Tham gia phiên chất vấn, hai đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai là Tráng A Dương và Sí Thị Mai Anh đã nêu những vấn đề thực tiễn liên quan đến hiệu quả chuyển đổi số, kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước; quản lý việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong học sinh; đồng thời đề cập chính sách hỗ trợ điện thoại thông minh đối với hộ nghèo, hộ cận nghèo.
Đại biểu Tráng A Dương phản ánh, dù chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung được đẩy mạnh, người dân vẫn phải đi lại nhiều lần, kê khai lại thông tin hoặc cung cấp những giấy tờ đã có trong hệ thống dữ liệu của cơ quan nhà nước. Tình trạng này gây phiền hà, tốn thời gian, công sức, nhất là với đồng bào dân tộc thiểu số và người dân vùng sâu, vùng xa, nơi hạ tầng công nghệ thông tin còn hạn chế.
Đại biểu đề nghị Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và giải pháp cụ thể và lộ trình khắc phục những bất cập trong kết nối, chia sẻ dữ liệu; qua đó, bảo đảm khai thác hiệu quả kết nối, chia sẻ dữ liệu, giảm giấy tờ, hạn chế việc người dân phải đi lại nhiều lần, tạo thuận lợi trong quá trình giải quyết thủ tục hành chính.
Trả lời chất vấn, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân bày tỏ sự chia sẻ với những khó khăn của người dân khu vực miền núi, biên giới. Qua thực tế tiếp xúc cử tri tại các xã vùng biên giới, Bộ trưởng nhận thấy điều kiện đi lại của người dân còn nhiều trở ngại, khoảng cách giữa trụ sở các cơ quan tại một số địa phương cũng rất xa nhau.
Bộ trưởng chỉ rõ 5 nhóm khó khăn, vướng mắc lớn trong quá trình chuyển đổi số hiện nay, gồm: Hệ thống máy tính, trang thiết bị chưa đồng bộ; hạ tầng đường truyền còn hạn chế, đặc biệt là tình trạng lõm sóng; các nền tảng, phần mềm còn nhiều, chồng chéo; việc đồng bộ, kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ sở dữ liệu còn bất cập; năng lực tiếp cận, sử dụng công nghệ số của một bộ phận người dân và cán bộ cấp xã còn hạn chế.
Đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai - Tráng A Dương chất vấn Bộ Khoa học và Công nghệ.
Theo Bộ trưởng, chuyển đổi số đang trong giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ, quá trình triển khai quyết liệt mới diễn ra trong thời gian hơn một năm nên khó tránh khỏi những khó khăn, vướng mắc. Tuy nhiên, không thể vì những trở ngại trước mắt mà chậm triển khai hoặc dừng lại.
Dẫn chứng kết quả chuẩn hóa, đồng bộ thông tin thuê bao viễn thông với cơ sở dữ liệu quốc gia, Bộ trưởng cho biết, dù bước đầu gây một số bất tiện cho người sử dụng, đến nay đã có khoảng 102/112 triệu thuê bao được đồng bộ, xác thực thông tin định danh. Theo số liệu Bộ trưởng nêu, kết quả này góp phần hạn chế tình trạng cuộc gọi lừa đảo, tin nhắn rác; trong đó, số cuộc gọi lừa đảo được báo cáo giảm hơn 60%.
Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh, không thể vì những khó khăn trong quá trình triển khai mà làm chậm tiến trình chuyển đổi số. Mục tiêu cao nhất của chuyển đổi số là phục vụ người dân và thước đo quan trọng nhất chính là sự hài lòng của người dân. Đây phải là định hướng xuyên suốt trong quá trình thực hiện chuyển đổi số tại các cơ quan, đơn vị và địa phương.
Cũng tại phiên chất vấn, đại biểu Sí Thị Mai Anh đặt câu hỏi về quản lý, sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong học sinh và chính sách hỗ trợ thiết bị số cho người dân.
Đại biểu cho rằng, việc học sinh dễ dàng tiếp cận các nền tảng AI tạo sinh để giải bài tập, viết văn nếu thiếu kiểm soát có thể ảnh hưởng đến tư duy phản biện, khả năng sáng tạo và năng lực tự học. Đại biểu đề nghị Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ làm rõ giải pháp phối hợp với các cơ quan chức năng, nhà cung cấp dịch vụ AI nhằm bảo vệ người dùng nhỏ tuổi, hạn chế nguy cơ lộ lọt thông tin và lệ thuộc vào công nghệ.
Về chính sách hỗ trợ điện thoại thông minh cho 400.000 hộ nghèo, hộ cận nghèo theo Quyết định số 777/QĐ-TTg ngày 30/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ, đại biểu đề nghị làm rõ giải pháp triển khai, bảo đảm hoàn thành mục tiêu, giúp người dân có điều kiện tiếp cận công nghệ số.
Trả lời chất vấn của đại biểu Sí Thị Mai Anh, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân khẳng định, AI mang lại nhiều lợi ích trong tiếp cận tri thức, hỗ trợ học tập nhưng việc lạm dụng có thể gây hệ lụy đáng lo ngại, nhất là đối với học sinh nhỏ tuổi. Bộ trưởng cho biết, Bộ đã phân loại AI theo 3 mức độ rủi ro, gắn với các điều kiện bảo đảm an toàn. Trên quan điểm cá nhân, Bộ trưởng đồng tình với việc áp dụng các biện pháp hạn chế, tăng cường kiểm soát sử dụng AI ở các cấp học thấp, tham khảo kinh nghiệm quốc tế nhằm bảo vệ trẻ em khi nhận thức và khả năng tự chủ chưa phát triển đầy đủ.
Liên quan đến mục tiêu hỗ trợ 400.000 điện thoại thông minh cho hộ nghèo, hộ cận nghèo, Bộ trưởng cho biết chương trình chủ yếu huy động nguồn lực từ doanh nghiệp và cơ bản đáp ứng yêu cầu của Chính phủ. Tuy nhiên, số lượng thiết bị hỗ trợ vẫn còn khiêm tốn so với nhu cầu thực tế rất lớn tại vùng sâu, vùng xa.
Rút kinh nghiệm từ các chương trình hỗ trợ thiết bị học tập trước đây, Bộ trưởng nhấn mạnh việc huy động nguồn lực xã hội phải gắn liền với nhu cầu thực tế và sự vào cuộc của cơ sở. Do đó, Bộ trưởng đề nghị chính quyền cấp xã, cấp thôn phối hợp chặt chẽ với doanh nghiệp, rà soát kỹ từng hộ gia đình, từng nhân khẩu để trao thiết bị đến đúng đối tượng thực sự khó khăn, tránh trùng lặp.
