Buổi sáng ở xưởng rượu Sâu Chua bắt đầu rất sớm. Khi sương sớm còn bảng lảng trước hiên đã nghe tiếng máy vận hành khe khẽ hòa cùng nhịp làm việc đều đặn của công nhân. Trong khu vực nấu nguyên liệu, những nồi ngô nương đã được tuyển chọn đang trải qua công đoạn “hồ hóa” - cách gọi dân gian của quá trình nấu để chuyển hóa tinh bột thành đường. Mùi ngô chín quyện với hương mật ong tạo nên hương vị rất riêng, vừa mộc mạc, vừa ấm áp.
Anh Đinh Văn Đăng, công nhân gắn bó với xưởng từ những ngày đầu, vừa kiểm tra nhiệt độ nồi nấu vừa chia sẻ: “Từ khi có xưởng rượu, tôi được học thêm một nghề mới. Sản xuất ở đây không còn làm theo cách thủ công, mà có máy móc, quy trình rõ ràng, nên chúng tôi rất yên tâm khi làm việc”.
Sự “yên tâm” ấy đến từ cách làm bài bản của Sâu Chua mỹ tửu. Theo anh Lâm Văn Thuận, hộ kinh doanh Sâu Chua mỹ tửu, đây là hành trình khởi nghiệp được ấp ủ từ năm 2020, khi anh cùng gia đình chọn Sa Pa làm vùng đất gắn bó lâu dài.
Sa Pa có điều kiện tự nhiên rất đặc biệt, từ khí hậu, nguồn nước cho tới độ cao. Tôi nghĩ, nếu chỉ làm du lịch thì chưa khai thác hết tiềm năng. Rượu bản địa, nếu được làm đúng cách, hoàn toàn có thể trở thành sản phẩm có giá trị cao - anh Thuận chia sẻ.
Từ suy nghĩ ấy, Sâu Chua mỹ tửu được định hướng ngay từ đầu là quy trình sản xuất khép kín, chủ động nguyên liệu và kiểm soát chất lượng. Ngô nương, mật ong được thu mua từ chính bà con địa phương. Quả mơ, quả mận vào mùa được sơ chế ngay tại chỗ, vừa tạo việc làm thời vụ cho người dân, vừa đảm bảo độ tươi của nguyên liệu. Toàn bộ quá trình lên men được thực hiện trong dây chuyền khép kín, kiểm soát nghiêm ngặt nhiệt độ để hạn chế phát sinh các chất không mong muốn.
Anh Thuận cho biết, điểm khác biệt lớn của Sâu Chua mỹ tửu nằm ở công nghệ chưng cất. Chúng tôi sử dụng tháp chưng cất nhiều tầng, theo thiết kế của chuyên gia trong nước, giúp loại bỏ ngay từ đầu các nhóm andehit, methanol hay rượu độ cao có hại.
Sau chưng cất, rượu tiếp tục được oxy hóa, đồng nhất bằng siêu âm trước khi đưa vào ủ. Tùy từng dòng sản phẩm, rượu sẽ được ủ trong chum sành truyền thống hoặc trong thùng gỗ sồi. Những thùng sồi xếp ngay ngắn trong gian nhà mát, nơi nhiệt độ mùa đông Sa Pa xuống thấp, tạo điều kiện lý tưởng để rượu “ngủ” và trưởng thành theo thời gian. Đây cũng chính là cơ sở để dòng rượu ủ sồi của Sâu Chua mỹ tửu được đánh giá cao, trở thành sản phẩm nổi bật trong bộ sưu tập OCOP 3 sao của Sa Pa.
Không chỉ chú trọng công nghệ, Sâu Chua mỹ tửu còn ưu tiên sử dụng và phát huy nhân lực địa phương. Hiện, xưởng duy trì 5 lao động thường xuyên, chủ yếu là người địa phương và có thể tăng lên 10 - 15 lao động vào mùa thu hoạch quả.
Chị Lý Thị Sung, thôn Hầu Chư Ngài, xã Tả Van cho biết, làm việc tại xưởng không chỉ mang lại thu nhập ổn định mà còn giúp chị thay đổi cách nghĩ: “Công việc của tôi là đóng gói rượu, tết dây, bán hàng, mọi khâu đều phải làm theo quy trình của cơ sở”.
Uy tín đang dần được khẳng định trên thị trường. Từ khi chính thức được biết đến rộng rãi vào năm 2023, Sâu Chua mỹ tửu đã nhận được sự đón nhận tích cực của người tiêu dùng. Các dòng rượu uống trực tiếp chủ yếu phục vụ thị trường Sa Pa, Lào Cai và Hà Nội, trong khi các dòng sản phẩm, đặc biệt là rượu ủ sồi, lại được nhiều doanh nghiệp ở Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh lựa chọn làm quà biếu dịp lễ, Tết.
Anh Nguyễn Đình Tuyến, du khách sau khi tham quan và trải nghiệm tại xưởng, cho biết: “Tôi đã uống nhiều loại rượu, nhưng rượu ở đây có vị rất khác, không gắt, hậu ngọt và thơm. Quan trọng hơn là mình được tận mắt thấy quy trình sản xuất, nên cảm giác tin tưởng. Tôi mua vài chai làm quà, vì nghĩ đây không chỉ là rượu, mà còn là câu chuyện của Sa Pa”.
Việc gắn sản xuất với du lịch trải nghiệm đã giúp Sâu Chua mỹ tửu mở rộng không gian giá trị của sản phẩm. Du khách không chỉ đến để mua rượu, mà còn để nghe kể về hành trình khởi nghiệp, về cách người làm rượu tận dụng khí hậu lạnh, nguồn nước tinh khiết và công nghệ hiện đại để tạo ra sản phẩm đặc trưng xứ lạnh Sa Pa.
Với công suất thiết kế tối đa 200.000 lít mỗi năm, hiện xưởng đang vận hành khoảng 60% công suất. Đây là mức vừa đủ để đảm bảo chất lượng ổn định, đồng thời tạo dư địa cho những kế hoạch dài hơi hơn. Trong tương lai, Sâu Chua mỹ tửu hướng tới việc hình thành một làng nghề rượu tại khu vực tổ dân phố Sâu Chua, phường Sa Pa và thôn Hang Đá, xã Tả Van, từng bước chuyển giao kỹ thuật cho bà con, hình thành hợp tác xã để cùng sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.
Chúng tôi mong muốn rượu không chỉ là sản phẩm của riêng hộ kinh doanh, mà trở thành sinh kế cho người dân. Bà con vừa giữ được nét văn hóa truyền thống, vừa có nghề ổn định, lại bảo đảm an toàn cho sức khỏe. Khi đó, Sâu Chua không chỉ là điểm du lịch, mà còn là vùng sản xuất có bản sắc - anh Thuận chia sẻ thêm.
Giữa phố núi Sa Pa ngày càng sôi động, Sâu Chua mỹ tửu vẫn giữ cho mình nhịp điệu chậm rãi. Từ những hạt ngô nương, mật ong của núi rừng, qua bàn tay con người và công nghệ hiện đại, từng giọt rượu được chưng cất không chỉ mang hương vị, mà còn mang theo khát vọng làm giàu. Đó cũng là cách để Sâu Chua mỹ tửu góp thêm nét riêng vào bức tranh OCOP của Lào Cai, nơi bản sắc không chỉ được gìn giữ, mà còn được nâng tầm thành giá trị phát triển.
