Trong định hướng phát triển năm 2026, Lào Cai xác định du lịch “xanh”, bền vững là yêu cầu xuyên suốt. Hành trình này không bắt đầu từ những dự án lớn mà được hình thành từ những thay đổi nhỏ trong nhận thức và hành động của người dân - “chủ thể” của điểm đến.
Tại xã Nghĩa Đô, một trong những điểm du lịch cộng đồng của tỉnh đang thu hút du khách, sự chuyển biến diễn ra rõ rệt từ những việc làm cụ thể. Trước đây, việc sử dụng túi nilon, đồ nhựa dùng một lần là phổ biến trong sinh hoạt và phục vụ khách, thì nay nhiều hộ gia đình đã chủ động thay thế bằng các vật dụng thân thiện môi trường như giỏ tre, chai thủy tinh, ống hút giấy...
Gia đình chị Lương Thị Quyên ở thôn Hón, bắt đầu làm du lịch từ năm 2021. Trong homestay của mình, chị Quyên đã từng bước thay đổi cách vận hành theo hướng thân thiện với môi trường, như: hạn chế tối đa đồ nhựa dùng một lần, phân loại rác, tiết kiệm điện, nước, sử dụng vật liệu tự nhiên trong sinh hoạt và trang trí.
“Ban đầu cũng có những bất tiện nhất định, nhưng dần thành quen. Khách đến thấy không gian sạch sẽ, gần gũi với thiên nhiên nên rất thích. Mình cũng yên tâm vì không làm ảnh hưởng đến môi trường sống”, chị Quyên chia sẻ.
Không chỉ thay đổi trong cách sử dụng vật dụng, người dân nơi đây còn chú trọng giữ gìn cảnh quan. Những tuyến đường vào bản được dọn vệ sinh thường xuyên, rác thải được phân loại; nhiều hộ trồng thêm hoa, cây xanh quanh nhà để tạo không gian thân thiện, hấp dẫn du khách. Những việc làm nhỏ ấy đang góp phần tạo nên diện mạo mới cho điểm đến này.
Ở xã vùng cao Lâm Thượng cũng đang có những chuyển biến tích cực trong cách làm du lịch. Trước đây, các hoạt động phục vụ du khách còn mang tính tự phát, thì nay yếu tố “xanh” và “bền vững” đã được người dân quan tâm.
Chị Hoàng Thị Xới - chủ homestay Xới Farmsay, cho biết: “Du khách đến đây ngắm cảnh, nhưng cũng rất quan tâm đến môi trường, không gian sống. Nếu bản làng không sạch - đẹp, không giữ được nét tự nhiên thì khó giữ chân họ”.
Nhận thức này không tự nhiên có mà là kết quả của quá trình tuyên truyền, tập huấn được triển khai trong thời gian qua. Tại Lâm Thượng, các lớp tập huấn về kỹ năng làm du lịch cộng đồng đã giúp người dân từng bước nâng cao kiến thức, từ giao tiếp, tổ chức tour trải nghiệm đến xây dựng hình ảnh du lịch “xanh”, gắn với bản sắc văn hóa.
Từ chỗ làm du lịch theo kinh nghiệm, nhiều hộ dân đã chuyển sang cách làm bài bản hơn, chú trọng đến chất lượng dịch vụ và trải nghiệm của du khách, đặc biệt là những trải nghiệm gắn với thiên nhiên và đời sống bản địa.
Theo định hướng của tỉnh, du lịch “xanh” không chỉ dừng lại ở giảm thiểu rác thải hay giữ gìn cảnh quan, mà còn gắn với bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Điều này được thể hiện qua việc phát triển các sản phẩm du lịch mang bản sắc riêng, như dệt thổ cẩm, làm nông nghiệp, tham gia lễ hội dân gian…
Những trải nghiệm này ngày càng được tổ chức bài bản, mang lại cảm nhận chân thực cho du khách. Sau thời gian lưu trú tại Xới Farmsay xã Lâm Thượng, anh Leon - du khách đến từ Đức chia sẻ: “Điều khiến tôi ấn tượng là vẻ đẹp thiên nhiên và cách người dân giữ gìn môi trường sống. Không gian ở đây sạch sẽ, không khí trong lành và rất yên bình”.
Tuy nhiên, hành trình phát triển du lịch “xanh” không phải lúc nào cũng thuận lợi. Rào cản lớn là thói quen sinh hoạt của người dân, đặc biệt là việc sử dụng đồ nhựa và xử lý rác thải chưa đúng cách. Ở một số nơi, sự thay đổi chưa đồng đều, phụ thuộc nhiều vào nhận thức của từng hộ gia đình. Bên cạnh đó, ý thức của một bộ phận du khách cũng là vấn đề cần quan tâm. Tình trạng xả rác bừa bãi, sử dụng đồ nhựa dùng một lần ảnh hưởng lớn đến môi trường sống tại các điểm du lịch.
Thực tế này cho thấy, du lịch “xanh” không phải là câu chuyện của riêng người dân địa phương mà cần sự chung tay của cả du khách và doanh nghiệp. Những hành động nhỏ như không xả rác, hạn chế sử dụng nhựa, tôn trọng không gian văn hóa bản địa… đều góp phần quan trọng trong việc giữ gìn vẻ đẹp của điểm đến.
Từ góc độ quản lý, Lào Cai cũng đang từng bước hoàn thiện các tiêu chí, chính sách nhằm khuyến khích phát triển du lịch thân thiện môi trường, đồng thời nâng cao nhận thức của cộng đồng. Các chiến dịch như “Điểm đến không rác thải nhựa dùng một lần” đang được triển khai tại nhiều khu - điểm du lịch, bước đầu mang lại hiệu quả tích cực. Ở những nơi làm tốt công tác bảo vệ môi trường, lượng khách quay trở lại có xu hướng tăng rõ rệt. Điều đó khẳng định, du lịch “xanh” không chỉ là yêu cầu tất yếu mà còn là hướng đi mang lại giá trị lâu dài.
Mục tiêu đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh sẽ khó có thể đạt được nếu môi trường bị tổn hại, bản sắc văn hóa bị mai một. Trong hành trình ấy, vai trò của người dân là then chốt, quyết định đến việc bảo vệ môi trường và gìn giữ bản sắc văn hóa trong phát triển du lịch bền vững.
Du lịch “xanh” không bắt đầu từ những điều lớn lao, mà từ chính những thay đổi nhỏ trong đời sống hằng ngày. Sự thay đổi ấy đang từng bước tạo nên hướng đi bền vững.
