Năm 2024, dự án đường Lâm Giang - Lang Thíp tiếp tục được đầu tư xây dựng trên cơ sở chuyển tiếp từ Dự án Đường đến trung tâm xã Lang Thíp, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Văn Yên trước đây làm chủ đầu tư và nay là Ban quản lý đầu tư xây dựng số 1, với chiều dài 2,8 km.
Tuy nhiên, do vướng mắc mặt bằng nên dự án chưa thể hoàn thành trong năm 2025.
Đến nay, trên tuyến vẫn còn 11 hộ gia đình, cá nhân chưa bàn giao mặt bằng, do chưa đồng ý giá đất ở theo quy định, phát sinh tranh chấp đất đai và một số hộ đi làm xa, không có mặt tại địa phương để phối hợp giải quyết.
Ông Khổng Văn Hậu - Phó Chủ tịch UBND xã Lâm Giang cho biết: Qua rà soát hồ sơ lưu trữ phục vụ công tác giải phóng mặt bằng, chúng tôi không tìm thấy các tài liệu pháp lý liên quan. Do đó, không có đủ cơ sở để xác định chính xác phần diện tích đã được thu hồi, bồi thường trước đây; phần diện tích còn lại của các hộ gia đình, cá nhân cũng như phạm vi đất đã bàn giao cho Nhà nước quản lý. Bên cạnh đó, từ thời điểm thực hiện dự án đến nay, hiện trạng sử dụng đất đã có nhiều biến động (một số hộ gia đình đã thực hiện chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế quyền sử dụng đất...). Đây là nguyên nhân chính kéo dài thời gian thực hiện công tác giải phóng mặt bằng, khiến nhà thầu không thể triển khai đồng bộ, buộc phải điều chỉnh tiến độ thi công.
Triển khai dự án đường Lâm Giang – Lang Thíp, gia đình ông Phạm Sỹ Cường, thôn Tiền Phong, xã Lâm Giang có 300 m² đất ở và đất trồng cây hằng năm nằm trong diện thu hồi giải phóng mặt bằng.
Theo đơn giá bồi thường, gia đình ông được chi trả 132 triệu đồng. Tuy nhiên, gia đình không đồng ý với mức đền bù trên nên chưa bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư.
Ông Cường cho biết, mức giá bồi thường đất và tài sản trên đất trong phương án của Hội đồng bồi thường, giải phóng mặt bằng còn thấp, chưa đảm bảo quyền lợi của người dân nên gia đình chưa thống nhất nhận tiền.
Không chỉ tại xã Lâm Giang, công tác giải phóng mặt bằng cũng đang là trở ngại đối với dự án nâng cấp, mở rộng tuyến đường từ Quốc lộ 32 đến thôn Ao Luông, xã Liên Sơn.
Trên công trường, các đơn vị thi công đang huy động tối đa nhân lực, máy móc, tranh thủ thời tiết thuận lợi để đẩy nhanh tiến độ với mục tiêu hoàn thành công trình vào cuối năm nay.
Tuy nhiên, trên toàn tuyến hiện vẫn còn 24 hộ chưa bàn giao mặt bằng nên nhiều đoạn tuyến chưa thể triển khai đồng loạt, nhà thầu phải chia nhỏ mũi thi công, điều chỉnh kế hoạch nhiều lần, làm giảm hiệu quả tổ chức thi công và ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thành dự án.
Ông Lê Đức Anh - cán bộ kỹ thuật Công ty Cổ phần Xây dựng Đường bộ 1, tỉnh Lào Cai chia sẻ: Nhà thầu đã huy động tối đa nhân lực, máy móc, tranh thủ thời tiết thuận lợi; khắc phục khó khăn về biến động giá nguyên- vật liệu để đáp ứng tiến độ theo yêu cầu của chủ đầu tư giao. Song, với vướng mắc về mặt bằng hiện nay, mục tiêu hoàn thành tuyến đường vào cuối năm nay sẽ khó hoàn thành
Tương tự, tại dự án đường Khánh Hòa - Văn Yên, hiện còn 8 hộ dân chưa thống nhất phương án bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng. Những vướng mắc kéo dài không chỉ làm chậm tiến độ xây dựng mà còn ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, trong khi đây đều là những công trình được kỳ vọng tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Hay tại dự án đường trục chính cụm công nghiệp Phú Thịnh với chiều dài 2,7 km, trong tổng số 70 hộ dân bị ảnh hưởng, đến nay, có 68/70 hộ nhận tiền đền bù (64/70 hộ đã bàn giao mặt bằng), 2/70 hộ không nhận quyết định phê duyệt phương án, không đồng ý với phương án bồi thường; 1 tổ chức chưa tiến hành thông báo thu hồi đất theo quy định và chưa kiểm kê tài sản trên đất.
Ông Lê Doãn Tưởng - Phòng Quản lý Dự án 2, Ban Quản lý Dự án Đầu tư Xây dựng số 1 tỉnh Lào Cai cho biết: Trước những điểm nghẽn về mặt bằng hiện nay, với vai trò là chủ đầu tư, Ban Quản lý Dự án Đầu tư Xây dựng số 1 sẽ tiếp tục phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương và đơn vị chức năng tăng cường công tác dân vận, tuyên truyền Nhân dân đồng thuận hiến đất để hoàn thành dự án theo tiến độ tỉnh giao (hoàn thành trong năm 2026).
Thực tế cho thấy, giải phóng mặt bằng luôn là khâu khó nhất trong quá trình triển khai các dự án hạ tầng. Bên cạnh những trường hợp chưa đồng thuận với đơn giá bồi thường, quá trình giải phóng mặt bằng nhiều dự án vẫn còn gặp khó khăn trong việc xác định nguồn gốc đất, hoàn thiện hồ sơ pháp lý và xử lý các tài sản phát sinh trên đất.
Để tháo gỡ những "điểm nghẽn" này, các địa phương cần tập trung rà soát từng trường hợp, tăng cường đối thoại, giải thích chính sách, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của người dân, đồng thời hoàn thiện các phương án bồi thường, hỗ trợ đúng quy định của pháp luật. Các chủ đầu tư cũng cần phối hợp chặt chẽ với chính quyền cơ sở để giải quyết dứt điểm từng vướng mắc, tạo mặt bằng sạch cho đơn vị thi công.
Mỗi ngày mặt bằng chậm được bàn giao là mỗi ngày tiến độ công trình bị kéo dài, chi phí đầu tư gia tăng và cơ hội phát huy hiệu quả của các dự án tiếp tục bị lùi lại. Vì vậy, cùng với sự quyết liệt của các cấp, các ngành trong tháo gỡ khó khăn, rất cần sự đồng thuận của người dân để những tuyến đường sớm được hoàn thành, đưa vào khai thác, góp phần mở rộng không gian phát triển, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.
