Ở cái tuổi lẽ ra được nghỉ ngơi, gần chục năm nay, bà Nguyễn Thị Huân, thôn Thịnh Vượng, xã Quy Mông vẫn miệt mài với trọng trách mới: Giám đốc Hợp tác xã dâu tằm Quy Mông.
Hơn 20 năm gắn bó với nghề trồng dâu, nuôi tằm, bà Huân đã trải qua nhiều thăng trầm do thị trường nhiều lúc bấp bênh và ảnh hưởng thiên tai, nhưng với sự kiên trì, bà cùng người dân vẫn giữ nghề, góp phần đưa Quy Mông trở thành “thủ phủ” dâu tằm của tỉnh với diện tích 286 ha.
Nhận thấy cần phải có sự liên kết để thống nhất quy trình sản xuất, năm 2021, bà Huân đã đứng ra thành lập Hợp tác xã dâu tằm Quy Mông với 7 thành viên và 70 thành viên liên kết, mở ra hướng đi mới cho nghề truyền thống của địa phương.
Bà Huân chia sẻ: “Chúng tôi chuyển giao cho nhau kỹ thuật trồng dâu, cách ủ phân bón hữu cơ từ cây dâu, lá dâu, chia sẻ những giống dâu chất lượng cao. Đặc biệt, khi tham gia hợp tác xã, các thành viên sẽ được thụ hưởng những chính sách hỗ trợ dành cho hợp tác xã về phát triển nông nghiệp”.
Để giúp bà con yên tâm sản xuất theo mô hình kinh tế tập thể, nữ giám đốc nông dân đã chủ động kết nối với doanh nghiệp, tạo đầu mối để các thành viên bán kén trực tiếp cho đơn vị bao tiêu sản phẩm với giá ổn định. Không dừng lại ở đó, bà còn đề ra những tiêu chuẩn về chất lượng kén, khuyến khích người dân tập trung chăn nuôi theo hướng bài bản.
Theo bà, làm nông nghiệp để đủ ăn thì không khó, nhưng làm giàu thì phải áp dụng khoa học - kỹ thuật, phải đầu tư lớn và hướng tới sản xuất hàng hóa. Với suy nghĩ ấy, ở tuổi ngoài 60, nữ giám đốc hợp tác xã đã tiên phong nuôi tằm trong phòng điều hòa, nuôi trên khay trượt. Mỗi bước đi không chỉ nâng cao năng suất, chất lượng mà còn mở ra hướng phát triển bền vững cho nghề truyền thống ở Quy Mông.
Bà Hoàng Thị Ngọc - công chức Đảng ủy xã Quy Mông đánh giá: “Bà Huân rất mạnh dạn, sáng tạo, góp phần làm thay đổi tư duy trồng dâu, nuôi tằm của các thành viên và người dân tại địa phương. Nhờ đó, các thành viên trong HTX đã phát triển và mở rộng quy mô nuôi tằm, nâng cao giá trị kén và có thu nhập cao, nhiều hộ khá giả và giàu từ nghề truyền thống”.
Cũng là câu chuyện về nông dân làm giám đốc, anh Đàm Văn Việt - Giám đốc Hợp tác xã Thái Sơn, xã Tân Lĩnh được nhiều người dành lời khen ngợi về sự nhiệt tình, tâm huyết, dám nghĩ, dám làm.
Không sinh ra tại Tân Lĩnh, nhưng anh Việt lại đặt trọn tâm huyết và khát vọng làm giàu của mình ở vùng đất này. Từ suy nghĩ, vì sao người dân lại phải chở lạc đi cả quãng đường xa để bán, vừa tốn công sức, giá cả không ổn định.
Qua nhiều lần tìm hiểu về mô hình hợp tác xã, anh Việt đã quyết tâm thành lập Hợp tác xã Thái Sơn gồm 7 thành viên với mục tiêu hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm lạc cho bà con địa phương. Đến nay, hợp tác xã đã liên kết với gần 100 hộ dân thu mua lạc giá ổn định, sản lượng khoảng 80 - 90 tấn/năm.
Anh Việt chia sẻ: “Thành lập hợp tác xã chính là cách để chúng tôi chủ động tiêu thụ sản phẩm, tạo đầu ra ổn định cho người dân. Khi có sự liên kết, giá trị sản phẩm được nâng lên, bà con yên tâm sản xuất hơn”.
Do được gieo trồng trên vùng đất giàu khoáng chất, đất pha cát, lại ở nơi đầu nguồn nước, hạt lạc đỏ vừa rắn chắc, vừa có vị bùi, ngậy thơm. Cứ khoảng tháng Giêng, tháng Hai, người dân tận dụng những thửa ruộng cao không chủ động nước, đất soi bãi ven sông Chảy để trồng lạc đỏ. Tùy theo mùa vụ, sau khoảng từ 110 - 130 ngày trồng, bắt đầu thu hoạch.
