhật Bản với lợi thế hợp tác giữa Lào - Việt Nam, sẽ góp phần mở rộng không gian phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh và tăng cường khả năng tự chủ của nền kinh tế Lào trong thời gian tới.
Bài xã luận kết luận, chuyến thăm chính thức của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Nhật Bản đã đạt thành công quan trọng, tạo động lực mới cho việc phát triển quan hệ Việt Nam - Nhật Bản một cách toàn diện, thiết thực và hiệu quả. Việc thông qua Tuyên bố Tầm nhìn chung, việc ký kết các văn kiện hợp tác và việc xác định các lĩnh vực ưu tiên trong giai đoạn tiếp theo, cho thấy mong muốn chính trị cao của lãnh đạo hai nước. Trong bối cảnh tình hình khu vực và quốc tế vẫn còn nhiều bất ổn, việc Việt Nam và Nhật Bản tăng cường quan hệ đối tác, hướng tới tăng trưởng chất lượng cao, tự chủ chiến lược và phát triển bền vững, không chỉ phục vụ lợi ích của hai nước, mà còn góp phần củng cố hòa bình, ổn định và thúc đẩy hợp tác ở châu Á, bao gồm khu vực Đông Nam Á và tiểu vùng sông Mekong.
