Kế hoạch được xây dựng trên cơ sở Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2022, Chỉ thị số 34/CT-TTg ngày 11/9/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường việc phòng, chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, cùng Kế hoạch hành động quốc gia thực hiện cam kết của Chính phủ Việt Nam về phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt ban hành kèm theo Quyết định số 1139/QĐ-TTg ngày 26/6/2026.
Trước đó, trong các ngày 14, 16 và 18/9/2026, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) đã phối hợp với Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam tổ chức các hội nghị phổ biến, hướng dẫn quy định về phòng, chống rửa tiền cho các tổ chức, cá nhân kinh doanh kim khí quý, đá quý tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh.
Theo kế hoạch, hoạt động kiểm tra nhằm đánh giá thực trạng việc chấp hành các quy định pháp luật về phòng, chống rửa tiền của các tổ chức, doanh nghiệp kinh doanh kim loại quý, đá quý. Qua đó, cơ quan quản lý kịp thời phát hiện các lỗ hổng, rủi ro bị lợi dụng để che giấu nguồn gốc tài sản hoặc dòng tiền trong các giao dịch giá trị lớn bằng tiền mặt. Đồng thời, cơ quan quản lý hướng dẫn doanh nghiệp khắc phục sai sót, nâng cao năng lực quản trị rủi ro và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm hành chính (nếu có).
Đối tượng kiểm tra gồm 3 doanh nghiệp có trụ sở tại Hà Nội: Doanh nghiệp tư nhân Tiệm vàng Mỹ Hạnh (phường Hà Đông), Công ty TNHH một thành viên Phúc Thành Hà Nội (phường Bồ Đề) và Công ty TNHH Vàng bạc Mạnh Tân (phường Hàng Bạc). Việc kiểm tra được tiến hành trong quý IV/2026, có sự phối hợp của Cục Phòng, chống rửa tiền (Ngân hàng Nhà nước) và các cơ quan liên quan. Phạm vi kiểm tra là hoạt động kinh doanh liên quan đến giao dịch kim loại quý, đá quý có rủi ro rửa tiền. Thời kỳ kiểm tra tính từ ngày 1/6/2025 đến thời điểm kiểm tra.
Đầu tiên là việc xây dựng quy định nội bộ về phòng, chống rửa tiền, doanh nghiệp cần có văn bản quy định đã được ban hành, cập nhật và tài liệu chứng minh đã gửi báo cáo về Cục Phòng, chống rửa tiền. Đối với nhận biết khách hàng gồm hồ sơ xác minh danh tính khách hàng, chủ sở hữu hưởng lợi đối với các giao dịch mua, bán bằng tiền mặt từ 400 triệu đồng trở lên trong một ngày.
Cùng đó là việc rà soát, đánh giá rủi ro gồm quy trình phân loại khách hàng theo mức độ rủi ro thấp, trung bình, cao và báo cáo kết quả đánh giá rủi ro quốc gia, ngành được áp dụng tại doanh nghiệp. Ngoài ra, chế độ báo cáo giao dịch doanh nghiệp cần xuất trình dữ liệu điện tử, văn bản đã gửi Cục Phòng, chống rửa tiền về các giao dịch có giá trị từ 400 triệu đồng, cùng báo cáo giao dịch đáng ngờ khi có dấu hiệu bất thường hoặc khách hàng che giấu danh tính.
Đối với việc lưu trữ hồ sơ và đào tạo,gồm nhật ký giao dịch, hóa đơn, chứng từ và tài liệu, chứng chỉ tập huấn phòng, chống rửa tiền cho nhân viên.
Kế hoạch yêu cầu hoạt động kiểm tra phải đúng thẩm quyền, đúng đối tượng, nội dung, trình tự và thủ tục theo quy định của pháp luật. Việc kiểm tra phải bảo đảm khách quan, công khai, minh bạch và không gây cản trở hoặc ảnh hưởng không cần thiết đến hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp của doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, việc kiểm tra dựa trên phương pháp tiếp cận theo rủi ro, tập trung vào những tổ chức, loại hình giao dịch, khách hàng và khu vực có nguy cơ cao. Đoàn kiểm tra kết hợp kiểm tra hồ sơ, tài liệu, hệ thống quản trị nội bộ với kiểm tra thực tế việc triển khai các quy trình phòng, chống rửa tiền. Hoạt động kiểm tra không được trùng lặp, chồng chéo với hoạt động thanh tra, kiểm tra của các cơ quan nhà nước khác. Đáng chú ý, kế hoạch yêu cầu phân biệt rõ giữa thiếu sót về tuân thủ, vi phạm hành chính và trường hợp có dấu hiệu liên quan đến tội phạm. Các trường hợp có dấu hiệu tội phạm sẽ được chuyển cơ quan có thẩm quyền khi cần thiết.
Trưởng đoàn kiểm tra là công chức Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước có đủ tiêu chuẩn làm Trưởng đoàn thanh tra theo quy định. Phó trưởng đoàn là đại diện cơ quan phối hợp của Ngân hàng Nhà nước.
Quá trình kiểm tra gồm 3 bước. Trước hết, đoàn gửi thông báo kế hoạch và quyết định kiểm tra để doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ. Sau đó, đoàn làm việc trực tiếp tại trụ sở, hệ thống cửa hàng. Cuối cùng, đoàn dự thảo biên bản, thông qua doanh nghiệp và ban hành kết luận kiểm tra theo đúng thời hạn quy định. Kinh phí do ngân sách nhà nước cấp cho cơ quan chủ trì. Doanh nghiệp được kiểm tra có trách nhiệm bố trí địa điểm, cử người có thẩm quyền phối hợp và cung cấp đầy đủ, kịp thời, chính xác hồ sơ, tài liệu.
Theo Bộ Công Thương, việc triển khai kế hoạch kiểm tra được kỳ vọng giúp doanh nghiệp kinh doanh kim loại quý, đá quý rà soát, hoàn thiện quy trình nội bộ và nâng cao năng lực quản trị rủi ro. Đây cũng là cơ sở để ngành công thương thực hiện các nhiệm vụ theo Chỉ thị số 34/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ.