Từ sản phẩm lạc đỏ truyền thống, hợp tác xã đã đổi mới dây chuyền để chế biến sâu. Hiện nay, Hợp tác xã Thái Sơn có 2 sản phẩm đạt OCOP là lạc ri vỏ đỏ với sản lượng khoảng 30 tấn và dầu lạc với sản lượng 15 nghìn lít/năm.
Đặc biệt, với vai trò là giám đốc hợp tác xã, anh Việt còn chủ động tiếp cận với những kênh bán hàng mới qua sàn thương mại điện tử hay qua các hội chợ xúc tiến quảng bá thương hiệu. Từ đó, mang lại cuộc “cách tân” trong tư duy sản xuất và phát triển kinh tế của người dân tại địa phương.
Chị Hoàng Thị Hồng cho biết: “Chúng tôi bán lạc cho hợp tác xã và trực tiếp chế biến lạc thành dầu lạc, lạc đỏ. Giá lạc đỏ từ đó cũng được nâng lên. Vừa tiêu thụ được nông sản, chúng tôi vừa có thu nhập hằng ngày”.
Thấm nhuần lời dạy của Bác: “Nông dân muốn giàu, nông nghiệp muốn thịnh thì cần phải có hợp tác xã”. Sau nhiều năm ấp ủ, năm 2018, chị Lê Thị Thanh Loan cũng đã quyết tâm thành lập Hợp tác xã Tả Phìn Xanh với niềm tin phát huy được thế mạnh địa phương, đưa văn hóa dân tộc trở thành giá trị kinh tế bền vững.
Chị Loan chia sẻ: “Tôi nhận thấy, phần lớn du khách quốc tế đến Sa Pa để chiêm ngưỡng cảnh quan thiên nhiên và tìm hiểu văn hóa bản địa, trong khi đó, xã Tả Phìn vẫn lưu giữ những nét văn hóa truyền thống của đồng bào Dao đỏ và người Mông. Từ đó, tôi đã lựa chọn Tả Phìn là địa bàn trọng tâm để phát triển mô hình du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa và bảo vệ môi trường”.
Để hợp tác xã phát triển đúng định hướng, chị Loan cùng các thành viên kiên trì vận động người dân bảo vệ môi trường, giữ gìn những nét văn hóa truyền thống. Đồng thời, tổ chức tập huấn kỹ năng làm du lịch, giao tiếp, phục vụ khách, cải tạo cảnh quan sân vườn, mở các dịch vụ như trải nghiệm tắm lá thuốc, làm sản phẩm thủ công, ẩm thực truyền thống…
Đến nay, hợp tác xã có 20 thành viên, hoạt động trong các lĩnh vực: Du lịch cộng đồng, hướng dẫn tham quan, lưu trú homestay, trải nghiệm văn hóa, sản xuất và kinh doanh các sản phẩm thủ công truyền thống. Doanh thu hằng năm đạt từ 4 - 6 tỷ đồng, tạo việc làm thường xuyên cho 10 - 15 lao động, với thu nhập bình quân khoảng 10 triệu đồng/người/tháng.
Đặc biệt, sản phẩm dịch vụ du lịch “Khu sinh thái Vườn đá Tả Phìn” đã được công nhận đạt chuẩn OCOP 4 sao - sản phẩm dịch vụ du lịch đầu tiên của tỉnh Lào Cai đạt hạng này, đồng thời nằm trong nhóm 10 sản phẩm OCOP tiêu biểu của tỉnh.
Toàn tỉnh hiện có 1.486 hợp tác xã, thu hút hơn 42.000 thành viên tham gia, trong đó lĩnh vực nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn với 838 hợp tác xã. Ở nhiều đơn vị, giám đốc hợp tác xã chính là nông dân. Họ không chỉ giữ nghề truyền thống mà còn mạnh dạn đổi mới, áp dụng khoa học - kỹ thuật, liên kết thị trường, mở rộng sản xuất. Nhiều hợp tác xã đã được vinh danh, nhiều sản phẩm được bình chọn các giải thưởng, qua đó giúp khẳng định vai trò của kinh tế tập thể đối với sự phát triển của tỉnh.
Có những giám đốc hợp tác xã tuổi đời còn rất trẻ, song cũng có người đã 60 - 70 tuổi vẫn mạnh dạn đảm nhận trọng trách lãnh đạo một tập thể phát triển kinh tế. Đó chính là bản lĩnh và tinh thần hội nhập, dám chấp nhận thử thách của nông dân Lào Cai. Họ là những hạt nhân thúc đẩy phát triển kinh tế, giúp mở rộng con đường làm giàu tại mỗi vùng quê, mỗi mảnh đất.
